I SA/Sz 680/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w S. na rzecz skarżącego [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 42 ust.1, art.87 ust.1, art. 92 ust. ust.4 i art. 93 ust.1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004r. Nr 204 poz. 2088 ze zm.), nałożył na L. P. karę pieniężną w kwocie [...] zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach publicznych. W dniu [...] funkcjonariusze Izby Celnej zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy marki [...] nr rejestr. [...] przewożący płody rolne z miejscowości G. do M. po drodze krajowej nr [...]. Kierowca będący właścicielem pojazdu – L. P. posiadał wpis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Nie posiadał natomiast aktualnej karty opłaty drogowej; przedstawiona przez niego miesięczna karta opłaty drogowej straciła ważność z upływem [...]. L. P. wyjaśnił początkowo, że przeoczył termin zakupu karty opłaty drogowej, a następnie, że w dniu [...] nie wykonywał przewozu w ramach działalności gospodarczej handlu obwoźnego, którą okresowo prowadzi, lecz przewoził produkty rolne z własnego gospodarstwa rolnego jako rolnik i nie musiał w związku z tym posiadać karty opłaty za przejazd po drogach publicznych. Fakt posiadana gospodarstwa rolnego udokumentował zaświadczeniem Burmistrza Miasta i Gminy M. W ocenie organu I instancji okoliczność, że L. P. w dniu [...] wykonywał przewóz produktów rolnych na potrzeby własne jako rolnik, nie zwalniała go z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, bowiem zgodnie z art. 3 ust.2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przewidziany w art. 42 tej ustawy obowiązek nałożony na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne do uiszczenia opłaty stosuje się odpowiednio do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a więc także do rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne. Wyłączenia, których mowa w art. 42 ust.1 pkt 1-5 w art. 45 ust.1 oraz w art. 42 a omawianej ustawy w sprawie nie występują. tym samym istniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej. W odwołaniu L. P. nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji podtrzymując swoje stanowisko, że wykonując przewóz własnych produktów rolnych na sprzedaż jako rolnik nie miał obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. Na dowód przedłożył kserokopię faktury VAT [...] z [...] wystawionej dla rolnika ryczałtowego przez Spółdzielnię "R" z M. Powołał się także na wyjaśnienia Departamentu Transportu MJ w tej sprawie. Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...], wydaną w trybie odwoławczym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając w pełni stanowisko tego organu. Zdaniem organu odwoławczego jakkolwiek w świetle art.3 ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173 poz.1807) przepisów tej ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie (...), to z mocy art. 3 ust.2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym w odniesieniu do przewozów dokonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, m.in. przez rolników, należy stosować przepisy tej ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. A zatem, art. 42 ustawy o transporcie drogowym miał w sprawie zastosowanie, co potwierdza art. 42a, zgodnie z którym art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a zaliczonych do sektora finansów publicznych. Ustawa z 26 listopada 1998r. o finansach publicznych nie zalicza rolników do podmiotów sektora publicznego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. P. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając, że wydane zostały z naruszeniem art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem skarżącego według stanu prawnego z dnia zdarzenia rolnik wykonujący przewóz własnych produktów rolnych na potrzeby własne nie był zobowiązany do uiszczania opłaty za przejazd, o której mowa w art. 42, nie był bowiem przedsiębiorcą. Skarżący powołał się na odpowiednie wyjaśnienia Ministerstwa Transportu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną. art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu zdarzenia tj. 22 lipca 2005r., stanowił, że przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po dogach krajowych (...). Rolnik wykonujący przewozy produktów rolnych na potrzeby własne – jak w rozpatrywanej sprawie – nie jest przedsiębiorcą, co wynika jednoznacznie z art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Tym samym art.42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym nie był adresowany do rolnika wykonującego przewozy swoich produktów rolnych na potrzeby własne. Wbrew stanowisku organów celnych art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym nie upoważniał do stosowania art.42 wobec rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne. Przepis ten stanowił, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Chodzi tu o odpowiednie stosowanie tych przepisów ustawy, które dotyczą nie zarobkowego przewozu drogowego w sensie przedmiotowym, a nie podmiotowym, takich jak oznaczenie określeń użytych w ustawie definiujących pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego (art. 4 pkt 4, 5, 6) czy też wymagań dla przewozów na potrzeby własne określonych w Rozdziale 5 (art. 33 i n.), bądź wymagań dotyczących kierowców zatrudnionych do wykonywania przewozów na potrzeby własne określonych w Rozdziale 7a. Przepis art. 3 ust.2 pkt 3 omawianej ustawy nie upoważniał do stosowania wobec podmiotu niebędącego przedsiębiorcą (rolnika) przepisu art. 42, gdyż przepis ten (art. 42) nie był przepisem "dotyczącym niezarobkowego przewozu drogowego", lecz przepisem nakładającym na przedsiębiorcę, a więc na wyraźnie określony podmiot, obowiązek uiszczenia opłaty z przejazd po drogach krajowych. Ustawa o transporcie drogowym nie przewidywała odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących obowiązków nałożonych na przedsiębiorców w zakresie opłat za przejazd do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, tym samym nie było podstaw do stosowania art. 42 wobec skarżącego wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy jako rolnik. Art. 42a dotyczy podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczonych do sektora finansów publicznych. Przepis ten, wbrew stanowisku organów celnych, nie miał żadnego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż z jego treści nie da się wyprowadzić normy prawnej nakładającej na rolnika wykonującego przewóz na potrzeby własne, obowiązek uiszczenia opłaty drogowej. Z tych względów decyzje obu instancji, jako naruszające wskazane wyżej przepisy prawa materialnego, podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 135 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 a o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.