I SA/Sz 656/11

Dnia 27 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA – Zygmunt Chorzępa po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. i M. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z [...] ., Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 656/11, odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 656/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił M. C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, oceniając sytuację majątkową skarżącego na podstawie treści złożonego wraz ze skargą formularza PPF oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedstawionych przez skarżącego w odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego. Z uzasadnienia ww. wniosku wynikało, że strona nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada żadnego majątku ani zgromadzonych środków pieniężnych, nie uzyskuje żadnych dochodów, a utrzymuje się z pomocy rodziny udzielanej w wysokości [...] zł miesięcznie. Partycypuje w wydatkach związanych z utrzymaniem domu. Wezwany do uzupełnienia oświadczenia i przedstawienia dokumentów niezbędnych do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, skarżący nadesłał kopie: – dwóch zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 26 kwietnia 2011 r. o braku zeznania podatkowego za 2009 r. oraz o tym, że skarżący nie figuruje w ewidencji podatników wskazanego urzędu skarbowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej; – zaświadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. W. L. z dnia 26 kwietnia 2011 r. zaświadczające, że skarżący nie korzystał i nie ubiegał się o przyznanie pomocy społecznej w latach 2010-2011; – kopię wniosku złożonego w Urzędzie Gminy w N. W. L. dotyczącego liczby osób zameldowanych ze skarżącym pod jednym adresem, wraz z adnotacją urzędu, że jest to 5 osób. Skarżący złożył także oświadczenie z dnia 23 sierpnia 2011 r., wyjaśniające, że: – pozostaje w związku małżeńskim, ale między nim i żoną istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, w związku z tym nie zna dochodów i stanu majątkowego małżonki; – na podstawie umowy użyczenia zajmuje pokój w lokalu mieszkalnym położonym w M. przy ul. [...] stanowiącym własność jego rodziców, w którym pozostaje zameldowanych łącznie 5 osób; ponosi koszty związane z częścią opłat za lokal w kwocie [...] zł, która jest przekazywana rodzicom; nie posiada dokumentów potwierdzających wysokość tych opłat, gdyż wszelkie rachunki wystawiane są na użyczających; – nie posiada kont, lokat bankowych ani kart kredytowych. Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uznając, że nie wykazał, aby poniesienie kosztów spowodowało uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. Po rozpoznaniu sprzeciwu od ww. postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 3 października 2011 r. odmówił przyznania skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd przytoczył art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) i stwierdził, że wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd rozpatruje uwzględniając zarówno wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak też wysokość środków, którymi strona dysponuje. Warunkiem koniecznym jest wyjaśnienie sytuacji majątkowej strony. Następnie, Sąd uznał, że informacje podane przez skarżącego w oświadczeniach i wynikające z dokumentów źródłowych są niepełne i uniemożliwiają jednoznaczne stwierdzenie, czy faktycznie zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący uchylił się od podania informacji dotyczących sytuacji majątkowej małżonki. Powoływana przez niego rozdzielność majątkowa nie ma wpływu na ocenę zdolności skarżącego do poniesienia kosztów sądowych. Rozdzielność majątkowa ma wpływ wyłącznie na majątki małżonków, nie zmienia natomiast ich wzajemnych obowiązków. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy członków rodziny, podatnik nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości lub w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala przyznać stronie pomoc z budżetu państwa. Stąd uzasadnione jest żądanie przedstawienia jej sytuacji majątkowej. Uchylanie się strony od wykazania swojej sytuacji majątkowej stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W interesie strony leży podanie wszystkich okoliczności rzutujących na jej sytuację finansową, jak i ich uprawdopodobnienie. W tych okolicznościach sprawy, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, że utrzymuje się wyłącznie dzięki pieniężnej pomocy rodziny. Z uwagi na niewniesienie przez skarżącego zażalenia na postanowienie Sądu, wskazane orzeczenie stało się prawomocne, a skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, który to wpis został uiszczony. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę skarżącego. Wraz ze skargą kasacyjną od ww. wyroku skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że nie posiada środków, aby je pokryć. Podał, że nie posiada majątku w postaci nieruchomości, środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego, utrzymuje się z pomocy rodziny w kwocie [...] zł, dokłada się do stałych opłat wiązanych z domem. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 5 kwietnia 2012 r. do przedłożenia do akt sprawy, w terminie 14 dni, wskazanych w tymże piśmie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących aktualną sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, niezbędnych dla rozpatrzenia wniosku skarżącego, skarżący nadesłał kopie znajdujących się już w aktach sprawy: – dwóch zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 26 kwietnia 2011 r. o braku zeznania podatkowego za 2009 r. oraz nieprowadzeniu działalności gospodarczej; – zaświadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. W. L. z dnia 26 kwietnia 2011 r. o tym, że w roku 2010 i 2011 skarżący nie korzystał z pomocy społecznej ani się o nią nie ubiegał; – wniosku złożonego w Urzędzie Gminy w N. W. L. dotyczącego liczby osób zameldowanych ze skarżącym pod jednym adresem, wraz z adnotacją urzędu, iż jest to 5 osób. Skarżący nadesłał także kopię oświadczenia z dnia 18 kwietnia 2011 r. o treści analogicznej do oświadczenia z dnia 23 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do postanowień niekończących postępowania w sprawie zaliczane są postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kwestią podstawową wymagającą przesądzenia w przypadku złożenia przez stronę ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - w sytuacji istnienia prawomocnego postanowienia w tym przedmiocie - będzie ustalenie, czy nastąpiła taka zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę wydanego wcześniej w sprawie postanowienia. Rozważeniu będzie zatem podlegało, czy po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli w badanej sprawie - po 3 października 2011 r., zmiana taka zaistniała oraz czy dotyczy stanu rodzinnego, majątkowego bądź możliwości płatniczych strony. Przy czym kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, Sąd stwierdza, że nie zachodzą przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skarżący w dalszym ciągu uchyla się od wykazania rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W nadesłanym formularzu powtarza podane wcześniej informacje, zaś wezwany do nadesłania dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową w celu porównania i oceny, czy w sytuacji materialnej skarżącego (po stronie dochodów lub wydatków), wystąpiły takie zmiany które uzasadniałyby zmianę stanowiska sądu zajętego w postanowieniu z dnia 3 października 2011 r., nadesłał znajdujące się już w aktach sprawy zaświadczenia datowane na dzień 26 kwietnia 2011 r. oraz oświadczenie z 18 kwietnia 2011 r. o treści analogicznej do przedłożonego wcześniej oświadczenia z 23 sierpnia 2011 r. W tych warunkach, uznając, iż skarżący nie wykazał, że - po wydaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy - jego sytuacja majątkowa i rodzinna uległa istotnej zmianie w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w tymże postanowieniu, stwierdzić należało, iż nie zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w tym zakresie, co oznacza konieczność oddalenia jego wniosku o orzeczenie takiej zmiany. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, na podstawie art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.