I SA/Sz 661/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadniony oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 3 grudnia 2013 r. w przedmiocie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku M. Spółki z o.o. z siedzibą w [...], zwanej dalej: "zobowiązaną", na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zaległość objęta tym tytułem wykonawczym dotyczyła podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 rok. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego było złożone przez Spółkę zeznanie CIT - 8 za 2012 rok, z którego wynikał podatek do zapłacenia w wysokości [...] zł. Organ egzekucyjny prowadząc postępowanie, w dniu 31 października 2013 r. doręczył zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Spółka w piśmie z dnia 6 listopada 2013 r. zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że egzekwowany obowiązek wygasł wskutek zapłaty dokonanej w dniu 30 kwietnia 2013 r. (do zażalenia dołączyła kopię dowodu wpłaty). Z załączonej kopii dowodu wpłaty wynikało, że gotówkę w wysokości [...] zł wpłacono w dniu 30 kwietnia 2013 r. na rachunek [...] Urzędu Skarbowego [...] nr: [...]. [...] Urząd Skarbowy [...] w piśmie z dnia 28 listopada 2013 r. (oraz w piśmie z dnia 16 stycznia 2014 r.) poinformował, że wpłata nie wpłynęła na jego rachunek. Podobnie [...] Urząd Skarbowy w [...] podał, że nie wpłynęła na jego konto wpłata. Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako wierzyciel zaległości, wydał w dniu 3 grudnia 2013 r. postanowienie nr [...], w którym uznał za nieuzasadniony zarzut zgłoszony w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Organ przyjął, że skoro wpłata nie wpłynęła na rachunek bankowy [...] Urzędu Skarbowego [...], wskazany w dowodzie wpłaty, to nie można jej uznać za dokonaną. Wskazano również na zasadność złożenia przez Spółkę reklamacji tejże wpłaty. W zażaleniu wniesionym na postanowienie z dnia 3 grudnia 2013 r. zobowiązana podtrzymała zgłoszony zarzut braku wymagalności obowiązku. Uzasadniając swoje stanowisko, odwołała się do regulacji z art. 59 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U.2012. 749 ze zm.), zwanej dalej: "Ordynacją podatkową" i wywiodła, że za spełnienie obowiązku podatkowego uznaje się moment zrealizowania zamiaru jego wykonania poprzez wydatkowanie kwoty odpowiadającej wysokości zobowiązania lub jego części, na poparcie swojego stanowiska powołała się na wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt [...] oraz WSA w [...] z dnia 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt [...]. W dalszej części zażalenia zobowiązana podjęła polemikę ze wskazaniami organu dotyczącymi reklamacji w zakresie dokonanej wpłaty. Odpowiadając na wezwanie organu odwoławczego, zobowiązana w piśmie z dnia 17 stycznia 2014 r. wskazała, że [...] Urzędowi Skarbowemu [...] złożono oświadczenie o zrzeczeniu się prawa dochodzenia roszczeń w zakresie dokonanej wpłaty. W toku postępowania P. S.A. - zwanej dalej: "P. S.A." - w odpowiedzi na prośbę organu - poinformowała, że po sprawdzeniu w zasobach systemu [...] oraz po przeszukaniu dokumentów źródłowych nie natrafiono na ślad wpłaty. W dniu 4 lutego 2014 r. [...] Urząd Skarbowy [...] wszczął procedurę reklamacyjną dotyczącą wpłaty w dniu 30 kwietnia 2013 r. W odpowiedzi P. S.A. wskazała, że po sprawdzeniu w zasobach systemu [...] oraz po przeszukaniu dokumentów źródłowych na ślad wpłaty nie natrafiono. Wskazano dalej, że również przeprowadzone dodatkowe postępowanie wyjaśniające nie wykazało dokonania wpłaty. Ponadto wskazano, że zleceniodawca wpłaty (w celu jej wyjaśnienia) nie okazał oryginału dowodu wpłaty, co jest niezgodne z §1pkt 2 Regulaminu świadczenia usługi płatniczej przyjmowania wpłat na rachunki bankowe w placówkach pocztowych. