I SA/Sz 686/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego, II. odmówić prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów. W dniu [...] roku W. F. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając swój wniosek W. F. wskazał, że wraz z żoną są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku, utrzymującymi się z dotacji, uzyskiwanej przez wnioskodawcę z ośrodka pomocy społecznej. W związku z powyższym nie stać go na fachowego pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie majątku i dochodach podał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2, nie zgromadził oszczędności, papierów ani przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia [...] r. i [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wezwał W. F. do podania dokładnych danych o stanie majątku, dochodach i stanie rodzinnym poprzez złożenie zaświadczenia z urzędu pracy o zarejestrowaniu lub niezarejestrowaniu skarżącego i jego żony jako osób bezrobotnych, a także wskazanie wysokości ewentualnie otrzymywanego zasiłku, zaświadczenia o korzystaniu (lub nie) z opieki społecznej oraz podanie wysokości uzyskanego zasiłku, wykazu posiadanych rachunków bankowych oraz wyciągów potwierdzających stan i obroty na nich z okresu ostatnich trzech miesięcy, odpisu złożonego zeznania podatkowego za [...] r., dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków na bieżące utrzymanie siebie i rodziny z ostatnich trzech miesięcy oraz wskazania osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Odpowiadając na powyższe zarządzenia Sądu, W. F. przesłał zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] r., potwierdzające, iż od dnia [...] r. wyżej wymieniony jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz zaświadczenie z dnia [...] r. o zarejestrowaniu jako bezrobotnej U.F. w okresie [...]r. do dnia [...] r., a także zaświadczenie o niepobieraniu przez nią zasiłku dla bezrobotnych (wnioskodawca załączył również decyzję wyżej wymienionego Urzędu z dnia [...] r., na mocy której orzeczono: o uznaniu U.F. za osobę bezrobotną i o odmowie przyznania prawa do zasiłku). W przedłożonym przez stronę zaświadczeniu z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. poinformowano, iż U. i W. F. otrzymali w miesiącu [...] r. dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł, który został przyznany na mocy decyzji z dnia [...] r. na okres od [...] r. do [...] r. Ponadto wskazano, iż wyżej wymienieni uzyskali w [...] r. pomoc z ośrodka w formie pieniężnej (zasiłek okresowy w [...] wynosił [...] zł, zasiłek celowy w [...] – został przyznany w wysokości [...] zł) oraz korzystali z doradztwa społecznego i ofert pracy. W przedstawionym zaświadczeniu, wydanym przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S., wskazano, iż w dniu [...] r. do urzędu wpłynęło zeznanie podatkowe PIT – 37 za rok [...], dotyczące U. i W. F., w którym wykazano łączny dochód brutto w kwocie [...] zł (pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne – w wysokości [...] oraz o składkę na ubezpieczenie zdrowotne – w wysokości [...]). Wykonując wezwanie Sądu, W. F. załączył dowody wpłaty z tytułu opłaty czynszowej za [...] r. w wysokości [...] zł, za [...] r. w kwocie [...] zł. oraz za [...] r. – [...] zł. W nadesłanym rozliczeniu wody za okres od [...] r. do [...] r., wykazano nadpłatę w wysokości [...] zł, którą należało odliczyć od najbliższej wpłaty. Wnioskodawca przedłożył Faktury VAT za energię elektryczną z dnia [...] r. na kwotę [...] zł, z dnia [...] r. - na kwotę [...] zł oraz Faktury VAT za paliwo gazowe i usługi dystrybucji z dnia [...] r. - na kwotę [...] zł, z dnia [...]r. - na kwotę [...]raz z dnia [...] na kwotę [...] U.i W.F. złożyli oświadczenie, że nie posiadają żadnych kont bankowych. Ponadto wnioskodawca podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi tylko z żoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, co następuje: Stosownie do art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). W.F. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Na wstępie należy odnieść się do wniosku W.F. zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do przepisu art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wobec tego, że wyżej wymieniony z mocy prawa jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów jest bezprzedmiotowy. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do tego, czy postępowanie sądowe wywołane takim wnioskiem należy umorzyć czy też sąd powinien odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Część sądów odmawia przyznania prawa pomocy, część umarza postępowanie wywołane takim wnioskiem. Jednakże ostatnio w tej kwestii przeważa pogląd, iż należy odmawiać przyznania prawa pomocy z uwagi na brak przepisu wskazującego na możliwość umorzenia postępowania w takiej sytuacji. Wobec powyższego Sąd postanowił odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika, w ocenie Sądu, zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca, na którym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z analizy przedłożonych dokumentów, W.F. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną U. F., oboje małżonkowie są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku, korzystającymi z pomocy finansowej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. W okresie od [...] r. uzyskali pomoc w formie dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł. Natomiast w miesiącu [...] r. wyżej wymienieni otrzymali zasiłek okresowy i celowy (na posiłki) w łącznej kwocie [...] zł, a w [...] r. zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Ponadto, z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wynika, iż małżonkowie w [...] r. uzyskali łączny dochód w kwocie [...] zł (netto). Z wykazu dokumentów, potwierdzających ponoszenie wydatków na bieżące utrzymanie, wynika, że W. F. wraz z żoną ponoszą koszty utrzymania mieszkania w kwocie około [...] zł miesięcznie (z tytułu czynszu, wody, gazu, energii elektrycznej). Wnioskodawca posiada tylko mieszkanie o powierzchni [...] m2, innych nieruchomości nie ma, nie dysponuje zasobami pieniężnymi (oszczędnościami czy papierami wartościowymi), nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych tj. o wartości powyżej [...] euro. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów honorarium fachowego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznając prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Sąd miał również na uwadze fakt, iż na aktualnym etapie postępowania sądowego, wnioskodawcy przysługuje skarga kasacyjna, która jest obarczona tzw. przymusem adwokackim. Powyższe oznacza, że ustawodawca wymaga, aby wyżej wymieniony środek zaskarżenia był sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika tj. radcę prawnego lub adwokata. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec należało jak w petitum.