I SA/Sz 660/24
WyrokWSA w Szczecinie2025-02-19
Skład orzekający: Anna Sokołowska, Wiesława Achrymowicz, Elżbieta Dziel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż działek gruntu, uzyskanych w drodze darowizny i następnie podzielonych, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, jeśli działania sprzedającego mieszczą się w ramach zarządu majątkiem prywatnym, a nie profesjonalnego obrotu nieruchomościami?Ratio decidendi
Sprzedaż działek gruntu, nawet jeśli poprzedzona ich podziałem i innymi czynnościami przygotowawczymi, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, jeśli czynności te mieszczą się w ramach racjonalnego zarządu majątkiem prywatnym, a nie profesjonalnej aktywności handlowej. Kluczowe jest, czy sprzedający angażuje środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców, co wykracza poza zwykłe wykonywanie prawa własności.Stan faktyczny
Skarżąca otrzymała w drodze darowizny działkę gruntu z zamiarem budowy własnego domu. W związku z trudnościami administracyjnymi i finansowymi, planowała podział działki i sprzedaż części z nich w celu pozyskania środków na budowę własnego domu. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że planowana sprzedaż działek stanowi działalność gospodarczą podlegającą VAT, argumentując, że czynności przygotowawcze wykraczają poza zwykły zarząd majątkiem prywatnym. Skarżąca wniosła skargę, twierdząc, że jej działania mieszczą się w ramach zarządu majątkiem prywatnym i nie mają charakteru profesjonalnego obrotu nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz M. L. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Dziel Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 sierpnia 2024 r. nr 0112-KDIL1-1.4012.355.2024.2.EB w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz M. L. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W zaskarżonej interpretacji indywidualnej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (organ) ocenił, że nie jest prawidłowe stanowisko M. L. (wnioskodawczyni) w przedmiocie opodatkowania sprzedaży działek gruntu podatkiem od towarów i usług (VAT).
Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni przedstawiła okoliczności, w których:
Mocą aktu notarialnego z [...] stycznia 2014 r. otrzymała w drodze darowizny od brata P. L. niezabudowaną nieruchomość rolną obejmującą działkę gruntu nr [...] położoną w miejscowości B. gm. K. o obszarze [...] m˛ (RIVa). Na przełomie lat 2015 i 2016 uiściła na rzecz E. opłatę za budowę przyłącza energetycznego (wspólnego dla swojej i sąsiedniej działki). O budowę przyłącza wystąpił dużo wcześniej poprzedni właściciel wymienionego gruntu (od niego brat wnioskodawczyni nabył ten grunt). Wnioskodawczyni nawet o tym nie wiedziała, otrzymując działkę, podobnie jak jej brat.
Wójt Gminy K. [...] czerwca 2017 r. wydał decyzję ustalającą wnioskodawczyni warunki zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie czterech wolno stojących budynków jednorodzinnych z wbudowanymi garażami lub z garażami przylegającymi bezpośrednio do budynków z niezbędną infrastrukturą techniczną, na działce nr [...]. Decyzja miała służyć wnioskodawczyni do uzyskania pozwolenia na budowę własnego domu, a w dalszej kolejności do podziału działki [...] na cztery działki plus piąta, stanowiąca drogę wewnętrzną.
Następnie [...] sierpnia 2018 r. wnioskodawczyni wystąpiła do Starostwa Powiatowego w P. o pozwolenie na budowę jednego budynku z czterech ujętych w decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [...] z [...] czerwca 2017 r.
Niestety okazało się, że był to poważny błąd wnioskodawczyni, wynikający z jej niewiedzy w zakresie procedur administracyjnych, ponieważ działanie to skutecznie stanęło na przeszkodzie zarówno w uzyskaniu samego pozwolenia na ten jeden budynek (który miał być prywatnym domem wnioskodawczyni), jak i późniejszego docelowego podziału działki nr [...] na cztery działki plus piąta, stanowiąca drogę wewnętrzną. W Starostwie Powiatowym prywatne zamierzenie budowlane wnioskodawczyni potraktowano jako rozłożoną na etapy inwestycję deweloperską, ponieważ wnioskodawczyni starała się o pozwolenie na budowę jednego budynku mieszkalnego w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy dla czterech takich budynków. To z kolei wiązało się z szeregiem wymogów, które nijak miały się do celu, jakim była budowa prywatnego domu wnioskodawczyni i w efekcie zmusiły ją do wycofania wniosku ze Starostwa. Wiedząc już, że przyjęła niewłaściwą kolejność działania, postanowiła najpierw dokonać podziału działki nr [...] w oparciu o uzyskaną decyzję o warunkach zabudowy na cztery budynki mieszkalne, a następnie (po jej podziale) wystąpić w odniesieniu do jednej z nich o pozwolenie na budowę jednego budynku mieszkalnego, który miał być prywatnym domem wnioskodawczyni.
Niestety okazało się, że w owym czasie urząd gminy zaczął wydawać dla okolicznych działek decyzje o warunkach zabudowy z rażąco niskim wskaźnikiem powierzchni zabudowy do powierzchni działki. W następstwie, po podziale działki nr [...] na żadnej z nowo powstałych działek wnioskodawczyni nie mogłaby uzyskać decyzji o warunkach zabudowy projektowanego domu (był to ten sam projekt, który wnioskodawczyni składała poprzednio i który musiała wycofać). W tym stanie rzeczy wnioskodawczyni nie miała innego wyjścia i musiała doprowadzić do podziału swojej działki nr [...] na dwie, co oznaczało konieczność uzyskania nowej decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [...], tym razem obejmującej dwa budynki jednorodzinne. Wówczas wnioskodawczyni, po dokonanym podziale, mogłaby wystąpić w odniesieniu do jednej z nich o decyzję o warunkach zabudowy i o pozwolenie na budowę jednego domu.