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia mając na uwadze treść art. 34 § 1 i § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2012.1015) zwanej dalej: "u.p.e.a.", wskazał, że w sprawie z uwagi na okoliczność, iż wierzycielem egzekwowanej należności jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, zaś organem egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadne było uruchomienie trybu uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Odnosząc się do zgłoszonego przez zobowiązaną zarzutu wykonania obowiązku poprzez wpłacenie w dniu 30 kwietnia 2013 r. gotówki w wysokości [...] zł na rachunek [...] Urzędu Skarbowego [...] (czego dowód stanowi kserokopia dowodu wpłaty), organ wskazał, że zobowiązana mimo wezwań kierowanych w toku prowadzonego postępowania w przedmiocie zarzutów, nie przedstawiła oryginału dowodu wpłaty, a jedynie kserokopię. W wyniku przesłania kserokopii dowodu wpłaty P. S.A. stwierdziła w pismach z dnia: 5 maja 2014 r. i 18 marca 2014 r., że postępowanie wyjaśniające nie wykazało dokonania ww. wpłaty. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie odmówił mocy dowodowej przedłożonej kserokopii dowodu wpłaty i w konsekwencji uznał, że spółka nie wykonała w dniu 30 kwietnia 2013 r. obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...]. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której wniosła o uchylenie postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: * naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w ten sposób, że organ błędnie uznał, iż zapłata podatku przez spółkę nie miała miejsca z uwagi na fakt, iż środki pieniężne nie dotarły do adresata, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego, * naruszenie art. 169 § 1, 180 § 1 Ordynacji podatkowej w ten sposób, iż organ nie wezwał skarżącej do okazania w siedzibie organu, oryginału dowodu potwierdzającego dokonanie zapłaty podatku, po czym bezzasadnie odmówił przyznania mocy dowodowej przedłożonej kopii wierzytelnej dowodu wpłaty, * naruszenie art. 122 oraz w związku z art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego oraz niewłaściwe zbadanie dowodów i wyjaśnień składanych przez stronę w ten sposób, że organ odmówił uznania za dowód kopii wierzytelnej dowodu dokonania zapłaty, nie wezwał Spółki do okazania do wglądu jedynego oryginalnego dowodu dokonania wpłaty znajdującego się w jej posiadaniu oraz oparł się w swoim rozstrzygnięciu jedynie na ustaleniach poczynionych przez P. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jako nieuzasadniona nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.153.1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia czy zobowiązanie podatkowe skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. wygasło wskutek wpłaty gotówkowej w placówce pocztowej na rachunek [...] Urzędu Skarbowego [...] (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Okoliczność wygaśnięcia obowiązku wskutek zapłaty skarżąca podniosła jako zarzut z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w związku z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym. Podstawy wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca wskazał w art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. Zarzuty te stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu. Rola zarzutów sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który to zarzut może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wśród przyczyn stanowiących podstawę zarzutów ustawodawca wymienia podniesiony przez skarżącą zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Tryb rozpatrzenia zarzutów ustawodawca uregulował w art. 34 u.p.e.a. Istotnym elementem tej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. W przypadku gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jeden i ten sam podmiot, przeprowadzenie postępowania procedowania przewidzianego w art. 34 § 1 u.p.e.a. jest nieuzasadnione. Natomiast odstąpienie przez organ egzekucyjny, który nie jest jednocześnie wierzycielem, od wymogu uzyskania wypowiedzi wierzyciela stanowiłoby naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego. Zatem z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie wierzycielem egzekwowanej należności jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, zaś organem egzekucyjnym Naczelnik Urzędu Skarbowego uprawnione było uruchomienie trybu uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Odnosząc się do zgłoszonego przez zobowiązaną zarzutu wygaśnięcia