I SA/Sz 67/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za okresy od czerwca 2012 r. do września 2013 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od stycznia 2013 r. do września 2013 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Skarżący M. N., w związku ze skargą na wyżej wskazaną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I ustalono wpis od skargi w niniejszej sprawie w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż uzyskuje wynagrodzenie w wysokości minimalnej płacy, a także dochody z wynajmu lokali w łącznej kwocie [...]zł, które w całości przeznacza na spłatę kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipoteką. W oświadczeniu o stanie rodzinnym podał, że nie ma osób wspólnie z nim prowadzących gospodarstwo domowe. W oświadczeniu o majątku skarżący podał, że posiada dwa mieszkania o pow. 51,7 m kw. i wartości [...] zł oraz 36 m kw. i wartości [...] zł, innego majątku w postaci nieruchomości zgromadzonych zasobów pieniężnych, praw majątkowych skarżący nie wykazał. Skarżący podał, że jego stałe wydatki wynoszą [...] zł, a zobowiązania kredytowe [...] zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r., skarżący nadesłał następujące dokumenty i oświadczenia: 1. kopię rocznego zeznania podatkowego [...] za 2016 r., w którym zadeklarował, przychody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł; 2. zaświadczenie Przedsiębiorstwa [...] z dnia [...] r. o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia, z którego wynika, że skarżący jest zatrudniony na czas nieokreślony, w wymiarze [...] etatu i uzyskał w okresie od sierpnia 2017 r. do grudnia 2017 r. wynagrodzenie brutto w wysokości [...] zł (netto [...] zł) miesięcznie, w styczniu 2018 r. brutto [...] zł (netto [...] zł); 3. wyciągu z rachunku bankowego w [...] banku za okres sześciu miesięcy, tj. od [...] r. do [...] r., saldo końcowe [...] zł; 4. historie rachunków kredytowych w [...] Banku oraz w Banku [...], z których wynikają raty kredytów w kwotach odpowiednio [...] zł i ok. [...] zł; 5. oświadczenie pełnomocnika skarżącego, że skarżący jest kawalerem, bezdzietnym, mieszka z rodzicami, ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; ze zm., dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać także należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H. Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na ocenę możliwości finansowych strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że skarżący nie znajduje się w żadnej z ww. sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z przedstawionych we wniosku informacji wynika, że skarżący jest kawalerem, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszkając jednakże z rodzicami. Uzyskuje stały dochód z wynagrodzenia za pracę i z wynajmu nieruchomości w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Dochód ten w całości przeznaczany jest wyłącznie na własne potrzeby skarżącego, w tym na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem oraz spłatą dwóch kredytów mieszkaniowych. Ponadto, wnioskodawca posiada majątek w postaci dwóch mieszkań. W świetle powyższych danych stwierdzono, że nie można uznać skarżącego za osobę ubogą, a właśnie takim osobom jest ono dedykowane. W ocenie referendarza sądowego posiadanie przez skarżącego majątku w postaci nieruchomości oraz uzyskiwanie stałych dochodów wyklucza przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują bowiem, że sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie przy uzyskiwanym dochodzie i w swoim stanie posiadania, ponieść kosztów sądowych w sprawie. Skarżący nie wykazał oszczędności, jednakże biorąc pod uwagę, że mieszka z rodzicami, zaś z oświadczeń i dokumentów nie wynika aby partycypował w kosztach utrzymania ich mieszkania, należało przyjąć, że może zrezygnować z wydatków osobistych w celu zaoszczędzenia środków pieniężnych na uiszczenie wpisu od skargi, wynoszącego [...] zł. Odnośnie sytuacji finansowej skarżącego należy także zauważyć, iż reprezentuje go pełnomocnik z wyboru. Niewątpliwie wiąże się to z koniecznością ponoszenia wydatków związanych z jego wynagrodzeniem, które skarżący albo już uiścił albo będzie musiał uiścić. Skoro skarżący był (jest albo będzie) w stanie wygospodarować odpowiednie środki finansowe na wynagrodzenie pełnomocnika - którego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy - to nie sposób przyjąć, że nie jest również w stanie, chociażby częściowo partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Wskazać należy, że koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami i należy je traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2014r. sygn. akt II OZ 1238/14, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając zatem na uwadze, że skarżący posiada stałe dochody, majątek w postaci dwóch mieszkań oraz jego sytuację rodzinną, a także to, iż nie wykazuje żadnych zaległości płatniczych oraz to, iż stać go na wynagrodzenie pełnomocnika, brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku, zwłaszcza że wpis od skargi nie jest obiektywnie wysoki (wynosi [...] zł). Prawo pomocy może być bowiem przyznawane w naprawdę wyjątkowych przypadkach, kiedy wnoszący ma trudności w zaspokojeniu swoich codziennych potrzeb. Trudności takich, na podstawie analizy oświadczenia strony oraz przedłożonych dokumentów, zaś nie stwierdzono. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.