Wójt Gminy K. [...] czerwca 2019 r. wydał decyzję ustalającą wnioskodawczyni warunki zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie dwóch wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych z garażami i z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [...]. Paradoksalnie Urząd Gminy K. (w tzw. międzyczasie) ponownie zaczął wydawać decyzje o warunkach zabudowy ze wskaźnikiem powierzchni zabudowy do powierzchni działki na przyzwoitym poziomie, jak miało to miejsce wcześniej. Decyzja uzyskana przez wnioskodawczynię zawierała ten wskaźnik na dość dobrym poziomie. Jednak wnioskodawczyni z daleko idącej ostrożności, w obawie przed kolejną niespodziewaną i niekorzystną zmianą ze strony urzędu, nie wróciła do dokonania podziału działki nr [...] w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy z [...] czerwca 2017 r. dla czterech wolno stojących budynków jednorodzinnych.
Wójt Gminy K. [...] września 2019 r. wydał decyzję zatwierdzającą podział działki nr [...] na działki nr: [...] o powierzchni [...] m˛, [...] o powierzchni [...] m˛, a [...] stycznia 2020 r. wydał decyzję ustalającą wnioskodawczyni warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z zagospodarowaniem terenu i niezbędną infrastrukturą techniczną, na działce nr [...].
W marcu 2021 r. oficjalnie zakończono budowę sieci wodociągowej przebiegającej między innymi przy działkach nr: [...], [...]. Od tej sieci, do każdej z działek wnioskodawczyni doprowadzono po jednym przyłączu, kończącym się na granicy działki drogowej z poszczególną działką. Pozwolenie na budowę niniejszej sieci uzyskała Gmina K., a jej budowa przebiegała w oparciu o porozumienie Urzędu Gminy K. z właścicielami działek położonych przy trasie budowy wodociągu. Po jej wybudowaniu, zgodnie z porozumieniem, sieć ta została przekazana na rzecz gminy K.. Inwestycję finansowali właściciele wspomnianych działek, którzy przystąpili do porozumienia z gminą. Urząd gminy, po przejęciu wodociągu, częściowo zwrócił poniesione nakłady.
Starosta [...] [...] lipca 2021 r. wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą wnioskodawczyni pozwolenia na budowę wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...].
Następnie [...] czerwca 2023 r. Starosta [...] uwzględnił wystąpienie wnioskodawczyni i wydał decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2021 r. o pozwoleniu na budowę wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. Po podziale działki nr [...] zamiarem wnioskodawczyni była sprzedaż działki nr [...] w celu zdobycia środków pieniężnych zwiększających szansę sfinansowania budowy własnego domu na działce nr [...]. Ostatecznie, wobec całkowitego braku zainteresowania zakupem działki nr [...] (brak popytu na tak duże działki i ogólny zastój na rynku nieruchomości, zwłaszcza gruntowych) oraz pogorszenia się ogólnej sytuacji ekonomicznej w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni i całkowity brak możliwości sfinansowania budowy własnego domu na działce nr [...], wnioskodawczyni nawet nie rozpoczęła budowy i zmuszona była do powrotu do pierwotnej koncepcji podziału dawnej działki nr [...] na cztery działki plus piąta, stanowiąca drogę wewnętrzną. Jednak, aby dokonać połączenia w jedną działkę działek nr: [...] i [...], wnioskodawczyni musiała najpierw uzyskać decyzję Starosty [...] stwierdzającą wygaśnięcie decyzji tego organu z [...] lipca 2021 r. o pozwoleniu na budowę wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. Dopiero wówczas możliwe było, aby w odniesieniu do powstałej z połączenia dużej działki uzyskać decyzję o warunkach zabudowy na cztery budynki jednorodzinne, na podstawie której wnioskodawczyni mogłaby starać się o jej podział na cztery działki plus piąta, stanowiąca drogę wewnętrzną. W dalszej kolejności wnioskodawczyni mogłaby sprzedać trzy działki oraz uzyskać dla czwartej z nich decyzję o warunkach zabudowy na jeden budynek jednorodzinny, który stanowiłby jej dom, a którego sfinansowanie w znacznej mierze uprawdopodobniłaby sprzedaż pozostałych trzech działek.
Na chwilę obecną wnioskodawczyni nie może przewidzieć, czy na pewno (gdy będzie to już formalnie możliwe) wystąpi o decyzję o warunkach zabudowy na jednej ze swoich czterech nowych działek, aby później starać się o pozwolenie na budowę własnego domu. W chwili obecnej nie wie ile działek ostatecznie zdecyduje się sprzedać i czy w ogóle, ani tym bardziej, na co w efekcie końcowym przeznaczy środki pochodzące z ich ewentualnego zbycia. Po tak wielu zmianach, które zaszły zarówno w życiu osobistym wnioskodawczyni, jak i w ramach jej nieruchomości gruntowej, wnioskodawczyni nie potrafi określić, czy zrealizuje na jej terenie swój cel mieszkaniowy, a jeśli tak, kiedy to nastąpi.
