I SA/Sz 684/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. W. - T. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2023 r. nr 9016-2023-247/M-8110 w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej M. W. - T. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w M. (organ I instancji) z 29 września 2023 r. odmawiającą T. W. - T. (strona) udzielenia pomocy finansowej na zakup nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że strona 28 czerwca 2023 r. złożyła wniosek o dofinansowanie zakupu od 16 maja 2022 r. do 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Do wniosku strona dołączyła: faktury dotyczące zakupów nawozów: - RSM 32%, - FCA [...] 7-12-14+CALCORIUM A’600 KG, - FCA [...] S 16N+5K+15S+MICRO 600 kg, - FCA [...] 7-12-14+25SO3+CALCORIUM A´600KG, - FCA [...] 10N 25SO3+12CaO+9MgO+micro A´600KG. Organ I instancji mocą decyzji wydanej 29 września 2023 r. przyznał stronie wnioskowaną pomoc w części. Przyjął bowiem, że nawozy: - FCA [...] 7-12-14+CALCORIUM A’600 KG, - FCA [...] S 16N+5K+15S+MICRO 600kg, - FCA [...] 7-12-14+25SO3+CALCORIUM A’600KG, - FCA [...] 10N 25SO3+12CaO+9MgO+micro A’600KG - nie podlegają rozpatrywanemu wsparciu finansowemu. Organ, po rozpatrzeniu sprawy w instancji odwoławczej, zgodził się z organem I instancji. Nawiązał do § 13zx ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015.187 ze zm. - rozporządzenie) i motywował, że nawozy: - FCA [...] 7-12-14+CALCORIUM A’600 KG, - FCA [...] S 16N+5K+15S+MICRO 600kg, - FCA [...] 7-12-14+25SO3+CALCORIUM A’600KG, - FCA [...] 10N SO3+12CaO+9MgO+micro A’600KG - są nawozami organiczno-mineralnymi, połączeniem siarki i azotu w jednym produkcie. Natomiast rozpatrywana pomoc finansowa obejmuje tylko nawozy mineralne inne niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Organ odnotował stanowisko strony, która wykazywała, że "zakupione nawozy są nawozami mineralnymi, na dowód czego przedstawia certyfikat zgodności z firmy [...] z dnia 01.08.2022 r., w którym Kierownik Produktu Firmy [...] S.A. oświadcza, że nawozy [...], [...], [...] są produktami, które ściśle przestrzegają przepisów dotyczących nawozów mineralnych." Jednak, zdaniem organu, "Tu należy mieć na uwadze, że samo przestrzeganie przy produkcji zasad dotyczących nawozów mineralnych nie oznacza, że są to nawozy mineralne. Ustawodawca jasno wskazał, że pomoc przyznawana jest tylko do nawozów mineralnych inne niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez a lista nawozów refundowanych była aktualizowana przez Ministerstwo Rolnictwa zarówno w trakcie jak i po naborze wniosków". Według organu, z przedstawionych wraz z odwołaniem kart charakterystyki omawianych nawozów nie wynika, aby miały to być nawozy mineralne inne niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Organ zaznaczył, że strona, składając wniosek o rozpatrywaną pomoc finansową, potwierdziła znajomość § 13zx rozporządzenia. T. W. - T. (skarżąca) złożyła skargę na powyższą decyzję organu. Zarzuciła naruszenie: - art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 ze zm. - K.p.a.) z powodu niepodjęcia wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności dlaczego wymienione nawozy nie są nawozami mineralnymi; - § 13zx rozporządzenia i odmowę przyznania wnioskowanej pomocy przewidzianej dla zakupów nawozów mineralnych; - "art. 7b poprzez zaniechanie przez organ administracji współdziałania w toku postępowania z organami krajowej administracji w zakresie niezbędnym dla dokładnego ustalenia charakteru nawozu zakupionego przez skarżącą, a co za tym idzie niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy w sposób pełny"; - art. 75, art. 78 K.p.a. polegające na pominięciu certyfikatu zgodności przedstawionego przez skarżącą; - art. 77 K.p.a. ze względu na niezebranie i nierozpatrzenie wyczerpującego materiału dowodowego, w efekcie błędne stwierdzenie, że wymienione nawozy nie mają cech nawozów mineralnych. W następstwie formułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji z 29 września 2023 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca wykazywała, że organ dowolnie, arbitralnie zaliczył sporne nawozy do organicznych. Taka kwalifikacja, w przekonaniu skarżącej, nie ma podstaw w zgromadzonym materiale dowodowym i nie wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Ponadto stanowisko organu jest sprzeczne z oświadczeniem producenta. Skarżąca zwróciła uwagę na art. