I SA/Sz 681/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia 16 maja 2018 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2018 r. [...] sprostowanym postanowieniem z dnia 16 lipca 2018 r., po rozpatrzeniu zażalenia J. K. od postanowienia Wójta Gminy S. z dnia 16 maja 2018 r. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy S. z dnia 27 listopada 2012 r. nr [...] odmawiającej zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Pismem z 16 kwietnia 2018 r. uzupełnionym pismami z 2 i 10 maja 2018 r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie niewypłaconego zwrotu części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego. Odmawiając wznowienia postępowania, Wójt Gminy S. stwierdził, że wnioskodawca nie wskazał żadnych z podstaw uzasadniających wznowienie postępowania. Organ zauważył, że mając na uwadze treść art. 146 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; dalej: "K.p.a."), a dokładniej normę, która stanowi, iż uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 10 lat, wyłącznie te podstawy wznowieniowe nie są przedawnione. Ponadto analiza zgromadzonych dowodów z 2012 r. i obecnie przedłożone nowe dokumenty potwierdzają, iż decyzja z 27 listopada 2012 r. nie została wydana w wyniku przestępstwa, jak również, że dowody z 2012 r. nie były fałszywe. Skarżący wniósł zażalenie, zaskarżając postanowienie i wnosząc o jego uchylenie. Kolegium za istotne w sprawie uznało, że postępowanie administracyjne w sprawie skarżącego zakończyło się wydaniem decyzji z 27 listopada 2012 r. Decyzja uprawomocniła się 12 grudnia 2012 r. Art. 146 § 1 K.p.a. przewiduje zaś, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W myśl art. 146 § 2 K.p.a. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Kolegium wskazało, że upływ terminów określonych art. 146 § 1 K.p.a., jako negatywna przesłanka do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w akcie prawnym proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, iż decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo zachował się wobec skarżącego i mając na uwagę jego w istocie mało skonkretyzowany wniosek, rozpoznał go mając na uwadze nieprzedawnione przesłanki wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a.), tj. dokonał sprawdzenia, czy twierdzenia skarżącego i przedstawione stanowisko może być zakwalifikowane jako wydanie decyzji z 27 listopada 2012 r. na podstawie dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a które okazały się fałszywe albo, że decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w ocenie Kolegium nie daje jednak możliwości stwierdzenia, że w sprawie zaszły przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Według Kolegium w kwestii, czy doszło do sfałszowania dowodu (art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.) winien wypowiedzieć się właściwy sąd, co wynika z ustawowego podziału kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałsz dowodów. Innymi słowy, sfałszowanie dowodu musi zostać stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. Podobnie, nie można stosować art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. jeżeli przestępstwo, o którym w przepisie tym mowa, nie zostało stwierdzone we właściwym trybie w postępowaniu karnym; organy i sądy administracyjne nie zastępują organów postępowania karnego w ustalaniu dokonania sprawstwa i winy przestępstwa. Ustawodawca przewidział odstępstwa od tego rygorystycznego wymogu w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, a także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem w sprawie stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. W sprawie brak takiego orzeczenia sądowego, które potwierdzałoby, że decyzja została wydana w oparciu o fałszywy dowód albo w wyniku przestępstwa, czego sam skarżący na etapie zażalenia nie kwestionuje. W sprawie brak jest zatem przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 albo pkt 2 K.p.a., na podstawie których możliwym byłoby wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie. Nie uszło uwadze Kolegium, że skarżący starał się wykazywać, iż organ I instancji winien wznowić postępowania administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wskazując, że nową okolicznością w sprawie jest prawomocne umorzenie przez Prokuraturę Rejonową w S. śledztwa w sprawie usiłowania wyłudzenia podatku akcyzowego przez J. K., o którym zawiadomił Prokuraturę Urząd Gminy w S. a o której to decyzji prokuratury J. K. dowiedział się dopiero w kwietniu 2018 r. Nadto zdaniem J. K. przedstawił on nowe dowody w postaci artykułu z gazety, oraz własnego pisma z 2007 r. do Agencji Nieruchomości Rolnych oraz pism agencji adresowanych do niego z 23 stycznia i 24 kwietnia 2012 r. Kolegium wskazało, że w przypadku podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przepis art. 146 § 1 K.p.a. ustala pięcioletni okres przedawnienia, po upływie którego w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania organ administracji publicznej traci uprawnienie do uchylenia decyzji. Decyzję odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego nr FN. [...] z dnia 27 listopada 2012 r., wnioskodawca odebrał 28 listopada 2012 r. Od tej decyzji nie odwołał się, wobec czego uprawomocniła się w dniu 12 grudnia 2012 r. Pismo o ponowne przeanalizowanie wniosku złożone zostało w dniu 16 kwietnia 