Jednak [...] lutego 2024 r. Starosta [...] wydał zawiadomienie o zmianach w danych ewidencyjnych, stwierdzające połączenie działek nr [...] i [...] w działkę nr [...], a [...] marca 2024 r. wnioskodawczyni wystąpiła do Urzędu Gminy K. o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dotyczące czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działce nr [...]. Po uzyskaniu tej decyzji wnioskodawczyni zamierza dokonać podziału działki nr [...] na cztery działki i jedną działkę stanowiącą drogę wewnętrzną, kolejno dokonać sprzedaży póki co trzech działek, ale nie wyklucza w przyszłości sprzedaży także czwartej.
W związku z tym, że wnioskodawczyni planowała podział działki nr [...] na cztery działki i jedną działkę drogową (do którego ostatecznie nigdy nie doszło) i nie miała pewności, czy przyszła sprzedaż trzech działek powstałych z tego podziału nie zostanie uznane za działalność gospodarczą, w marcu 2018 r. wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej, który [...] maja 2018 r. wydał interpretację indywidualną interpretację, a w niej uznał wnioskodawczynię za podatnika VAT przy transakcjach sprzedaży działek. Po uzyskaniu tej interpretacji indywidualnej, wnioskodawczyni kontynuowała proces administracyjny związany z uruchomieniem budowy swojego domu. Gromadziła środki finansowe na jego wybudowanie. Niestety z uwagi na trwający od 2021 r. znaczny wzrost kosztów inwestycji budowlanych oraz powyższe problemy techniczno -organizacyjne wnioskodawczyni nie ma pewności, czy dokona sprzedaży trzech, czy czterech działek powstałych z podziału działki nr [...].
Od 2018 r. do chwili obecnej sposób interpretacji art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (aktualnie Dz.U.2024.361 ze zm. - ustawa o VAT) uległ diametralnej zmianie. Podział działki i ewentualne wystąpienie o warunki zabudowy dla działki nie przesądzają o uznaniu danej osoby za prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami i podatnika VAT.
Wnioskodawczyni nie zamierza ponosić innych nakładów finansowych związanych z działkami powstałymi z podziału działki nr [...]. Nie planuje także zakupu innych gruntów z zamiarem ich odsprzedaży. Planowana sprzedaż działek powstałych z podziału działki nr [...] będzie miała jedynie na celu prawidłowe sprawowanie zarządu prywatnym majątkiem. Działki powstałe z podziału działki nr [...] stanowią majątek osobisty wnioskodawczyni, a grunt ten nie był wynajmowany na podstawie umów prawa cywilnego innym podmiotom. Został nabyty w drodze darowizny od brata z zamiarem wybudowania na nim prywatnego domu mieszkalnego. Późniejszy podział działki i sprzedaż mniejszych działek powstałych z podziału działki nr [...] stanowić będzie wyłącznie zarząd majątkiem prywatnym wnioskodawczyni. Otrzymanie działki w drodze darowizny i jej późniejszy podział nie były podyktowane zamiarem zarobkowym.
Uzupełniając opis okoliczności, w odpowiedzi na wezwanie organu, wnioskodawczyni dodała, że przedmiotem wniosku są wszystkie cztery działki powstałe z podziału działki nr [...]. Nie wie jeszcze, czy sprzeda trzy, czy cztery działki i w jakim czasie. Na potrzeby niniejszego wniosku należy przyjąć, że przedmiotem pytania jest sprzedaż wszystkich czterech działek powstałych z podziału działki nr [...]. Nie dokonała i nie dokona żadnych czynności (nie poniosła i nie poniesie żadnych nakładów) do momentu sprzedaży działek w celu przygotowania ich do sprzedaży, innych niż te opisane we wniosku. Nie poniesie żadnych wydatków na uzbrojenie działek w przyłącza do sieci gazowej. Nie będzie występowała z wnioskiem o dokonanie przyłączy. Nie będzie ponosiła wydatków na ogrodzenie, uzyskanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej. Ewentualnie wystąpi o decyzję o warunkach zabudowy w odniesieniu do jednej ze swoich czterech działek powstałych z podziału działki nr [...], aby później starać się o pozwolenie na budowę własnego domu. Nie będzie podejmowała żadnych innych działań, zmierzających do zwiększenia wartości bądź atrakcyjności działek. Co do zamieszczenia ogłoszeń o sprzedaży działek w środkach masowego przekazu (w sieci internetowej, prasie, radiu lub telewizji), to - jak to wynika z normalnej praktyki w zakresie zarządu majątkiem prywatnym - takie czynności będzie podejmowała, aby znaleźć kupców. Czynności te w żadnej mierze nie będą wykraczały poza normalny zarząd własnym majątkiem. Działka nr [...] od momentu jej nabycia służyła wnioskodawczyni do celów prywatnych. Nabyła ją od brata z zamiarem wybudowania swojego prywatnego domu. Dlatego, że z różnych przyczyn administracyjnych i ekonomicznych, które szczegółowo zostały opisane we wniosku, zmuszona jest wyzbyć się części lub całości swojego majątku w postaci działki nr [...] (czy też działek powstałych z jej podziału) albo wybuduje dom na jednej z działek, albo sprzeda wszystkie cztery działki. Żadna z tych czterech działek od momentu nabycia do momentu planowanej sprzedaży nie była i nie będzie w żaden sposób wykorzystywana przez wnioskodawczynie do czynności zwolnionych, opodatkowanych bądź niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Działka nr [...] ani żadna z działek powstałych z jej podziału nie były i nie będą kiedykolwiek przedmiotem najmu, dzierżawy lub umów o podobnym charakterze. Wnioskodawczyni nie planuje zawierać z przyszłym nabywcą umowy przedwstępnej czy udzielenia pełnomocnictwa do działania w jej imieniu i na jej rzecz w celu uzyskania wszelkich decyzji, zgód, pozwoleń związanych z tymi działkami. Jednak wnioskodawczyni dopuszcza możliwość sporządzenia umowy przedwstępnej, gdyby potencjalny klient korzystał z kredytu bankowego i taka umowa byłaby wymogiem banku. Zawarcie umowy przedwstępnej dla celów kredytowych przyszłego nabywcy nie będzie wiązało się z udzieleniem jakiegokolwiek pełnomocnictwa kupującemu. Po zawarciu ewentualnej umowy przedwstępnej nie udzieli stronie kupującej żadnego prawa do dokonywania jakichkolwiek inwestycji infrastrukturalnych na działce będącej przedmiotem przyszłej sprzedaży (np. ogrodzenie, wytyczenie dróg dojazdowych do działki/działek, inne działania zmierzające do zwiększenia wartości bądź atrakcyjności działki/działek). Przyszły nabywca do czasu finalnej sprzedaży działki/działek nie poniesie i nie będzie ponosić jakichkolwiek nakładów finansowych związanych z działką/działkami od momentu podpisania umowy przedwstępnej do zawarcia umowy finalnej.
