I SA/Sz 679/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2011 r. wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z [...] znak [...] w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: przyznać A.K. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym: I. zwolnienie od kosztów sądowych II. ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w S. Skarżąca A.K. ([...]) w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł, oraz ustanowienie adwokata, ze względu na trudną sytuację materialną i stan zdrowia. Skarżąca zawnioskowała o ustanowienie adwokata w osobie W.Ł. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach, a także dodatkowych dokumentów, nadesłanych przez Skarżącą wynika, co następuje. Skarżąca gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto - potwierdzenie wypłaty k. 35, PIT-40 k. 32). Skarżąca nie wykazała posiadania jakiegokolwiek majątku, nieruchomości, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.), ani też wartościowych rzeczy ruchomych. A.K. wskazała na tragiczne zdarzenia, które przeżywała w ostatnim czasie (pożar mieszkania w wyniku podpalenia, śmierć męża) oraz na zły stan zdrowia i konieczność ponoszenia dużych wydatków związanych z leczeniem. W odpowiedzi na wezwanie przedstawiła zestawienie poniesionych w czerwcu b.r. wydatków związanych z leczeniem na kwotę ok. [...] zł wraz z dokumentacją medyczną i rachunkami za badanie i zakup leków na kwotę ok. [...] zł oraz wskazała na ponoszone bieżąco wydatki związane z koniecznym utrzymaniem (wyżywienie, środki czystości, leczenie ). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącą w oświadczeniu, jak i wynikające z przedłożonych dokumentów, okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku. Skarżąca w sposób dostateczny wykazała bowiem, iż w jej przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym świadczy przede wszystkim sytuacja osobista i materialna skarżącej. Skarżąca uzyskuje dochody z emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Podeszły wiek skarżącej, wydatki na leki, a także na konieczne utrzymanie, to okoliczności, które pozwalają uznać, że nie stać skarżącej na poniesienie kosztów postępowania sądowego, w tym opłacenie pełnomocnika. Odnosząc się do wniosku Skarżącej o wyznaczenie adwokata w osobie W.Ł., wskazać należy, że czynność ta należy do właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w S. Stosownie bowiem do art. 244 § 3 p.p.s.a., właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zwracając się o wyznaczenie adwokata, przekaże Okręgowej Radzie Adwokackiej w S. również w/w wniosek skarżącej. Mając na uwadze wszystko powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 orzeczono, jak w sentencji.