2018 r. w więc po upływie 5 lat. Już z tej przyczyny żądanie ponownego merytorycznego zbadania sprawy zakończonej wydaniem decyzji z 27 listopada 2012 r. nie może zostać uwzględnione. Nadto Kolegium stwierdziło, że podane przez skarżącego okoliczności nie spełniają przesłanek "nowych okoliczności" czy też "nowych dowodów" w sprawie. Ww. śledztwo było już prowadzone po wydaniu decyzji z 28 listopada 2012 r. i w istocie w jego wyników nie ustalono, że J. K. nie podał nieprawdy co do ilości posiadanych przez niego użytków rolnych i w ten sposób usiłowania wyłudzenia podatku akcyzowego ale, iż społeczna szkodliwość jego czynu jest znikoma. Przedłożone zaś przez skarżącego dowody w istocie nie mają takiego waloru (jak artykuł z gazety) albo też nie wnoszą niczego nowego do sprawy (jak przedłożone pisma). Kolegium wskazało, że pismo ANR z 24 kwietnia 2012 r. przestało być wiążące w momencie odebrania przez [...] Sądowego Sądu Rejonowego w S. spornych gruntów w dniach: 16 maja 2012 r. oraz 2 lipca 201 2r. Oprócz tego ANR dokonała korekt deklaracji na podatek rolny od 1 czerwca 2012 r. oraz 1 sierpnia 2012 r., zgłaszając te grunty do opodatkowania. Dodatkowo potwierdzeniem faktu, że na dzień składania wniosku przez skarżącego, tj. 10 sierpnia 2012 r. nie użytkował on spornych gruntów, były dwie informacje w sprawie podatku rolnego złożone przez J. K. w dniu 6 września 2012r,, iż w dniu 16 maja 2012 r. zbył 880,3105 ha użytków rolnych i 82,1400 ha nieużytków oraz druga informacja również z dnia 6 września 2012r. o zbyciu w dniu 2 lipca 2012 r. gruntów o łącznej powierzchni 13,9997 ha. Zauważyć należy, że J. K. tych okoliczności nie kwestionował na etapie prowadzonego postępowania w 2012 r. a jedynie wskazywał, że prócz gruntów z ANR, które "bezumownie użytkował i które faktycznie zostały wydane wierzycielowi" dzierżawi on też 5 ha gruntów od osoby fizycznej i odnośnie tych dzierżawionych gruntów od osoby fizyczne toczył się spór administracyjny w 2012 r. Okoliczności, które J. K. podaje jako nowe były w istocie przedmiotem rozpoznania przez organ już w 2012 r. Oczywistym jest - co wynika z treści zażalenia - że konsekwentnie nie zgadza się on z decyzją z 27 listopada 2012 r. ale nie zaskarżył jej w toku trwania postępowania z 2012 r., zaś podawane przez niego okoliczności faktyczne zostały już zbadane. Nawet błędna czy też inna wykładnia przepisów prawnych nie może zaś stanowić przesłanki wznowienia, gdyż nie jest to ani okoliczność faktyczna, ani nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Podobnie jak dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy pod względem prawnym. Strona wniosła skargę na rozstrzygnięcie Kolegium, zarzucając mu: 1) naruszenie zasad prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. – zgodnie bowiem z tym przepisem organ miał obowiązek z urzędu podjąć wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, czego niestety organ rażąco zaniechał: - obowiązkiem organu było porównanie formalnego stanowiska Prokuratury o umorzeniu śledztwa prowadzonego przeciwko skarżącemu z zarzucanymi mu przez organy administracji publicznej w 2012 r. nieprawidłowościami w sprawie podatku akcyzowego; - skoro zarzuty te były stosunkowo zbieżne i skoro postępowanie prokuratorskie umorzono oznacza to, że decyzja z 27 listopada 2012 r., oparta została na dowodach nieprawdziwych, czyli w tym przypadku fałszywych; 2) naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a § 1 K.p.a.): - organ w uzasadnieniu postanowienia sam zastanawia się, czy zastosowanie mógłby znaleźć art. 145 § 1 pkt 1, czy art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i wybiera mniej korzystny dla skarżącego wariant; - w opinii skarżącego w sprawie zastosowanie mogą oba ww. przepisy, a w związku ze stanowiskiem prokuratury o umorzeniu śledztwa, argumenty uzasadniające decyzję z 27 listopada 2012 r. okazały się nieprawdziwe, czyli fałszywe; - w takim wypadku zastosowanie znajduje dziesięcioletni termin na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania, który jeszcze nie upłynął, a który powinien zostać uwzględniony przez organ. Skarżący wniósł o rozstrzygnięcie skargi na jego korzyść. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 149 § 1 K.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem wyrażonym zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie, w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie wszczyna się postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 K.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia (por. wyrok NSA z 15 lutego 2018 r. II OSK 999/16 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a., oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 K.p.a., bądź nie został zachowany termin jego złożenia przewidziany w art. 148 K.p.a. – organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 ustawy wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 K.p.a. W niniejszej sprawie, organy obu instancji nie wykazały, aby zaistniały wymienione wyżej przyczyny odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego, a przeszły bezpośrednio do badania zaistnienia wskazywanych przez stronę przesłanek wznowienia, co na tym etapie postępowania było przedwczesne i możliwe będzie dopiero po wydaniu postanowienia w trybie art. 149 § 1 K.p.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.