Na kanwie powyższych okoliczności wnioskodawczyni powzięła wątpliwości prawne co do tego, czy przy sprzedaży działek powstałych z podziału działki nr [...] będzie działała w charakterze podatnika VAT.
Zdaniem wnioskodawczyni, przy sprzedaży działek powstałych z podziału działki nr [...] nie będzie działała w charakterze podatnika VAT. Nie będzie działać w roli handlowca w zakresie obrotu nieruchomościami. Sprzedaż nastąpi w ramach zarządu majątkiem prywatnym. Nie jest działalnością handlową, a zatem i gospodarczą, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, czy też prowadzenia działalności, ani też w trakcie posiadania nie został wykorzystany do działalności gospodarczej. Natomiast majątek prywatny obejmuje taką część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej.
Wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że podział gruntu, nawet jeżeli był dokonany w celu uzyskania wyższej ceny, sam w sobie nie jest decydujący do przyjęcia, że właściciel dzielonej nieruchomości działa jak przedsiębiorca.
Dotychczasowa aktywność wnioskodawczyni związana z opisanymi działkami nie wykraczała ani nie będzie wykraczała poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
Organ nie zgodził się z wnioskodawczynią.
Nawiązał do:
- art. 2 pkt 6, pkt 22, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 15 ust. 1, ust. 2 ustawy o VAT;
- art. 9 ust. 1, art. 12 ust. 1 lit. a, lit. b, ust. 3 Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.2006.347.1 ze zm. - dyrektywa 112)
- orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawach C-180/10 i C-181/10.
W świetle powyższego, zdaniem organu, aby dostawę towarów uznać za działalność gospodarczą, należy wykazać, że w momencie jej realizacji podatnik miał zamiar wykonywać takie czynności wielokrotnie, a sprzedawane towary zostały nabyte lub wytworzone w celu wykorzystania działalności gospodarczej. Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność powinna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu VAT, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem VAT.
Przyjęcie, że dany podmiot, sprzedając grunt, działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, czy jego działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną). Przejawem zaś takiej aktywności określonej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną może być przykładowo: nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Istotne jest, czy zbywca w celu dokonania sprzedaży podjął aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producenta, handlowca i usługodawcę, czy też sprzedaż nastąpiła w ramach zarządu majątkiem prywatnym. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu, jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy.
W ocenie organu, podział gruntu na mniejsze działki, wydzielenie dróg wewnętrznych, uzyskanie przed sprzedażą decyzji o warunkach zabudowy, wykonywanie czynności marketingowych, świadczy o tym, że czynności te przybierają formę zawodową (profesjonalną).
Okoliczności przedstawione przez wnioskodawczynię świadczą o tym, że sprzedaż działek budowlanych powstałych w wyniku podziału działki otrzymanej w drodze darowizny będzie dokonywana w ramach działalności gospodarczej, bowiem w całym okresie posiadania nieruchomości wnioskodawczyni podjęła ciąg określonych działań przygotowujących tę nieruchomość do zbycia. Aktualnie złożyła wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na cztery budynki mieszkalne jednorodzinne na działce nr [...], która powstała z połączenia działek nr [...] i nr [...]. Połączenia działek dokonano, aby możliwe było na powstałej z połączenia dużej działce uzyskać decyzję o warunkach zabudowy na cztery budynki jednorodzinne, dokonać jej podziału na cztery działki plus piąta, stanowiąca drogę wewnętrzną. Wnioskodawczyni otrzymała decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech wolno stojących domów jednorodzinnych z wbudowanymi garażami lub z garażami przylegającymi bezpośrednio do budynków, z niezbędną infrastrukturą techniczną. Następnie, po uzyskaniu tej decyzji, podjęła czynności, które doprowadziły do podziału działki nr [...] na cztery mniejsze. Na przełomie 2015 i 2016 r. uiściła opłatę za budowę przyłącza energetycznego. Uzyskała warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych z garażami i z niezbędną infrastrukturą techniczną, na działce nr [...], decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] na nr działki [...] i nr [...]. Następnie uzyskała decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. Dopiero wówczas możliwe byłoby, aby na powstałej z połączenia dużej działce uzyskać decyzję o warunkach zabudowy na cztery budynki jednorodzinne i starać się o jej podział na cztery działki plus piąta, stanowiąca drogę wewnętrzną. W efekcie doszło do połączenia działek nr [...] i nr [...] w działkę 71. W marcu 2021 r. oficjalnie zakończono budowę sieci wodociągowej przebiegającej przy działkach nr [...] oraz [...], od której to sieci do każdej z tych działek doprowadzono po jednym przyłączu.
