I SA/Sz 676/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].07.2021 r., nr [...], wydanym m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej: "k.p.a.") oraz art. 18, art. 34 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta D. z dnia [...].05.2021 r., nr [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów J. L. (dalej także: "Zobowiązana", "Skarżąca") zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].09.2019 r. nr [...] Powyższe zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia [...].06.2017 r., nr [...], Burmistrz Miasta D. określił J. L., jako właścicielce nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] nr [...], wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od stycznia 2016 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].09.2017 r., nr [...] Następnie, wyrokiem z dnia 25.01.2018 r. o sygn. akt I SA/Sz 943/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. L. na wskazaną decyzję Kolegium. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 6.04.2018 r. Burmistrza Miasta D., działający jako wierzyciel, w dniu [...].09.2019 r. wystawił w stosunku do Zobowiązanej tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący należności pieniężne z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z ww. nieruchomości za okres od X 2017 r. do II 2019 . Odpis tego tytułu Zobowiązana odebrała w dniu 2.04.2021 r. Pismem z dnia 9.04.2021 r. (nadanym w tym samym dniu w urzędzie pocztowym), Zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc nieistnienie obowiązku w związku z jego wykonaniem lub umorzeniem w całości lub w części (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia [...].05.2021 r., nr [...], podjętym na podstawie art. 34 § 1 i § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a., Burmistrz Miasta D. przedstawił stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, uznając zgłoszone zarzuty za niezasadne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że nie podziela zapatrywania Zobowiązanej co do nieistnienia obowiązku dochodzonego w toku postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna a podstawą prawną dochodzonego obowiązku jest decyzja z dnia [...].06.2017 r., [...], w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wyjaśnił przy tym, że w decyzji tej określono opłatę dla właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, a nie - jak Zobowiązana wniosła w przedstawionych zarzutach - dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe, lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywane jedynie przez część roku. Pismem z dnia 26.05.2021 r., Zobowiązana złożyła zażalenie na postanowienie organu I instancji, podnosząc nieistnienie obowiązku podlegającego wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Opisanym na wstępie postanowieniem z [...]07.2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 15 § 1, art. 33 §§ 1, 2 i 4, art. 34 § 1, art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., oraz wskazał, że w rozpatrywanej sprawie egzekwowany obowiązek został określony w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...].09.2019 r. i stanowi obowiązek zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za X 2017 do II 2019. Wyjaśnił, że kwota rat opłaty odpowiada wysokości zobowiązania opłatowego, ustalonego w ww. decyzji z [...].06.2017 r., utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...].09.2017 r. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na decyzję Kolegium (ww. wyrok z 25.01.2018 r., sygn. akt I SA/Sz 943/17). Decyzje ustalające opłatę nie zostały także wzruszone i wyeliminowane z obrotu w nadzwyczajnych trybach. To zaś, w ocenie organu odwoławczego, oznacza, że złożony przez Zobowiązaną zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał także, że nie podziela zapatrywania Zobowiązanej, co do nieistnienia obowiązku zapłaty spornej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stwierdził, że wszelka polemika Zobowiązanej na etapie postępowania egzekucyjnego, gdy decyzja określająca opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest prawomocna i ostateczna, nie może przynieść zamierzonego rezultatu. Wyjaśnił też, że nie jest władny wypowiadać się w zakresie prawidłowości wypełnienia tytułu wykonawczego, tj. jego treści, gdyż art. 29 § 1 u.p.e.a. zobowiązuje organ egzekucyjny do zbadania z urzędu czy tytuł wykonawczy został prawidłowo sporządzony. W kwestii dopuszczalności egzekucji to również organ egzekucyjny bada dopuszczalność wszczęcia egzekucji (okoliczności, które musza być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji) oraz dopuszczalność jej prowadzenia (okoliczności, których istnienie jest warunkiem prowadzenia egzekucji lub wystąpienie których uniemożliwia prowadzenie egzekucji). Postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33-35 u.p.e.a., jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej (tutaj: opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi). Pismem z dnia 9.08.2021 r., Zobowiązana wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie organu odwoławczego, wskazując na zasadność zarzutów zgłoszonych przez nią w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, podnosząc, że tytuł wykonawczy nr [...], w którym za poszczególne miesiące wskazano należności w wysokości po [...] zł oraz jako rodzaj należności pieniężnej podano: "opł. za gosp. odpadami o.f.", został wystawiony w odniesieniu do opłat za domki letniskowe lub wykorzystywanie nieruchomości na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, a tymczasem na nieruchomości Skarżącej nigdy nie było domków letniskowych, ani nieruchomość ta nie była wykorzystywana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Stąd (cyt.): "Uwzględniając powyższy stan faktyczny obowiązek zapłaty w kwocie [...]zł nie istnieje. Opłata za gospodarowanie odpadami w kwocie [...]zł nie istnieje!". Skarżąca wskazała także, że wszczęcie postępowania na podstawie ww. tytułu wykonawczego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, albowiem pomimo że Skarżąca w dniu 4.12.2015 r. złożyła deklarację, w której wykazała wysokość należnej opłaty w kwocie [...]zł, Burmistrz Miasta D. nie wydał (cyt.) "postanowienia na piśmie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na kwotę [...]zł" i świadomie nalicza jej błędną opłatę w kwocie [...]zł. Do skargi Skarżąca załączyła kopie ww. deklaracji oraz tytułu wykonawczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Przedmiotem zaskarżenia jest utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, postanowienie wierzyciela oddalające zarzuty, jaki skarżąca wniosła w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela w związku z niedokonaniem przez skarżącą zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami za 2016 r. Należne kwoty zostały ustalone decyzją z dnia [...].06.2017 r., nr [...], Burmistrza Miasta D., które w postępowaniu odwoławczym zostały utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].09.2017 r., nr [...], następnie, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25.01.2018 r. o sygn. akt I SA/Sz 943/17. Decyzje pozostają w obrocie prawnym, a obowiązek z nich wynikający podlega wykonaniu. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że procedura egzekucyjna przewidziana w u.p.e.a. nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego, czy też warunków jego wykonania, a jedynie wykonaniu obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej, których zobowiązany nie wykonał dobrowolnie, co stanowi podstawę do przymusowego egzekwowania tego obowiązku według reguł przewidzianych w u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.); dalej: "k.p.a.", mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej. Podkreślić przy tym należy, że celem tego postępowania, przy uwzględnieniu ochrony praw zobowiązanego w określonych przepisami u.p.e.a. sytuacjach, jest jednak zaspokojenie dochodzonych roszczeń wierzyciela. Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których podstawy są ściśle określone przez ustawodawcę, a zatem stanowią zamknięty katalog, który przewidziany jest w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź niezasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wymienionych w ww. art. 33 u.p.e.a. Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 u.p.e.a. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w zakresie podstaw określonych przepisem art. 33 u.p.e.a. Wskazanie podstawy zarzutu wiąże organ egzekucyjny. Wobec przedstawionej funkcji postępowania egzekucyjnego i odrębnego trybu rozpoznawania zarzutów zobowiązanego, wskazać należy, że w ramach tego postępowania co do zasady nie podlegają rozpoznaniu zarzuty, które winny być podniesione w ramach zwykłej procedury odwoławczej, realizowanej poza postępowaniem egzekucyjnym. Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych merytorycznych rozstrzygnięć organów, wydanych w toku postępowania administracyjnego, jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał jemu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) czy niedopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 34 § 1-3 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości, w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym; b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Mając na uwadze przywołaną regulację prawną, należy stwierdzić, że wierzyciel prawidłowo ocenił w swoim postanowieniu, iż zarzut nieistnienia obowiązku nie zasługiwał na uwzględnienie. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że Burmistrz Miasta D. wyżej opisanymi decyzjami nałożył na skarżącą opłatę za gospodarowanie odpadami, które zostały utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W związku z tym, że decyzje stały się ostateczne (zostały skutecznie doręczone i nie wstrzymano ich wykonalności), a skarżąca nie uiściła wymaganych należności, wierzyciel wystawił wobec skarżącej tytuły wykonawcze. W konsekwencji możliwe stało się wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. Podkreślić więc należy, że prowadzenie egzekucji administracyjnej w sprawie jest co do zasady dopuszczalne, bowiem w momencie wszczęcia egzekucji dochodzony w stosunku do skarżącej obowiązek istniał, był wymagalny i wynikał z ostatecznych (także prawomocnych) decyzji administracyjnych, zaś organ egzekucyjny nie miał podstaw, aby na etapie tego postępowania egzekucyjnego podważać treść tytułów wykonawczych przez badanie zasadności dochodzonego w toku egzekucji obowiązku nałożonego ww. decyzjami, przy czym skarżąca nie przedstawiła żadnego innego dowodu skutkującego koniecznością odstąpienia organu egzekucyjnego od czynności egzekucyjnych w kontrolowanej sprawie. Zatem, wbrew argumentacji skarżącej, stanowisko wierzyciela znajduje oparcie w ww. przepisach u.p.e.a. oraz k.p.a. Mając na uwadze zarzuty skargi wskazać należy, że także zarzuty dotyczące postępowania wymiarowego, stanowiące w zasadzie polemikę z ustaleniami organów co do podstawy nałożenia opłaty za gospodarowanie odpadami nie mogą być oceniane w tym postępowaniu sądowym, gdyż nie stanowią one podstawy zarzutu egzekucyjnego. Postępowanie sądowe ma na celu kontrolę legalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie powstania podlegającego egzekucji obowiązku (tj. oceny prawidłowości postępowania wymiarowego). Zgodzić się należy ze stanowiskiem wierzyciela, że w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzut niedopuszczalności egzekucji rozpoznaje organ egzekucyjny a nie wierzyciel. Wierzyciel nie jest władny wypowiadać się w zakresie prawidłowości wypełnienia tytułu wykonawczego, tj. jego treści, gdyż art. 29 § 1 u.p.e.a. zobowiązuje organ egzekucyjny do zbadania z urzędu czy tytuł wykonawczy został prawidłowo sporządzony. W kwestii dopuszczalności egzekucji to również organ egzekucyjny bada dopuszczalność wszczęcia egzekucji (okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji) oraz dopuszczalność jej prowadzenia (okoliczności, których istnienie jest warunkiem prowadzenia egzekucji lub wystąpienie których uniemożliwia prowadzenie egzekucji). Stąd w ramach kontroli postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela sąd nie może poddać kontroli zasadności zarzutu niedopuszczalności egzekucji tj. rozpoznania zasadności zarzutu, o którym rozstrzyga organ egzekucyjny. W tej sytuacji, wobec tego, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, skargę jako nieuzasadnioną - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - należało oddalić. Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.