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu (Dz.U.2024.105 - u.n.n.) i motywowała, że ustawowa definicja nawozów mineralnych obejmuje swoim zakresem niektóre nawozy pochodzenia organicznego. Podkreśliła przy tym, że złożyła organowi dokumenty, które w pełni uzasadniają zaliczenie wymienionych nawozów do nawozów mineralnych. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja nie jest zgodna z prawem. Spór skarżącej z organem koncentrował się na zagadnieniu, czy nawozy wymienione we wniosku skarżącej o pomoc finansową: - FCA [...] 7-12-14+CALCORIUM A’600 KG, - FCA [...] S 16N+5K+15S+MICRO 600kg, - FCA [...] 7-12-14+25SO3+CALCORIUM A’600KG, - FCA [...] 10N 25SO3+12CaO+9MgO+micro A’600KG - są nawozami mineralnymi, czy też nie, w rozumieniu § 13zx ust. 1 rozporządzenia i art. 2 ust. 1 pkt 3 u.n.n. Stosownie do § 13zx ust. 1 rozporządzenia w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją [...] wobec [...], 4) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412) - na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów. Następnie w myśl § 13zx ust. 7 rozporządzenia wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć iloczynu: 1) deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, powierzchni upraw rolnych, nie większej niż 300 ha, i stawki pomocy; 2) liczby ton nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, zakupionych w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r., i różnicy ceny za tonę nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, zakupionych w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja 2023 r., oraz średniej ceny danego typu nawozu mineralnego ogłoszonej przez ministra właściwego do spraw rolnictwa w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej obsługującego go urzędu. Z kolei w art. 2 ust. 1 pkt 3 u.n.n. ustawodawca zdefiniował nawozy mineralne jako niebędące produktami nawozowymi UE nawozy nieorganiczne, produkowane w drodze przemian chemicznych, fizycznych lub przerobu surowców mineralnych, w tym wapno nawozowe, do którego zalicza się wapno nawozowe zawierające magnez, a także niektóre nawozy pochodzenia organicznego. Jednocześnie w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.n.n. ustawodawca uznał za nawozy organiczne, niebędące produktami nawozowymi UE nawozy wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, a także komposty wyprodukowane z wykorzystaniem dżdżownic. W ogłoszeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW), dokonanym na podstawie § 13zx ust. 7 pkt 2 rozporządzenia, zostały określone średnie ceny typów nawozów mineralnych, innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, w tym o symbolu NPK (ogłoszenie jest dostępne na stronie internetowej MRiRW). Na podstawie akt przedstawionych przez organ oraz po lekturze uzasadnienia kontrolowanej decyzji sąd ocenia, że organ dotychczas nie rozpoznał istoty sprawy w instancji odwoławczej. Nie przeprowadził żadnej analizy dotyczącej konkretnej charakterystyki spornych nawozów. Dowolnie ograniczył się do stwierdzenia, że sporne nawozy "są nawozami organiczno-mineralnymi, połączeniem siarki i azotu w jednym produkcie." W rezultacie organ nie wyjaśnił konkretnie, z nawiązaniem do zupełnego materiału dowodowego, dlaczego nawozy wymienione przez skarżącą we wniosku o pomoc finansową, oznaczone symbolem NPK nie są tymi, które zostały ujęte w ogłoszeniu MRiRW dokonanym w wykonaniu § 13zx ust. 7 pkt 2 rozporządzenia. W związku z zaniechaniem przez organ przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego sąd skorzystał z uprawnienia, jakie daje art. 106 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm. - P.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony. W kontekście powszechnie dostępnych informacji wymaga odnotowania po pierwsze, że mineralne nawozy wieloskładnikowe mają minimum dwa składniki, ale mogą też mieć większą liczbę składników, co jest zaznaczone na opakowaniach symbolami: PK, NK, NPK, NP. Po drugie zaś, nawozy [...], które wymieniła skarżąca we wniosku o pomoc finansową, a które organ wykluczył z wnioskowanej pomocy przewidzianej dla nawozów mineralnych, są opisywane jako oparte na produktach organicznych. Natomiast organ nie analizował, ewentualnie na czym miałyby polegać różnice między niektórymi nawozami pochodzenia organicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 3 u.n.n. a nawozami opartymi na produktach organicznych, o czym można znaleźć informacje w odniesieniu do nawozów [...] Powyższe zaniechania organu jednoznacznie świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił kluczowych kwestii dotyczących charakterystyki poszczególnych nawozów, którym odmówił przymiotu nawozów mineralnych. W szczególności organ nie przedstawił analizy: - czym są nawozy mineralne, co je odróżnia od pozostałych kategorii nawozów; - jakie kryteria, parametry decydują o zaliczeniu konkretnego nawozu do nawozów mineralnych; - co jest podstawą tych kryteriów; - co konkretnie oznaczają poszczególne symbole przypisane spornym w sprawie nawozom i jakie przełożenie mają te symbole na definicję nawozu mineralnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 3 u.n.n., § 13zx ust. 1 rozporządzenia. Wyjaśnienie tych zagadnień wymagało od organu wyczerpującego zgromadzenia i rzetelnej oceny materiału dowodowego, czego dotychczas organ nie uczynił. W świetle powyższego rozstrzygnięcie przyjęte przez organ w kontrolowanej decyzji nosi istotne znamiona dowolności, arbitralności. Wyłącznie stwierdzenie organu, że sporne nawozy "są nawozami organiczno-mineralnymi, połączeniem siarki i azotu w jednym produkcie" nie wyjaśnia zakresu nawozów mineralnych ani z perspektywy art. 2 ust. 1 pkt 3 u.n.n., ani § 13zx ust. 1 rozporządzenia, ani ogłoszenia dokonanego na podstawie § 13zx ust. 7 pkt 2 rozporządzenia. Tymi podstawowymi zaniechaniami organ naruszył art. 10a ust. 1, ust. 1a pkt 1, pkt 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2023.1199), art. 8 § 1, art. 80 K.p.a. w sposób, który niewątpliwie może wpłynąć na wynik sprawy. W następstwie uzasadnienie decyzji organu nie spełnia standardów określonych w art. 107 § 3 K.p.a., który wymaga, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu. Rzetelnie i wszechstronnie rozważy charakterystykę spornych nawozów, którą wyprowadzi z wiarygodnego i kompletnego materiału dowodowego. Na tej podstawie organ w zgodzie z prawdą obiektywną rozstrzygnie, które z nawozów, dotąd wykluczonych z pomocy wnioskowanej przez skarżącą, należy zaliczyć do nawozów mineralnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 3 u.n.n. oraz § 13zx ust. 1 rozporządzenia, a które nie i jakie są ku temu przesłanki faktyczne i prawne. Do organu należy również rozważenie, na ile prawidłowe rozpatrzenie i rozstrzygnięcie istoty sprawy będzie wymagało zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. i uchylenia decyzji organu I instancji z 29 września 2023 r. z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Z powodów omówionych wyżej zaskarżona decyzja organu podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (697 zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 ze zm.). Obejmują one wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).