Organ motywował, że ciąg czynności opisanych przez wnioskodawczynię uzasadnia stwierdzenie, że wnioskodawczyni zachowuje się jak podmiot, którego przedmiotem działalności gospodarczej jest obrót nieruchomościami. Wnioskodawczyni podejmuje świadome działania w celu sprzedaży działek, które nie są ani incydentalne, ani sporadyczne i wykraczają poza zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym.
W podsumowaniu organ przyjął, że planowana sprzedaż niezabudowanych działek wypełnia definicję działalności gospodarczej z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Wnioskodawczyni wystąpi w charakterze podatnika VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatkowej, który dokonuje czynności wymienionej w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy podatkowej.
Wnioskodawczyni (skarżąca) złożyła skargę na powyższą interpretację indywidualną.
Zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 1, ust. 2 ustawy o VAT w wyniku uznania, że opisane czynności nie są związane z wykonywaniem prawa własności, lecz stanowią zaplanowany, zorganizowany ciąg działań charakterystyczny dla podatnika VAT.
W następstwie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W przekonaniu skarżącej, jej dotychczasowe działania związane z posiadaną nieruchomością polegały jedynie na:
- podziale działki i wystąpieniu z wnioskiem o pozwolenie na budowę jednego budynku mieszkalnego;
- ubieganiu się o scalenie działek, aby móc dokonać nowego podziału.
Partycypacja w kosztach budowy wodociągu oraz przyłącza energetycznego była podyktowana działaniami podjętymi przez poprzedniego właściciela działki oraz Gminę Kołbaskowo. To nie skarżąca zainicjowała te czynności, a jednocześnie ich kontynowanie świadczy o prawidłowym zarządzie działkami. Jej aktywność związana z posiadaną nieruchomością gruntową nie wykraczała i nie będzie wykraczać poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
Sam podział nieruchomości w celu uzyskania lepszej ceny, liczba transakcji, jak również odstępy pomiędzy transakcjami i wysokość osiągniętych przychodów, nie świadczą o prowadzeniu działalności gospodarczej, o przekroczeniu granic zarządu majątkiem prywatnym (por. między innymi sprawy sygn.: I FSK 7/22, I FSK 2145/13, I FSK 1859/13, I FSK 716/14, I FSK 636/15, I FSK 451/19, I FSK 578/17, I FSK 1039/20, I FSK 1589/18, II FSK 462/20, I FSK 2290/18, I FSK 863/19, I FSK 337/19).
Organ pominął, że skarżąca podejmowała opisane czynności, aby rozpocząć budowę swojego domu mieszkalnego i uzyskać środki finansowe niezbędne do realizacji tego celu. Natomiast nie angażowała środków takich, jak podmioty profesjonalnie zajmujące się obrotem nieruchomościami. Nie uzbrajała działek. Nie ponosiła nakładów na doprowadzenie samodzielnie mediów do działek, na aktywne działania marketingowe. Tym samym nie podejmowała aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami przy zaangażowaniu środków podobnych do wykorzystywanych przez handlowców, a więc podmiotów działających w sposób zawodowy (profesjonalny). Grunty skarżącej nigdy nie utraciły charakter majątku prywatnego. Uatrakcyjnienie przedmiotu sprzedaży w celu uzyskania zysku nie stanowi o profesjonalnym działaniu i nie przesądza o uznaniu danej osoby za podatnika VAT.
Zatem, zdaniem skarżącej, w opisanych okolicznościach działała i będzie działać w zakresie zarządu majątkiem prywatnym poza systemem VAT.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana interpretacja indywidualna nie jest zgodna z prawem.
Spór skarżącej z organem skoncentrował się na zagadnieniu czy w okolicznościach przedstawionych na potrzeby uzyskania interpretacji indywidualnej sprzedaż działek będzie dokonywana przez handlowca w ramach działalności gospodarczej, w sferze profesjonalnego obrotu nieruchomościami, czy też mamy do czynienia z czynnościami mieszczącymi się w zarządzie prywatnym majątkiem osoby fizycznej.
Kryteria wyznaczające granicę między handlowcem działającym w obszarze VAT, na rynku profesjonalnego obrotu nieruchomościami a prywatną osobą sprzedającą składniki prywatnego majątku, do którego nierzadko należą nieruchomości, były wielokrotnie analizowane w orzecznictwie sądowym.
Między innymi w sprawie sygn. I FSK 1814/11 Naczelny Sąd Administracyjny odnotował, że w zakresie tej problematyki TSUE wypowiadał się w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10. TSUE wyjaśnił, że dostawę gruntu przeznaczonego pod zabudowę należy uznać za objętą podatkiem od wartości dodanej na podstawie prawa krajowego państwa członkowskiego, jeżeli państwo to skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 dyrektywy 112, niezależnie od częstotliwości takich transakcji oraz od kwestii czy sprzedawca prowadzi działalność producenta, handlowca lub usługodawcy, pod warunkiem, że transakcja ta nie stanowi jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. W ocenie TSUE, osoby fizycznej, która prowadziła działalność rolniczą na gruncie nabytym ze zwolnieniem z podatku od wartości dodanej i przekształconym wskutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego niezależnej od woli tej osoby w grunt przeznaczony pod zabudowę, nie można uznać za podatnika podatku od wartości dodanej w rozumieniu art. 9 ust. 1 i art. 12 ust. 1 dyrektywy 112, kiedy dokonuje ona sprzedaży tego gruntu, jeżeli sprzedaż ta następuje w ramach zarządu majątkiem prywatnym tej osoby. Podkreślił natomiast, że jeżeli osoba ta w celu dokonania wspomnianej sprzedaży podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 112, należy uznać ją za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od wartości dodanej.
