I SA/Sz 671/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skargi D. G. i K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 listopada 2014 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących D. G. i K. Ł. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 marca 2015 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; zwana dalej: "o.p.") oraz art. 1a, art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.; zwana dalej: "u.p.o.l."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 21 listopada 2014 r. znak: [...] , którą ustalono D. G. i K. Ł. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł. Z akt administracyjnych wynika, że powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie sprawy. K. D. Ł. i D. P. G. (zwani dalej "Podatnikami" bądź "Skarżącymi"), jako osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółki cywilnej "G. " s.c. D. G. , K. Ł. , na podstawie umowy najmu z dnia 25 listopada 2011 r. stali się najemcami lokalu użytkowego, stanowiącego własność Gminy Miasto, położonego w S. przy [...] . Wydanie lokalu Podatnikom nastąpiło na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 29 listopada 2011 r. We wskazanej umowie oraz protokole podano, że ogólna powierzchnia użytkowa ww. lokalu stanowi [...] m2. Do umowy najmu z dnia 25 listopada 2011 r. zawarte zostały dwa aneksy: nr 1 z dnia 29 marca 2013 r. i nr 2 z dnia 3 kwietnia 2013 r., na mocy których nowym najemcą (pierwotnie wraz z Podatnikami, a od 30 marca 2013 r. - jedynym) został P. G. Ponadto, pismami z dnia 29 marca 2013 r., wynajmujący wyraził Podatnikom zgodę na rozwiązanie ww. umowy za porozumieniem stron z dniem 29 marca 2013 r. Z uwagi na niewypełnienie przez Podatników obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 6 u.p.o.l., Prezydent Miasta dwukrotnie wzywał Podatników do płożenia informacji IN-1 w sprawie podatku od nieruchomości odpowiednio za lata 2011-2013. Podatnicy nie udzielili na nie żadnej odpowiedzi. W tym stanie rzeczy, postanowieniem z dnia 3 października 2014 r., organ podatkowy I instancji wszczął z urzędu wobec Podatników postępowanie w celu ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2011-2013 za powyższą nieruchomość. W wyniku tego postępowania organ I instancji wydał decyzję z dnia 21 listopada 2014 r., którą - na podstawie danych wynikających z umowy najmu lokalu użytkowego, aneksów do tej umowy oraz Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej - ustalił Podatnikom zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł. Podatnicy złożyli odwołanie od powyższej decyzji, w którym podnieśli, że podatek powinien zostać obniżony w stosunku do części lokalu jaką jest piwnica o powierzchni [...] m2. Podatnicy wskazali, że część piwniczna nie była przez Podatników użytkowana, gdyż nie odpowiadała profilowi prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto wysokość piwnicy nie przekracza [...] cm, co powinno skutkować zastosowaniem niższej stawki podatku w odniesieniu do tego pomieszczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 24 marca 2015 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji, w pełni podzielając wyrażone w nim stanowisko. W uzasadnieniu decyzji, odwołując się do przepisów art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 2 ust. 1 u.p.o.l. oraz zapisów umowy najmu z dnia 25 listopada 2011 r., organ podatkowy II instancji wskazał, że powierzchnia użytkowa ww. lokalu wynosi [...] m2 (§ 1 ust. 1 umowy) oraz że w 2011 r. był on w posiadaniu Podatników, którzy byli przedsiębiorcami. Tym samym cała powierzchnia użytkowa lokalu, łącznie z pomieszczeniami piwnicznymi, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku od budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatnicy wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję organu odwoławczego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji w części dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości od pomieszczeń piwnicznych, których wysokość w świetle wynosi poniżej [...] cm i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy I instancji, oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili naruszenie: – art. 4 ust. 2 u.p.o.l., poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że cała powierzchnia wraz z pomieszczeniami piwnicznymi, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku od budynków lub ich części związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, pomijając fakt, że powierzchnia której wysokość w świetle wynosi poniżej [...] cm zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, – art. 121 § 1 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowań w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, – art. 122 o.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, – art. 187 § 1 o.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, – art. 190 § 2 o.p. poprzez zaniechanie dokonania w toku prowadzonego postępowania pomiarów wysokości pomieszczeń piwnicznych w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, – art. 191 o.p. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. W uzasadnieniu Skarżący podnieśli m.in., że organ podatkowy II instancji ograniczył się do skopiowania argumentacji organu podatkowego I instancji, wskutek czego sprawa nie została ponownie rozpatrzona przez organ odwoławczy. Z uwagi na powyższe, Skarżący zlecili technikowi budowlanemu posiadającemu uprawienia budowane dokonanie wizji lokalnej i dokonanie pomiarów wysokości pomieszczeń znajdujących się w części piwnicznej, tj. magazyn 1-6, korytarz, umywalnia. W wyniku dokonania pomiarów ustalono, że wysokość ww. pomieszczeń znajdujących się w części piwnicznej wynosi [...] m. To zaś potwierdza, że podatek od nieruchomości dla powierzchni [...] m2, stanowiącej część piwniczną, powinien zostać ustalony dla powierzchni użytkowej budynku w 50%. Na dowód powyższego Skarżący przedłożyli kserokopie: pisma z 22 kwietnia 2015 r. technika budowlanego - H. K., decyzji z 20 maja 1996 r. dotyczącej nadania uprawnień budowlanych, wydruku zaświadczenia nr[...] . W odpowiedzi na skargę organ podatkowy II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.), i może również zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W sprawie niesporne było, że w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 31 marca 2013 r. na Skarżących będących przedsiębiorcami, jako najemcach lokalu użytkowego stanowiącego własność Gminy Miasto , spoczywał obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie była natomiast prawidłowość ustalenia przez organy podatkowe powierzchni użytkowej ww. lokalu stanowiącego przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Organy podatkowe do opodatkowania przyjęły bowiem wielkość tej powierzchni wynikającą wprost z umowy najmu z dnia 25 listopada 2011 r. ([...] m2), a Skarżący w odwołaniu oraz złożonej skardze zarzucili, że w odniesieniu do części piwnicznej ([...]m2) niedopuszczalne jest przyjęcie do opodatkowania 100% tej powierzchni, gdyż wysokość pomieszczeń piwnicy w świetle nie przekracza [...] m. Z uwagi na powyższe wskazać należy, że podatek od nieruchomości obciąża m.in. posiadaczy nieruchomości lub ich części, stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l.) i uzależniony jest od podstawy opodatkowania, którą w przypadku budynków dla budynków lub ich części jest ich powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.), oraz wysokość stawek podatku, które ustala rada gminy. Przy czym powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się (art. 4 ust. 2 u.p.o.l.). Zasady dotyczące prowadzenia postępowania podatkowania zawarto w dziale IV o.p. i zgodnie z nimi organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.), zaś w ramach realizacji tego obowiązku organy podatkowe zobowiązane są, stosownie do art. 187 § 1 o.p., w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym organ jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). Natomiast oceny tego materiału organy dokonują zgodnie z art. 191 o.p., na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, analizując czy dana okoliczność została udowodniona. Mając na uwadze powyższe reguły, Sąd doszedł do przekonania, że stan faktyczny sprawy (wysokość pomieszczeń piwnicznych) budził wątpliwości a organ odwoławczy, wbrew art. 122 w związku z art. 187 § 1 o.p., nie wyjaśnił tej okoliczności w sposób wyczerpujący, mimo że ma ona istotne znaczenie dla wysokości podatku od nieruchomości w przedmiotowej sprawie. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, w świetle okoliczności podniesionych w odwołaniu, w ocenie Sądu, niewystarczające i sprzeczne z art. 191 o.p. było oparcie się wyłącznie na treści zapisów przyjętych w ww. umowie najmu lokalu użytkowego z dnia 25 listopada 2011 r. Skoro o podstawie opodatkowania w podatku od nieruchomości decyduje faktyczna powierzchnia użytkowa budynku lub jego części, obliczana stosownie do art. 4 ust. 2 u.p.o.l., to obowiązkiem organu odwoławczego - wynikającym z powołanych wyżej przepisów procesowych - było doprowadzenie do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących tej powierzchni. Z uwagi na fakt, że w tym wypadku rozstrzygnięcie sprawy wymagałoby uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, organ odwoławczy winien był podjąć rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 233 § 2 o.p., tj. uchylić w całości decyzję organu podatkowego I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, celem uzupełnienia materiału dowodowego o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków dotyczących przedmiotowego lokalu użytkowego (vide: art. 21 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne; Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.), a w razie ich braku – np. przez przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości (art. 198 § 1 o.p.) i dokonanie w ich trakcie stosownych pomiarów spornych pomieszczeń. Z uwagi na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja narusza wskazane powyżej przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a wyjaśnienie spornej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, Sąd za zasadne i zgodne z zasadą szybkości i ekonomiki postępowania podatkowego uznał uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podatkowy, kierując się wskazaną przez Sąd interpretacją przepisów, winien zatem podjąć niezbędne czynności mające na celu przede wszystkim ustalenie wysokości pomieszczeń piwnicznych ww. lokalu (co umożliwi stwierdzenie rzeczywistej powierzchni użytkowej powyższego lokalu, liczonej stosownie do art. 4 ust. 2 u.p.o.l.) oraz wydać rozstrzygnięcie adekwatne do poczynionych ustaleń. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu (pkt 2 sentencji). Na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., Sąd zasądził tytułem zwrotu kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz Skarżących kwotę[...] zł, stanowiącą uiszczony wpis od skargi (pkt 3 sentencji).