I SA/Sz 678/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na 2008 rok p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Skarżący R. P. w dniu [...] złożył wniosek o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej w kwocie[...] zł za wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 678/09, który uzupełnił składając urzędowy formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą chorą, z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, przedkładając na te okoliczność orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] (k. 49). Wskazał, że z tego też względu nie może prowadzić gospodarstwa rolnego, w związku z czym został zmuszony do jego sprzedaży. Skarżący wskazał ponadto, że stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie innej pracy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca wykazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką i dwoma małoletnimi synami. Jedno z dzieci jest od urodzenia niepełnosprawne w stopniu znacznym, w związku z tym małżonka otrzymuje zasiłek pielęgnacyjno-opiekuńczy. W złożonym formularzu skarżący nie wskazał żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, czy zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Skarżący wykazał dochody z zasiłku stałego (dowód: odpis decyzji MOPS w B. z dnia[...] – k. 50) oraz zasiłek opiekuńczo-pielęgnacyjny z MOPS w łącznej kwocie [...] zł brutto. Skarżący wykazał, że z powyższego dochodu opłaca koszty utrzymania wynajmowanego mieszkania oraz rehabilitację dziecka. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wezwaniem z dnia [...] r. zobowiązano skarżącego do nadesłania, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, dokumentu potwierdzającego dokonaną przez skarżącego sprzedaż gospodarstwa rolnego, wysokość uzyskanego przychodu z tego tytułu, a także dokumentów, z których wynikałoby na co zostały przeznaczone (wydatkowane) uzyskane ze sprzedaży środki pieniężne, wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz pozostałych członków rodziny, prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych (w tym lokat) z ich stanem z okresu ostatnich trzech miesięcy, wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny (w tym na wynajem mieszkania, a także leczenie, rehabilitację dziecka) zawierającego ich wysokość oraz dokumentów potwierdzających wysokość tych wydatków z ostatnich dwóch miesięcy, dokumentu potwierdzającego zły stan zdrowia skarżącego i niezdolność do podjęcia pracy. Skarżący w zakreślonym terminie, ani też dotychczas nie wykonał powyższego zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno-bytowej jest jedynym, na podstawie którego oceniana jest zdolność osoby fizycznej do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ocena zaś spełnienia tych przesłanek została pozostawiona uznaniu Sądu (referendarza sądowego) rozpoznającemu wniosek. Należy także wskazać, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, na podstawie powyższych kryteriów (w odniesieniu do sytuacji materialnej wnioskodawcy) wysokość wpisu ma znaczenie i jest uwzględniana w ramach wszystkich obciążeń finansowych oraz możliwości ich uiszczenia przez stronę bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Od wysokości wpisu, co do zasady zależy też wola strony do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże wysokość wpisu od skargi nie stanowi bezpośredniej i jedynej przesłanki ubiegania się o dofinansowanie udziału strony w postępowaniu sądowym. Strona ma bowiem wykazać, że ze względu na jej sytuację finansową, partycypowanie w kosztach sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący w swoim wniosku, złożonym na formularzu PPF, podał, że jest osobą niepełnosprawną, niepracującą, a jego rodzina (żona i dwóch małoletnich synów) utrzymuje się z pomocy społecznej wypłacanej w łącznej kwocie [...] zł, z której opłacane jest wynajmowane mieszkanie i rehabilitacja niepełnosprawnego dziecka. Ponadto, ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący z uwagi na zły stan zdrowia nie może pracować, a w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano jedynie, iż wymaga zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej. Wnioskodawca nie wykazał także posiadania majątku, ani oszczędności. Powyższe informacje okazały się niewystarczające do jednoznacznej oceny sytuacji finansowej i jego możliwości wywiązania się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, zwłaszcza wobec informacji, iż sprzedał on prowadzone gospodarstwo rolne. Wobec tego, do dokładnego wyjaśnienia tej sytuacji, możliwości płatniczych skarżącego i jego zdolności zarobkowych, miało się przyczynić skierowane do niego wezwanie, dotyczące m.in. wysokości otrzymanych środków pieniężnych ze sprzedaży gospodarstwa rolnego i przeznaczenia tych środków, ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie, posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i ich stanu, a także stanu jego zdrowia. Uprawnienie Sądu (referendarza sądowego) do żądania ujawnienia takich informacji wynika wprost z przepisów prawa – art. 255 p.p.s.a. oraz przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (DZ. U. Nr 227, poz. 2245). Konieczność przedstawienia konkretnych danych, dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy podyktowane jest wyjątkowym charakterem instytucji, wynikającym z zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania, związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, musi zatem liczyć się z określoną, prawnie uregulowaną, ingerencją w sferę jego prywatności. Nieustosunkowanie się do wezwania, powoduje, że brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawca wykazał, że spełnił warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, ze względu na wyjątkowy charakter prawa pomocy, finansowanego ze środków publicznych, wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie, gdyż mogłoby to prowadzić do nadużycia omawianej instytucji. Wobec powyższego, uznając że R. P. nie wykazał aby spełniał ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.