W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny motywował, że po wydaniu wyżej cytowanego wyroku TSUE zapadło szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których prezentowane jest jednolite stanowisko w zakresie spornego problemu skorzystania przez krajowego ustawodawcę z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 dyrektywy 112 (przykładowo sprawy sygn.: I FSK 1289/10, I FSK 1536/10, I FSK 1656/11, I FSK 13/11, I FSK 110/11, I FSK 1654/11, I FSK 1684/11, I FSK/478/11). Jest to o tyle istotne, gdyż - jak trafnie zauważył Trybunał Konstytucyjny - "utrwalona praktyka sądowa dotycząca interpretacji przepisów prawnych, zwłaszcza gdy jest ona dość jednoznaczna, wskazuje na treść stosowanego prawa, a więc na wolę ustawodawcy, choćby teoretycznie istniała możliwość innej wykładni" (zob. wyrok TK sygn. P 3/01, OTK 2001/6/163).
W następstwie powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonej sprawie podzielił dominujące obecnie w orzecznictwie stanowisko, że do polskiego systemu nie implementowano art. 12 ust. 1 i 3 dyrektywy 112. Brak jest bowiem w ustawie o VAT unormowań, które w sposób jasny i precyzyjny wskazywałyby na fakt transpozycji do tej ustawy możliwości (opcji) określonej w art. 12 ust. 1 i ust. 3 tej dyrektywy co do uznania za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, w zakresie pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Takie stanowisko konsekwentnie prezentowane jest w wyżej wymienionych orzeczeniach.
Na wątpliwości co do prawidłowości implementacji tego unormowania w ramach ustawy o VAT wskazywał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu siedmiu sędziów sygn. I FPS 3/07, który wprawdzie uznał, że realizacja opcji określonej w art. 4 ust. 3 VI dyrektywy (a więc poprzednika unormowania z dyrektywy 112) nastąpiła w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, lecz uczyniono to w sposób wysoce niedoskonały i budzący wątpliwości interpretacyjne.
Pogląd dominujący obecnie w orzecznictwie potwierdza zresztą analiza treści art. 15 ust. 2 ustawy o VAT w kontekście najnowszego orzecznictwa TSUE. Przepis ten stanowi, że działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Ustawodawca użył w tej normie prawnej sformułowania o jednorazowej czynności. Jednak, jak wynika z - wydanego już po wspomnianym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I FPS 3/07 - orzeczenia TSUE w sprawie C - 102/08, państwo członkowskie, korzystając z opcji przewidzianej w dyrektywie VAT, musi to uczynić w przepisie ustawowym, mającym bezwzględną moc wiążącą, który będzie odpowiadał wymogom szczegółowości, precyzji i jasności koniecznym dla zagwarantowania pewności sytuacji prawnych i kontroli sądów krajowych. Oznacza to, że państwo członkowskie musi sformułować wyraźnie unormowanie, aby mogło powoływać się na przewidziane w art. 12 ust. 1 dyrektywy 112 (poprzednio art. 4 ust. 3 VI dyrektywy) prawo, według którego za podatnika można uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi tej dyrektywy, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Niewątpliwie w ustawie o VAT brak jest takiego jednoznacznego i precyzyjnego unormowania, z którego wynikałoby, że Polska skorzystała z uprawnienia określonego w art. 12 ust. 1 dyrektywy 112 (wcześniej art. 4 ust. 3 VI dyrektywy), na podstawie którego za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, w szczególności dokonującego pojedynczej dostawy terenu budowlanego.
W tej sytuacji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnicze znaczenie ma ocena czy w świetle stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o udzielenie interpretacji, wnioskodawca dokonując sprzedaży gruntu działa w ramach zarządu swym majątkiem prywatnym, czy też w celu dokonania spornej sprzedaży gruntów podjął aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, co skutkowałoby koniecznością uznania takiej osoby za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od wartości dodanej. Zgodnie z zapatrywaniem prawnym TSUE zaprezentowanym w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10, w wypadku stwierdzenia, że Rzeczpospolita Polska nie skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 dyrektywy 112, należy zbadać czy transakcje będące przedmiotem sporu podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 9 ust. 1 dyrektywy 112, czyli odpowiednio na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane w tych normach obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i usługodawców, w tym wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy 112, a tym samym art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy. O tym, że dokonujący sprzedaży gruntu budowlanego działał w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, a nie w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykonując prawo własności, decyduje stopień jego aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, który wskazuje, że angażuje on środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w ramach prowadzenia działalności gospodarczej.
Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny, TSUE w cytowanym wyżej wyroku podkreślił, że sama liczba i zakres transakcji sprzedaży dokonanych nie ma charakteru decydującego. Zakres transakcji sprzedaży nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy 112, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. TSUE stwierdził, że dużych transakcji sprzedaży można dokonywać również jako czynności osobistych. Podobnie okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu w jakim transakcje następowały ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Jednocześnie TSUE zaakcentował, że odmiennie jest w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 112. Takie aktywne działania mogą polegać na przykład na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych (pkt 40 wyroku). Działania takie nie należą do zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. W tej mierze w pełni aktualne pozostają tezy zawarte w wyroku sygn. I FPS 3/07 oraz w następujących po nim orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. dla przykładu sprawa sygn. I FSK 1043/08) określające kryteria sprzedaży działek gruntu w ramach działalności gospodarczej, poza zakresem zarządu majątkiem prywatnym. Zatem stwierdzenie czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik VAT wymaga każdorazowo indywidualnej oceny okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy.
Powyższe zapatrywane prawne konsekwentnie podzielił Sąd kasacyjny między innymi w sprawie sygn. I FSK 552/20, w której wyjaśnił, że kryterium decydującym pozostaje stopień aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, który wskazuje, że podmiot ten angażuje środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Takie aktywne działania mogą na przykład polegać na uzbrojeniu terenu bądź działaniach marketingowych. Sam podział gruntu w celu osiągnięcia wyższej ceny nie wyklucza natomiast działania w granicach zarządu majątkiem prywatnym (por. też sprawy sygn. I FSK 1940/19; I FSK 1325/21; I FSK 1986/16 sięgające do stanowiska TSUE w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10).
Jak motywował Sąd kasacyjny, w świetle stanowiska judykatury planowany podział działek zgodny z ich przeznaczeniem (prowadzący do zwiększenia zysku ze sprzedaży) nie świadczy jeszcze o działaniu w roli podatnika VAT.
Sąd kontrolujący zaskarżoną interpretację indywidualną organu w pełni aprobuje stanowisko prawne wypracowane w orzecznictwie TSUE i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pozostaje ono nadal aktualne na gruncie wymienianych w skardze art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej interpretacji indywidualnej.
Dla ścisłości wymaga odnotowania, że od 1 kwietnia 2013 r. art. 15 ust. 2 ustawy o VAT uzyskał nowe brzmienie (Dz.U.2013.35), zgodnie z którym działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Powyższa treść nie wnosi nowych elementów istotnych z punktu widzenia analizowanych kryteriów rozpoznania profesjonalnej sprzedaży gruntów przez handlowca.
Według powyższych kryteriów pozwalających odróżnić sprzedaż działek gruntu w ramach działalności gospodarczej od działania w granicach zarządu majątkiem prywatnym, stanowisko organu przedstawione w kontrolowanej interpretacji indywidualnej jest niezgodne z prawem.
Skarżąca opisała okoliczności, w których nie działa w warunkach profesjonalnej aktywności właściwej dla handlowca.
Przede wszystkim nabyła opisany grunt od brata pod tytułem darowizny, a więc w ramach obrotu prywatnego, nie gospodarczego.
Tłumaczyła zasadniczo, że przyjęła tę darowiznę z zamierzeniem budowy domu na swoje potrzeby mieszkaniowe, a sprzedaż części darowanego gruntu miała służyć pozyskaniu środków finansowych na realizację tej inwestycji. Wobec tego zamierzenie skarżącej nie polegało na ciągłej aktywności w roli handlowca w celu osiągnięcia zysku. Natomiast skarżąca chciała jak najkorzystniej sprzedać darowany grunt i w ten sposób sfinansować budowę domu dla siebie, a więc swoje prywatne zamierzenia. Nie chodziło zatem o osiągnięcie zysku i zainwestowanie tego zysku w kolejne przedsięwzięcie gospodarcze. Środki z planowanej sprzedaży, w świetle okoliczności opisanych przez skarżącą, nie będą służyć jakiejkolwiek działalności gospodarczej, ale prywatnym zamierzeniom skarżącej.
Finansowanie przyłączy wodociągowego, energetycznego do opisanych działek służy przede wszystkim zwiększeniu ich walorów użytkowych i tym samym wartości. Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić, że także właściciel gruntu, który nie występuje w roli handlowca, jest oczywiście zainteresowany doprowadzeniem przyłączy, uzbrojeniem działek. Po pierwsze - wówczas budowa domu na takim gruncie dla siebie, na swoje prywatne potrzeby, pozwala na osiągnięcie wyższego standardu zamieszkiwania. Po drugie - nie może ulegać wątpliwości, że także właściciel gruntu, który nie jest handlowcem, będzie podejmował działania, aby jego majątek uzyskiwał większą wartość rynkową, aby potencjalna sprzedaż tego majątku była dla niego jak najkorzystniejsza, bo wówczas dysponuje większymi zasobami, ale na swoje prywatne cele, nie na prowadzenie działalności handlowej, gospodarczej. Takie podejście do posiadanego majątku jest charakterystyczne dla sprawowania nad nim prawidłowego, racjonalnego zarządu.
Nie można zgodzić się z tezą, którą organ w istocie przyjął u podstaw prezentowanego stanowiska, że tylko handlowiec podejmuje działania, aby jego majątek zyskiwał na wartości, zaś osoba prywatna już takich działań nie może podejmować, bo w przeciwnym razie stanie się uczestnikiem obrotu gospodarczego. Bez wątpienia także w obrocie prywatnoprawnym zbywca składników prywatnego majątku - biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego oraz logiki - kieruje się chęcią osiągnięcia zysku i tylko z tego względu nie staje się podatnikiem VAT, nie wchodzi w obszar profesjonalnego obrotu handlowego. W zasadzie organ wymaga od prywatnych właścicieli, aby nie podejmowali żadnych czynności w celu zwiększenia wartości ich majątku, co jest sprzeczne z zasadami prawidłowego zarządu takim majątkiem.
