I SA/Sz 668/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Z.B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 228 § 1 i § 2, art. 222 w związku art. 169 § 1, art. 168 § 1 oraz art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej w skrócie: O.p., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. orzekło o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania z dnia 14 marca 2010 r., wniesionego przez W. K. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r., nr [...], którą odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej tego organu, ustalającej Z. B. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2005 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że odwołanie Z. B. z dnia 14 marca 2010 r., podpisane "z upoważnienia" przez W. K., zawierało braki formalne. Wobec tego, pismem z dnia 31 marca 2010 r., wezwano Z. B. do ich uzupełnienia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. W wezwaniu tym, stosownie do zapisów art. 222 O.p., zobowiązano podatniczkę do wskazania numeru zaskarżonej decyzji, przedmiotu rozstrzygnięcia oraz sprecyzowania zarzutów przeciwko decyzji, a ponadto do przedłożenia odpisu pełnomocnictwa udzielonego W. K. Organ pouczył stronę, że nieusunięcie wskazanych braków formalnych, odpowiednio do art. 169 § 4 O.p., skutkować będzie pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia. Wezwanie skutecznie doręczono podatniczce w dniu 6 kwietnia 2010 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniach 12 i 14 kwietnia 2010 r. wpłynęły do organu odwoławczego dwa pisma, podpisane przez W. K. z dopiskiem "z up.", w których doprecyzowano treść odwołania, jak również dołączono kserokopię wypisu aktu notarialnego z dnia [...] r., z treści którego wynikało, że Z. B. udzieliła W. K. pełnomocnictwa m.in. do reprezentowania jej przez organami podatkowymi. Na kserokopii aktu notarialnego, na każdej z kart, odręcznie naniesiono adnotację "potwierdzam za zgodność z oryginałem", którą to adnotację opatrzono parafą. Dalej, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 137 § 3 O.p., przyjął, że skoro W. K. nie jest adwokatem, radcą prawnym, ani też doradcą podatkowym, które to osoby mogą same uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa, to strona, przesyłając kserokopię pełnomocnictwa bez wymaganego urzędowego poświadczenia (lub notarialnego), nie uzupełniła braku formalnego określonego w wezwaniu z dnia 31 marca 2010 r. Na postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia Z. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów: – art. 121 § 1 i § 2 O.p., tj. zasady zaufania podatnika do działania organów podatkowych, zasady udzielania informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego, przez nieprecyzyjne wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych w postaci nadesłania odpisu pełnomocnictwa udzielonego W. K.; – art. 123 w związku z art. 121 § 1 i § 2 O.p., przez uniemożliwienie realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym; – art. 169 § 1 O.p., przez niezamieszczenie w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych jednoznacznego wskazania, w jaki sposób powinien być usunięty brak formalny w postaci dokumentu pełnomocnictwa. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest niesłuszne i niesprawiedliwe, gdyż dołożyła wszelkich starań do uzupełnienia braku formalnego odwołania i zgodnie z treścią wezwania nadesłała odpis pełnomocnictwa. Wskazała, że dla strony nieorientującej się w "zawiłościach podatkowej procedury" określenie "odpis pisma" oznacza jego kserokopię. Wobec powyższego, jeżeli intencją organu podatkowego było nadesłanie przez podatniczkę oryginału dokumentu pełnomocnictwa albo odpisu tego dokumentu poświadczonego przez notariusza, to organ powinien to żądanie jasno i precyzyjnie określić w wezwaniu. Powołując się na zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych, obowiązek organów udzielania stronie niezbędnych informacji oraz wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego, skarżąca uznała, że w opisanej przez nią sytuacji niedopuszczalnym było przerzucanie na nią ciężaru błędów i uchybień organów w procesie stosowania przepisów prawa procesowego, skutkujących pozostawieniem jej odwołania bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Jednocześnie przypomnienia wymaga, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena zarzutów skargi doprowadziła do wniosku, że skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że odwołanie od decyzji, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 O.p., aby spowodowało zamierzony skutek prawny, powinno odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie oraz wymienionym w art. 222 tej ustawy, tj. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz zarzuty przeciwko decyzji, a ponadto określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające żądanie. W sytuacji, gdy wniesione odwołanie nie zawiera wskazanych elementów, organ podatkowy, zgodnie z art. 169 § 1 O.p., wzywa wnoszącego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje, że organ odwoławczy wyda na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 O.p. postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. W orzecznictwie został wyrażony pogląd, że jednym z braków formalnych odwołania jest brak pełnomocnictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2001 r., sygn. akt II SA 2177/00, LEX nr 157803), którego niezłożenie traktuje się jako niespełnienie wymagań formalnych dla pisma procesowego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2003 r., sygn. akt III CZP 74/03, OSNC 2005, nr 1, poz. 6). Ocenie organu podlega nie tylko to, czy pełnomocnictwo zostało dołączone do odwołania, lecz również jego treść, gdyż z niego musi wynikać umocowanie do działania w imieniu strony. Zgodnie bowiem z art. 136 O.p., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Oznacza to, że każdy podmiot, który jest stroną postępowania, może udzielić pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Pełnomocnictwo to powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 137 § 2 O.p.). Z przepisu art. 137 § 3 O.p. jednoznacznie wynika natomiast obowiązek pełnomocnika dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. W sprawach mniejszej wagi organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 137 § 3a O.p.). Z uwagi na fakt, że - jak już wskazano wcześniej - brak pełnomocnictwa stanowi brak formalny odwołania, stosownie do art. 169 O.p., organ prowadzący sprawę ma obowiązek wezwania strony do jego nadesłania, w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności (pozostawienia odwołania bez rozpoznania na podstawie art. 228 § 1 i § 2 w związku art. 235 i art. 169 § 1 O.p.). Istotnym jest przede wszystkim to, aby treść tego wezwania nie nastręczała trudności w jego zrozumieniu, była precyzyjna i w razie potrzeby zawierała także wyjaśnienia i informacje, które zwłaszcza dla osób niemających wykształcenia prawniczego i w postępowaniu niekorzystających z usług fachowego pełnomocnika, pozwolą na prawidłowe wykonanie wezwania. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że z akt administracyjnych wynika, iż organ podatkowy w dniu 31 marca 2010 r. wezwał podatniczkę do złożenia - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia - "odpisu pełnomocnictwa udzielonego W. K.". Wezwanie to doręczono stronie, która w odpowiedzi na nie, nadesłała kserokopię odpisu aktu notarialnego z dnia 4 grudnia 2008 r., zawierającego oświadczenie o ustanowieniu przez podatniczkę w osobie W. K. pełnomocnika m.in. do reprezentowania jej przez organami podatkowymi i odbioru korespondencji. Kserokopia pełnomocnictwa zawierała na każdej stronie parafowaną adnotację "potwierdzam za zgodność z oryginałem". W tych okolicznościach organ uznał, że nie zostało wykonane wezwanie w trybie art. 169 § 1 O.p. i wydał postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. W ocenie Sądu, skierowane do strony wezwanie było wadliwe, a zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem zasad ogólnych postępowania podatkowego, tj. art. 121 § 1 i § 2 w związku z art. 169 § 1 i § 4, art. 228 O.p. Przede wszystkim wskazania wymaga, że w wezwaniu nie pouczono strony o treści art. 137 § 3 O.p., a tym samym nie wyjaśniono, co należy rozumieć pod pojęciem "odpis" pełnomocnictwa. Nie wskazano zatem dokładnie, że uzupełnienie tego braku może polegać bądź to na nadesłaniu oryginału pełnomocnictwa, bądź jego kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub przez notariusza. Strony nie wezwano również - w przypadku braku pełnomocnictwa dla W. K. - do podpisania odwołania. To spowodowało, że wezwanie organu stało się nieczytelne dla strony postępowania i, jak wynika ze stanu faktycznego, skutkowało wykonaniem go w sposób wadliwy. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie powinna ponosić negatywnych dla niej skutków procesowych nieprecyzyjnie sformułowanego przez organ wezwania, gdyż jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, zawartą w art. 121 § 1 i § 2 O.p., jest wyjaśnienie stronie zawiłości proceduralnych, konsekwencji podjętych czynności czy wskazanie trybu właściwego dla załatwienia wniosku podatnika. Wyrażona w tym przepisie zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego oznacza, że na organie ciąży obowiązek prowadzenia postępowania staranne i merytorycznie poprawnego, w którym traktuje się równo interesy podatnika i Skarbu Państwa. Naruszenie zaś tej zasady, w opisanym stanie faktycznym, stanowiło, w ocenie Sądu, wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego. Organ odwoławczy przedwcześnie pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie skarżącej, nie dostrzegając powyższych uchybień i zbyt formalistycznie traktując wykonanie przez stronę wadliwego wezwania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy wyjaśni zatem ostatecznie kwestię pełnomocnictwa, dopełniając obowiązku ponownego wezwania osoby legitymowanej do działania w imieniu skarżącej do uzupełnienia braków odwołania, zgodnie z zasadami wynikającymi z treści art. 137 § 3 O.p. w związku z art. 121 § 1 i § 2 O.p. Stwierdzając wskazane powyżej uchybienia procesowe popełnione przez organ odwoławczy, Sąd uznał zatem, że organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o jego uchyleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.