obowiązku, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. Na podstawie art. 60 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za termin dokonania zapłaty podatku uważa się przy zapłacie gotówką - dzień wpłacenia kwoty podatku w kasie organu podatkowego lub na rachunek tego organu w banku, w placówce pocztowej, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U.2012.1529), w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, biurze usług płatniczych lub w instytucji płatniczej albo dzień pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta. Z przytoczonych przepisów wynika, że zobowiązanie podatkowe wygasa w skutek zapłaty, przy czym terminem zapłaty w gotówce jest m.in. dzień wpłacenia gotówki przez podatnika w placówce pocztowej. Treść przytoczonych przepisów nie budzi wątpliwości co do tego, że nie ma znaczenia dzień wpływu kwoty uiszczonej na rachunek organu podatkowego. Istotny jest jedynie dzień dokonania wpłaty. Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w sposób uprawniony organ uznał, iż dla skarżącej, która podniosła, że obowiązek wygasł wskutek uiszczenia w gotówce całej należnej kwoty w placówce pocztowej niezmiernie ważne było zachowanie oryginału formularza dowodu wpłaty, w celu m.in. okazania go organom egzekucyjnym czy też placówce pocztowej z uwagi choćby na możliwość złożenia reklamacji. W ocenie sądu organ w toku postępowania zażaleniowego podjął i przeprowadził wszelkie niezbędne czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności sprawy, m.in. poprzez wezwanie skarżącej do przedłożenia dowodu potwierdzającego złożenie zgłoszenia reklamacyjnego, bądź złożonego w [...] Urzędzie Skarbowym [...] oświadczenia o zrzeczeniu się prawa dochodzenia roszczeń wraz z oryginałem dowodu wpłaty. Słusznie za niecelowe organ uznał wzywanie skarżącej do przedstawienia Dyrektorowi Izby Skarbowej w Szczecinie oryginału dowodu wpłaty, gdyż nie był on legitymowanym do złożenia reklamacji, z uwagi na brak właściwości miejscowej organu (siedziba skarżącej mieści się w [...]). Ponadto organ z własnej inicjatywy uzyskał informację z P. S.A., że nie dokonano wpłaty (co zostało także potwierdzone przez P. S.A. w piśmie z dnia 18 marca 2014 r., skierowanym do [...] Urzędu Skarbowego [...]). Należy zgodzić się z organem, że kwestią drugorzędną było to, ze skarżąca nie okazała przed organem oryginału dowodu wpłaty, wobec informacji udzielonej przez placówkę pocztową o braku dokonanej wpłaty. Zasadnie organ także uznał, że z uwagi na brak woli złożenia reklamacji przez skarżącą, nieuzasadnione było dalsze przedłużanie postępowania w sprawie. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych, wskazać należy, że przepisy art. 169 § 1, art. 180 § 1, art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej nie znajdują zastosowania w sprawie, bowiem sposób postępowania wierzycieli w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków określa ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013. 267 ze zm.) zwanej dalej: "K.p.a." – art. 18 u.p.e.a. Zatem skarżąca w sposób nieuprawniony zarzuciła ich naruszenie. W ocenie sądu organ podjął wszelkie czynności, które zmierzały do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 K.p.a.), wzywając Stronę do czynnego udziału w tym postępowaniu. Informowano stronę o okolicznościach faktycznych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków (art. 8 K.p.a.). Z uwagi na podejmowane czynności wyjaśniające, postępowanie było przedłużone a mimo to, skarżąca w całym toku postępowania nie brała czynnego udziału. Skarżąca mogła chociażby skorzystać z możliwości złożenia reklamacji – uczyniła to dopiero w dniu 29 kwietnia 2014 r., tj. po wydaniu rozstrzygnięcia z dnia 31 marca 2014 r. Wobec powyższego za słuszne należy uznać stanowisko organu, który na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego (m.in. pism P. S.A., kserokopii dowodu wpłaty) odmówił mocy dowodowej przedłożonej przez skarżącą kserokopii dowodu wpłaty i w konsekwencji uznał, że skarżąca nie wykonała w dniu 30 kwietnia 2013 r. obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...]. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.