Także szeroko opisane przez skarżącą czynności dotyczące: ustalenia warunków zabudowy, podziału działki na mniejsze, czy łączenia mniejszych działek, pozwolenia na budowę - nie przemawiają za występowaniem skarżącej w roli handlowca, dokonującego czynności przygotowawczych, poprzedzających profesjonalną sprzedaż działek gruntu w ramach obrotu gospodarczego, a tym samym w ramach systemu VAT.
Czynności w tym zakresie były z jednej strony próbą skarżącej dostosowania się do warunków na rynku nieruchomości, a z drugiej strony konsekwencją jej prywatnych potrzeb życiowych i możliwości finansowych. Nie było w tych inicjatywach skarżącej zamierzenia gospodarczego, profesjonalnego wejścia na rynek nieruchomości w celu uzyskania zysku. Co więcej, nie można pomijać, że decyzja ustalająca warunki zabudowy, czy odpowiednia powierzchnia wydzielonej działki (połączonych działek) mogą znacząco ułatwić znalezienie kupca w konkretnych warunkach obrotu prywatnego. Mogą być odpowiedzią na określone potrzeby, zamierzenia potencjalnego nabywcy.
W tym stanie rzeczy trudno zasadnie przyjąć, że skarżąca, sprzedając opisane działki, tym samym podejmie działalność gospodarczą w zakresie profesjonalnego obrotu nieruchomościami. Okoliczności przedstawione przez skarżącą na potrzeby uzyskania interpretacji indywidualnej obrazują natomiast czynności, polegające na sprzedaży działek w zakresie sprawowania przez nią prawidłowego i racjonalnego zarządu posiadanym majątkiem prywatnym.
W istocie organ dotychczas zakwestionował stanowisko skarżącej z pominięciem utrwalonego zapatrywania prawnego TSUE i Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanego na gruncie kryteriów decydujących o faktycznym statusie podatnika VAT, kiedy w rachubę wchodzi sprzedaż działek gruntu.
Jednocześnie organ nie wyjaśnił powodów takiego postępowania. Przemilczał, jakie okoliczności faktyczne i prawne w tej konkretnej sprawie miałyby przemawiać za innym rozumieniem działalności gospodarczej prowadzonej przez handlowca w profesjonalnym obrocie niż konsekwentnie przyjmowane w orzecznictwie sądowym na gruncie art. 9 ust. 1 dyrektywy 112, czyli odpowiednio na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
W tym stanie sprawy nierespektowanie przez organ orzecznictwa sądowego nosi znamiona dowolności. Jeśli bowiem organ zamierzał zakwestionować wieloletni dorobek orzecznictwa sądowego - Sądu kasacyjnego, TSUE - wówczas powinien był (w rozumieniu obowiązku) wyczerpująco przedstawić konkretne argumenty faktyczne i prawne, uzasadniające odmienne stanowisko (por. art. 14c § 2 w związku z art. 14e § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, Dz.U.2025.111 - O.p.). W kontrolowanej interpretacji indywidualnej organ tego nie uczynił.
Podsumowując powyższe rozważania, należy zgodzić się ze skarżącą co do kwestii o pierwszorzędnym znaczeniu dla wyniku sprawy i ocenić, że kontrolowana interpretacja indywidualna organu narusza art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT.
Organ nie podważył skutecznie poglądu skarżącej, w myśl którego w przedstawionych okolicznościach nie może być uznana - w świetle prawa - za osobę zbywającą działki jako handlowiec, profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, a tym samym za podatnika VAT.
W następstwie opisana sprzedaż dokonywana przez niepodatnika VAT nie była i nie będzie czynnością opisaną w art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. W myśl bowiem art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Natomiast całokształt opisanych okoliczności potwierdza, że planowana sprzedaż nie będzie wykraczać poza granice zarządu majątkiem prywatnym. Podejmowane przez skarżącą działania nie mogą być utożsamiane z aktywnością towarzyszącą profesjonalnemu obrotowi nieruchomościami. Odmienna ocena przyjęta przez organ pozostaje w sprzeczności z dyrektywą indywidualnej i każdorazowej analizy transakcji sprzedaży z punktu widzenia skutków podatkowych. Organ pominął, że wszystkie działania opisane przez skarżącą towarzyszą sprzedaży działek jako składników mienia prywatnego w ramach prywatnego zarządu tym majątkiem. Za taką sprzedażą nie idą zamierzenia inwestycyjne typowe dla przedsiębiorcy, ale chęć zwiększenia prywatnego majątku, zrealizowania prywatnych zamierzeń, zaspokojenia prywatnych potrzeb.
W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne przyjęte przez sąd, wpisujące się w utrwalone już orzecznictwo sądowe.
Należy przy tym zaznaczyć, że z perspektywy art. 14b i nast. O.p., kontrolując zaskarżoną interpretację indywidualną, sąd nie był związany wcześniejszą interpretacją indywidualną, do której nawiązała skarżąca. Nie była ona przedmiotem sądowej kontroli legalności.
Orzeczenia i uchwały powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronach internetowych orzeczenia.nsa.gov.pl, curia.europa.eu oraz w elektronicznym zbiorze LEX.
Z powodów omówionych wyżej zaskarżona interpretacja indywidualna podlegała uchyleniu na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.).
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (697 zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2, § 4 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1687).
Obejmują one wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło