I SA/Sz 674/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości "S." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku od towarów i usług postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Syndyk Masy Upadłości "S." Spółka z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że Spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, aktualnie prowadzone jest postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku spółki. Syndyk dodał, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wskazał, że w masie upadłości brak jest środków, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów postępowania. Ponadto, zwrócił uwagę, że w skład majątku upadłego wchodzi nieruchomość o wartości [...] zł jednakże na nieruchomości tej ustanowiono szereg hipotek, które przewyższają wartość tego mienia. Odnosząc się do posiadanych wierzytelności o wartości [...] zł, oświadczył, że przysługują one w stosunku do spółki prawa [...] , mającej siedzibę na [...] , "są przeterminowane" i szansa na ich ściągnięcie jest "praktycznie zerowa". Syndyk oświadczył, że jedynym majątkiem jaki znajduje się w masie upadłości są ruchomości o wartości [...] zł oraz środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie w łącznej wysokości [...] zł. Ponadto zauważył, że stan środków - z uwagi na konieczność ponoszenia bieżących kosztów postępowania upadłościowego - będzie się systematycznie zmniejszał. Według Syndyka, wyzbycie się znaczących środków pieniężnych może doprowadzić do umorzenia postępowania upadłościowego, co oznacza, że roszczenia wierzycieli nie zostaną zaspokojone. W takiej sytuacji będzie on zmuszony rozważyć, czy wyzbyć się środków masy upadłości niezbędnych do prowadzenia postępowania, czy też zrezygnować ze skutecznego dochodzenia prawa na drodze sądowoadministracyjnej. Zdaniem strony skarżącej, odmowa zwolnienia od kosztów sądowych będzie oznaczać rzeczywiste ograniczenie możliwości zainicjowania postępowania. Uzasadniając wniosek, syndyk podniósł, że w analogicznych okolicznościach postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt I GZ 175/13, I GZ 176/13) zostało syndykowi przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach Syndyk wskazał, że kapitał zakładowy Spółki w upadłości likwidacyjnej stanowi wartość [...] zł; środki trwałe stanowiły w 2011 r. wartość [...] zł, a za 2011 r. wykazała zysk bilansowy o wartości [...] zł. Podał ponadto, że na dzień 12 lipca 2013 r. stan środków na rachunku bankowym wynosił [...] zł, a w kasie [...] zł. Na potwierdzenie powołanych okoliczności Syndyk do wniosku dołączył stosowne dokumenty. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, Syndyk nadesłał wszystkie żądane dokumenty dotyczące sytuacji finansowej Spółki. Ponadto wyjaśnił, że nieruchomość wchodząca w skład masy upadłości została zbyta za cenę [...] zł oraz że na nieruchomości tej ustanowiono szereg hipotek, które przewyższają uzyskaną cenę, co oznacza, że uzyskana kwota nie będzie mogła posłużyć uiszczeniu kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zdaniem Syndyka, jedynym majątkiem, jaki znajduje się w masie upadłości – z uwagi na zbycie nieruchomości – są środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie. Syndyk zaznaczył, że kwota [...] zł (uzyskana 31 lipca 2013 r.) stanowi wadium wpłacone w toku postępowania przetargowego na sprzedaż nieruchomości oraz że rzeczywiste środki, którymi dysponuje Syndyk na dzień 15 sierpnia 2013 r. wynoszą [...] zł. Referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku skarżącego, postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 23 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia wnioskodawcy, postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na mocy przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że ustawodawca wprowadzając odstępstwo od ogólnej reguły, ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, uzależnił prawo do skorzystania ze zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania od wykazania przez osobę prawną ubiegającą się o to zwolnienie zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony, nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że na podstawie przedłożonych dokumentów wnioskodawca wykazał brak dostatecznych środków na poniesienie wszystkich kosztów postępowania. W dniu złożenia wniosku Syndyk był uprawniony do dysponowania kwotą [...] zł, jednakże w chwili składania zażalenia oświadczył, że dysponuje kwotą [...] zł. Wpis w niniejszym postępowaniu wynosi [...] zł. Oznacza to, że gdyby przyjąć, że Syndyk nadal dysponuje kwotą [...] zł, po uiszczeniu wpisu, na przeprowadzenie postępowania upadłościowego pozostałoby [...] zł. Natomiast przyjęcie za wyjściową deklarowaną przez Syndyka kwotę [...] zł, po uiszczeniu wpisu pozostawiłoby w kasie [...] zł. W ocenie Sądu obydwie kwoty stwarzają realne ryzyko obowiązkowego umorzenia postępowania upadłościowego z powodu braku środków na jego dalsze prowadzenie. Wobec tego uznać należało, że Spółka wykazała, że nie jest aktualnie w stanie ponieść ciężaru zapłaty kosztów sądowych, bowiem przeznaczenie środków zgromadzonych na rachunku bankowym na wpis od skargi uniemożliwi skuteczne prowadzenie likwidacji spółki. Za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, przemawia również okoliczność, że odmowa przyznania prawa pomocy stanowiłaby w rozpoznawanej sprawie naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu, ustanowionego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem majątkowe zgromadzone przez skarżącego nie pozwalają na uiszczenie pełnych kosztów sądowych. Ta okoliczność spowodowałaby konieczność cofnięcia skargi. W konsekwencji obiektywnie uniemożliwiłoby to stronie skarżącej doprowadzenie do kontroli zaskarżonej decyzji (tj. realizację prawa do sądu). Sąd miał również na uwadze, że postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt. I GZ 175/13 i I GZ 176/13, w którym z tych samych przyczyn uchylono zaskarżone postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2013 r., III SA/Gd 117/13 oraz z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 116/13 i przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stronie. Mając powyższe na uwadze, należało na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzec jak na wstępie.