I SA/Sz 684/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata Ł. F. kwotę [...] złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (zwane dalej: "Kolegium") zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (zwanego dalej: "organem I instancji") z dnia [...] nr [...] ustalającą J.G. podatek od nieruchomości na rok 2015 w łącznej wysokości [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że organ I instancji ustalił wyżej wymienionym podatek od nieruchomości na rok 2015 w łącznej wysokości [...] zł. Organ wziął pod uwagę położone przy ulicy [...] w K. budynki mieszkalne o powierzchni 165,35 m2 (kwota podatku - [...] zł), budynki pod działalność gospodarczą o powierzchni 40,13 m2 (kwota podatku – [...] zł), budynki pozostałe o powierzchni 98,19 m2 (kwota podatku [...] zł) oraz budynki pozostałe o powierzchni [...] zł (kwota podatku – [...] zł). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wymierzył podatek na podstawie złożonej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. J.G., dalej "skarżący" złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie w całości decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji ustalając wysokość podatku od nieruchomości na rok 2015, w całości obciążył nim skarżącego, pomimo że udokumentował, iż ma prawo tylko do połowy nieruchomości, a do drugiej połowy prawo przysługuje W.G. Zdaniem skarżącego, kwota podatku od nieruchomości ustalona przez organ I instancji powinna być podzielona na pół, natomiast od kilkunastu lat całą wysokością podatku obciążany jest skarżący. Organ odwoławczy decyzją z dnia 4 maja 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy na wstępie stwierdził, że decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i stanem faktycznym sprawy. Treść decyzji pozostaje w zgodzie z dokumentami urzędowymi stanowiącymi źródło danych przyjętych jako podstawa opodatkowania. Podatek został wyliczony z zastosowaniem właściwych stawek podatkowych wynikających z przepisów zawartych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Podatek od nieruchomości został w decyzji obliczony w prawidłowej i należnej wysokości. Dalej organ odwoławczy wskazał, że sprawa dotyczy wymiaru podatku od nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności. W związku z powyższym w sprawie znajduje zastosowanie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.) zwanej dalej: "u.p.o.l.". Organ zauważył również, że decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2015 r. (o tym samy numerze), która została doręczona zarówno skarżącemu, jak i drugiemu współwłaścicielowi nieruchomości. Na okoliczność tę wskazał również organ I instancji w decyzji doręczonej skarżącemu, w jej wstępnej części. Ponadto Kolegium wskazało, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów zastosowanie - co do zasady - ma art. 3 ust. 4 u.p.o.l. Kolegium zauważyło, że regulacja ta często wywołuje poczucie krzywdy u podatnika, gdyż jest on zobowiązany do zapłaty całego podatku, mimo że faktycznie korzysta tylko z części nieruchomości, którą w rzeczywistości użytkuje. Kolegium dodało, że na podstawie art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 roku, poz. 749, ze zm.), zwanej dalej: "o.p.", do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się wprost przepisy kodeksu cywilnego (art. 366 kc). Dalej Kolegium wskazało, że decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości została wydana i doręczona skarżącemu oraz drugiemu współwłaścicielowi nieruchomości, co powoduje powstanie odpowiedzialności solidarnej obu podatników za całe zobowiązanie podatkowe. Kolegium stwierdziło także, że w praktyce współwłaściciele dzielą pomiędzy sobą kwotę podatku stosownie do przypadającego im udziału we współwłasności nieruchomości i z reguły to jeden z nich opłaca cały podatek od nieruchomości. W sytuacji gdy podatnik, który nie może porozumieć się z pozostałymi współwłaścicielami, a nie godzi się na ponoszenie podatku w pełnej wysokości, winien we własnym zakresie doprowadzić do zniesienia współwłasności. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Kolegium, skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, dopuszczenia skarżącego do wypowiedzenia się na okoliczność sprawy, gdyż organ I instancji od kilkunastu lat obciąża podatkiem od nieruchomości wyłącznie skarżącego, dopuszczenia jako dowodu z decyzji wydawanych przez organu I instancji, na okoliczność obciążania podatkiem w całości wyłącznie skarżącego, zamiast w wysokości podatku odpowiednio do jego udziałowi w tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga była niezasadna. Na wstępie zauważyć należy, że skarżący nie kwestionuje zasadności obciążenia go przez organ przedmiotowym podatkiem, podważa jedynie zasadę obciążenia go całością kwoty podatku zamiast kwotą odpowiednią do jego udziału w nieruchomości. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że adresatem decyzji organu podatkowego byli obaj współwłaściciele nieruchomości, na których ciążył solidarnie obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Wskazać bowiem należy, że stosownie do brzmienia art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. Do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych (art. 91 o.p.). Stosownie zaś do art. 366 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), zwanej dalej: "kc", kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości stanowiącej współwłasność ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Zatem jeżeli organ podatkowy doręczy decyzję wymiarową wszystkim współwłaścicielom (podatnikom którzy są osobami fizycznymi), to wszyscy ci współwłaściciele ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości. Oznacza to, że każdy z nich zobowiązany będzie solidarnie do zapłacenia podatku, przy czym uiszczenie podatku przez jednego z nich zwalnia pozostałych z tego obowiązku. W art. 3 ust. 5 u.p.o.l. ustawodawca wprowadził wyjątek od tej reguły, stanowiąc, że jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 31 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 648/05, w którym wskazano, że nieruchomość, która stanowi współwłasność jest odrębnym przedmiotem opodatkowania, a obowiązek podatkowy obciążą solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Istota zaś solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, ale zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. Dodać należy, że organy podatkowe wymierzają podatek osobom fizycznym w ogólnej kwocie w jednej decyzji, skierowanej do wszystkich współwłaścicieli. Decyzję organ doręcza wszystkim współwłaścicielom, na których solidarnie ciąży obowiązek uiszczenia podatku. Jak zauważył organ – często w praktyce jeden współwłaściciel płaci podatek od nieruchomości w pełnej wysokości, a następnie współwłaściciele dzielą między sobą kwotę podatku na podstawie przypadającego im udziału we współwłasności (współposiadaniu). Niemniej faktem jest, że obowiązująca regulacja prawna może rodzić poczucie krzywdy i niesprawiedliwości u podatnika, będącego współwłaścicielem nieruchomości, gdyż ciąży na nim obowiązek uiszczenia całego podatku ustalonego decyzją, choć w rzeczywistości korzysta tylko z części nieruchomości. W razie braku możliwości porozumienia się z drugim współwłaścicielem co do podziału wydatków poniesionych przez jednego z nich w związku z uiszczeniem podatku od nieruchomości w pełnej wysokości, można w takiej sytuacji wystąpić o zniesienie współwłasności nieruchomości. Współwłasność można znieść w umowie cywilnoprawnej albo można zwrócić się do sądu powszechnego ze stosownym wnioskiem. W skardze wniesiono o dopuszczenie skarżącego do wypowiedzenia się na okoliczność sprawy oraz dopuszczenia jako dowodu z kilkunastu decyzji organu I instancji na okoliczność obciążania podatkiem wyłącznie skarżącego. Stosownie do treści przepisu art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak wynika z przytoczonego przepisu, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego ma charakter fakultatywny i odnosi się tylko do dowodu z dokumentu. Co do zasady sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organami. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zgłoszony przez skarżącego wniosek w zakresie przesłuchania skarżącego nie mógł być uwzględniony z uwagi na to, że Sąd przeprowadza dowody jedynie z dokumentów. Drugi wniosek (o przeprowadzenie dowodu z decyzji wydanych przez organ I instancji), również nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd, gdyż skarżący nie załączył do skargi wymienionych w niej decyzji. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że nie doszło w niniejszej sprawie do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy lub innego naruszenia przepisów postępowania albo przepisów prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił. Na podstawie art. 209 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 w zw. z § 6 pkt 1 w zw. § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) orzeczono o kosztach wynagrodzenia adwokata z urzędu w wysokości 180 zł, powiększonego o podatek od towarów i usług. Ustalając wpis od niniejszej skargi w zarządzeniu z dnia 9 czerwca 2015 r. Przewodniczący Wydziału przyjął, że wartość zaskarżenia w sprawie wynosiła [...], tj. połowę wysokości kwoty podatku od nieruchomości, objętą decyzją organu I instancji. Powyższa kwota była podstawą do obliczenia kwoty wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu. Zdaniem Sądu, skarżący mimo, że w skardze podał, iż skarży całość decyzji, to w jej uzasadnieniu, jak i odwołaniu od decyzji organu I instancji wyraźnie stwierdził, że powinien być obciążony przedmiotowym podatkiem w wysokości ½ stosownie do posiadanych udziałów w tej nieruchomości.