I SA/Sz 663/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Spółki z o. o. "S" w S. – Z. S. i T. S. - za zaległości podatkowe tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie [...] zł i koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł. Decyzję tę adresowaną do T. S. organ podatkowy doręczał za pokwitowaniem, przez pocztę. Doręczyciel, z powodu nieobecności adresata w miejscu zamieszkania, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieścił w dniu 27 grudnia 2005 r. w skrzynce pocztowej adresata. Powtórne zawiadomienie o pozostawieniu przedmiotowej przesyłki w placówce pocztowej doręczyciel złożył w skrzynce pocztowej adresata w dniu 4 stycznia 2006 r. Z powodu nie podjęcia przesyłki w terminie, poczta zwróciła ją nadawcy w dniu 11 stycznia 2006 r., z tym też dniem doręczenie stało się skuteczne. W dniu 17 maja 2006 r. (data nadania przesyłki na poczcie) T. S. złożył odwołanie od ww. decyzji organu podatkowego z dnia 21 grudnia 2006 r., załączając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania T. S. podniósł, że o wydaniu decyzji dowiedział się w dniu 11 maja 2006 r. podczas bytności w urzędzie skarbowym, spowodowanej powiadomieniem o wszczęciu egzekucji. Wyjaśnił też, że nie otrzymał nigdy żadnego powiadomienia (awiza pocztowego) o nadejściu przesyłki z urzędu skarbowego i wyraził przypuszczenie, że jest to spowodowane zaniedbaniem poczty, która "ułatwiła sobie zadanie i nie dostarczyła ani samej przesyłki, ani nawet jej nie zaawizowała". Ponadto T. S. stwierdził, że "niedoskonałością przepisów o doręczaniu pism urzędowych jest nadmierne zaufanie ustawodawcy do poczty, nacechowane naiwną wręcz wiarą w jej rzetelność i prawdomówność pracowników tej instytucji". Tymczasem "podejrzewać można nie bezzasadnie, że niektórzy doręczyciele ‘ułatwiają’ sobie pracę fałszując podpisy na zwrotnych poświadczeniach odbioru, albo urzędy pocztowe odsyłają korespondencję jako nie podjętą, pomimo, że doręczyciele nie pozostawiają awiz o nadejściu przesyłek". Z tego powodu T. S. uważa, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu i dlatego jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien być uwzględniony. Dyrektor Izby Skarbowej po dokonaniu czynności wyjaśniających dotyczących okoliczności awizowania przedmiotowej przesyłki, postanowieniem z dnia [...] nr [...], stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez T. S., a postanowieniem z tej samej daty nr [...], wydanym na podstawie art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ II instancji stwierdził, że twierdzenie T. S., iż uchybienie temu terminowi nastąpiło bez jego winy, jest bezzasadne. Dokonane na kopercie przesyłki adnotacje placówki pocztowej oraz adnotacje doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, nie potwierdzają bowiem wersji wnioskodawcy. Okoliczności awizowania tej przesyłki, przedstawione przez pocztę w postępowaniu wyjaśniającym, również nie potwierdzają tej wersji. Organ odwoławczy uznał w związku z tym, że sformułowanie we wniosku o przywrócenie terminu ogólnych zastrzeżeń wnioskodawcy, co do nierzetelności doręczycieli i placówek pocztowych w zakresie awizowania przesyłek, nie może dowodzić, iż przedmiotowa przesyłka nie była wcale awizowana. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, T. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i wstrzymanie jego wykonania. Skarżący zarzuca obrazę przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., przez to, że nie wskazano przyczyn oraz dowodów, na których oparte zostało rozstrzygnięcie oraz nie wskazano okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, a ponadto, sprzeczność postanowienia z przepisami art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu, pomimo istnienia ku temu przesłanek w postaci uprawdopodobnienia okoliczności, które doprowadziły do uchybienia terminu. Uzasadniając skargę T. S. podniósł, że zaskarżone postanowienie opiera się wyłącznie na materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy, które wcale nie musi odzwierciedlać stanu faktycznego sprawy. Ponadto niezrozumiałe dla skarżącego jest przyjęcie przez organ za wystarczające dla negatywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu adnotacji czynionych na przesyłce przez pocztę, ani uznanie listonosza za sumiennego, skoro zawiadomienia o przesyłce skarżący nie otrzymał. W uzasadnieniu skargi wskazano dalej, że z doświadczenia życiowego wiadomo, iż skrzynki pocztowe są plądrowane na klatkach schodowych i "często spotykamy się ze zjawiskiem dewastacji skrzynek i niszczeniem znajdującej się w nich korespondencji". Skarżący wyjaśnił też, że odbieranie przesyłek pocztowych leży w jego interesie, tym bardziej, iż jest mu znane pojęcie domniemania doręczenia i związane z tym konsekwencje. Wobec tego skarżący uważa, że stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania, zatem przywrócenie tego terminu nie jest kwestią dobrej woli organu lecz obiektywnie istniejących okoliczności. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Pismem procesowym z 30 listopada 2006 r. T. S. stwierdził, że teraz dopiero przypomniał sobie, iż 18 listopada 2005 r. sprzedał mieszkanie (przy ul. U.) i lokal ten w dniu 28 listopada 2005 r. wydał nabywcom, a już w okresie bezpośrednio poprzedzającym przeniesienie własności, faktycznie zaprzestał zamieszkiwania w tym lokalu. Wobec tego uważa, że nie tylko uprawdopodobnił brak winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania, ale wręcz udowodnił, że przesyłka nie mogła mu zostać doręczona, bowiem została skierowana na adres, pod którym już ówcześnie nie mieszkał. T. S. stwierdził też, że wprawdzie strona ma obowiązek powiadamiania urzędu lub sądu przed którym toczy się postępowanie o każdej zmianie swojego adresu zamieszkania, jednak obowiązek ten aktualizuje się wówczas, gdy strona ma świadomość wszczęcia i prowadzenia postępowania, natomiast on nie mógł dowiedzieć się, że Urząd Skarbowy prowadzi jakieś czynności, które mogą dotyczyć jego osoby. W odpowiedzi na to pismo Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia [...] wyjaśnił, że T. S. wiedział o wszczęciu (w dniu 10 listopada 2005 r.) wobec niego postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki "S" i brał udział w tym postępowaniu. W dniu 12 grudnia 2005 r. zapoznał się on z materiałem zebranym w sprawie, a do protokołu z tej czynności nie wniósł uwag, nie podał informacji na temat zmiany adresu zamieszkania, ani nie wskazał na problemy związane z doręczaniem korespondencji na adres przy ul. U. Ponadto pismem z 14 grudnia 2005 r. T. S. złożył dodatkowe wyjaśnienia w sprawie, jednak i w tym piśmie nie wskazał, ani na trudności związane z doręczaniem korespondencji, ani na zmianę adresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia doprowadziła do stwierdzenia, że postanowienie to jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, wobec czego skargę należało oddalić. Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej "organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów". Natomiast w myśl przepisu art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w razie niemożności doręczenie pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 (tj. doręczenia bezpośredniego osobie fizycznej albo dorosłemu domownikowi adresata, sąsiadowi lub dozorcy domu), "poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej". W takiej sytuacji – stosownie do art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej – adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Natomiast art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że "zawiadomienie o pozostawaniu pisma (...) umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata (...). W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się go w aktach sprawy". Należy też wskazać, że zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy", a z § 2 ww. artykułu, wynika, że "podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin". Odnosząc przytoczony stan prawny do stanu faktycznego sprawy ustalonego w postępowaniu podatkowym, stwierdzić należy, że skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji podatkowej nastąpiło w dniu 11 stycznia 2006 r. w tzw. sposób zastępczy. Termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął więc w dniu 25 stycznia 2006 r. W istocie faktów tych skarżący nie kwestionuje, bowiem 17 maja 2006 r. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednym z warunków przywrócenia tego terminu jest uprawdopodobnienie przez skarżącego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Oceniając okoliczności przytoczone przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, stwierdzić należy, że okoliczności te nie pozwalają na uznanie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. W przedmiotowym wniosku skarżący T. S. podniósł bowiem, że nie otrzymał żadnego powiadomienia (awiza pocztowego) o nadejściu przesyłki z urzędu skarbowego, wyrażając przy tym przypuszczenie, że jest to spowodowane zaniedbaniem poczty, która "ułatwiła sobie zadanie i nie dostarczyła ani samej przesyłki, ani nawet jej nie zaawizowała". To przypuszczenie T. S. uzasadnił "podejrzeniem", że niektórzy doręczyciele "ułatwiają" sobie pracę fałszując podpisy na zwrotnych poświadczeniach odbioru, albo urzędy pocztowe odsyłają korespondencję jako nie podjętą, pomimo, że doręczyciele nie pozostawiają awiza o nadejściu przesyłek. Stwierdzić więc należy, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które miałyby uprawdopodobnić nie umieszczenie przez doręczyciela w skrzynce pocztowej skarżącego zawiadomień o pozostawaniu w urzędzie pocztowym przesyłki nadanej przez urząd skarbowy. Takich okoliczności nie mogą stanowić przytoczone przez skarżącego ogólnikowe przypuszczenia i podejrzenia o nierzetelności pracowników poczty. Powyższej oceny dokonanej przez Sąd nie mogą zmienić podniesione w skardze nowe argumenty, mające świadczyć o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Zdaniem skarżącego, uchybienie to nastąpiło z powodu nieotrzymania przez niego zawiadomienia o przesyłce - co było wynikiem znanych "z doświadczenia życiowego" faktów, iż skrzynki pocztowe na klatkach schodowych są plądrowane i dewastowane, a znajdująca się w nich korespondencja jest niszczona. Również i te argumenty są ogólnikowe, nie poparte żadnymi faktami dotyczącymi skrzynki pocztowej skarżącego, a ponadto, argumenty te zostały wskazane dopiero w skardze – z tego powodu nie mogły więc być rozważone przez organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, a właśnie jego legalność (poprawność) podlega badaniu przez Sąd. Wobec powyższego, jedynie na marginesie Sąd zauważa, że pismem procesowym z 30 listopada 2006 r. skarżący w sposób całkowicie odmienny uzasadnił fakt nieotrzymania zawiadomień o przesyłce – wskazując, iż w tym czasie nie zamieszkiwał już w mieszkaniu przy ul. U., bowiem sprzedał je w dniu 18 listopada 2005 r., a już w okresie bezpośrednio poprzedzającym przeniesienie własności, faktycznie zaprzestał zamieszkiwania w tym lokalu. W ten sposób skarżący zupełnie podważył dotychczasową argumentację, mającą usprawiedliwić fakt uchybienia terminu, co tym bardziej uzasadnia ocenę, iż zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia tego terminu nie narusza prawa. Także przytoczone w ww. piśmie skarżącego stwierdzenie, że mimo posiadanej wiedzy, iż strona ma obowiązek powiadamiania urzędu przed którym toczy się postępowanie o każdej zmianie swojego adresu zamieszkania, nie powiadomił urzędu skarbowego o zmianie miejsca zamieszkania, bowiem nie miał świadomości, że urząd ten prowadzi jakieś czynności, które mogą dotyczyć jego osoby - w żaden sposób nie może być uznane za usprawiedliwiające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. O tym, że T. S. wiedział .o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu podatkowym i brał udział w tym postępowaniu świadczą fakty wskazane przez Dyrektora Izby Skarbowej w ww. piśmie do Sądu z dnia 13 grudnia 2006 r. – znajdujące potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. W takiej sytuacji (wobec zmiany adresu) skarżący, stosownie do art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej, miał obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swego adresu. Zgodnie z § 2 tego artykułu: "W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy". Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. – którego treść odpowiada przepisowi art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej – Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało przepis procesowy, określający, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie faktyczne orzeczenia. W ocenie Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo wskazał na fakty i dowody zweryfikowane w postępowaniu, odniósł się także do argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu i dokonał należytej oceny materiału dowodowego. Mając wszystko powyższe na względzie, należało orzec jak w sentencji (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).