I SA/Sz 689/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Rejonowego Zarządu Infrastruktury na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2000r. p o s t a n a w i a: u m a r z a postępowanie sądowe. Na podstawie umowy z dnia [...] r. pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych reprezentowanym przez Nadleśniczego Nadleśnictwa a Rejonowym Zarządem Infrastruktury, RZI przejął w użytkowanie grunty o powierzchni [...] ha, w tym [...] m2 gruntów sklasyfikowanych jako tereny różne. W tym samym dniu, tj. [...] r. jednym protokołem zdawczo-odbiorczym Nadleśnictwo przekazało Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury powyższe grunty, a drugim protokołem Rejonowy Zarząd Infrastruktury te same grunty przekazał w użytkowanie Jednostce Wojskowej nr [...] w O. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i art. 47 § 3 w związku z art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) oraz uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości i sposobu poboru, Burmistrz Miasta i Gminy określił Jednostce Wojskowej nr [...] wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2000. Zdaniem organu podatkowego Jednostka będąca samoistnym posiadaczem gruntów o powierzchni [...] m2, sklasyfikowanych jako tereny różne, nie złożyła deklaracji na podatek od nieruchomości i nie wpłaciła należnego zobowiązania podatkowego. W odwołaniu od tej decyzji Jednostka Wojskowa kwestionuje stanowisko organu podatkowego, iż pozostawała i nadal pozostaje samoistnym posiadaczem nieruchomości. Uważa bowiem, że jednostki organizacyjne MON i jednostki organizacyjne Lasów Państwowych są współposiadaczami lasów, solidarnie zobowiązanymi do uiszczania podatku leśnego, w myśl przepisu art. 60 ust. 2 i art. 61 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 56, poz. 670 ze zm.) oraz "Warunków użytkowania lasów, gruntów i innych nieruchomości na potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem Państwa" - uzgodnionych pomiędzy Ministrem Obrony Narodowej a Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Wobec tego, że wymienione "Warunki" nie zawierają ustaleń dotyczących płatności podatku od nieruchomości, Jednostka Wojskowa podniosła wątpliwość, czy płatnikiem tego podatku jest jednostka organizacyjna MON czy też Lasy Państwowe. Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt. 2 lit. "a" Ordynacji podatkowej, art. 3 ust. I pkt. 4 lit. "a" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) - uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zakres podmiotowy podatku od nieruchomości został określony w art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z treści tego przepisu wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nie posiadające osobowości prawnej, jeżeli mają określony tytuł prawny do korzystania z nieruchomości lub obiektów budowlanych. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na wymienionych wyżej podmiotach tego podatku m. in. wówczas, gdy są one posiadaczami zależnymi nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych, lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. "a"). Warunkiem odpowiedzialności podatkowej posiadacza zależnego jest więc zawarcie umowy z właścicielem. Podniósł dalej organ odwoławczy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000r. Nr 56, poz. 670 ze zm.) zarząd nad lasami państwowymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa sprawuje Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które w ramach wykonywanego zarządu m. in. prowadzi gospodarkę leśną oraz gospodaruje gruntami i innymi nieruchomościami. Lasy Państwowe, jako państwowa jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia i w konsekwencji takiej regulacji jednostki organizacyjne Lasów Państwowych (Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, regionalne dyrekcje Lasów Państwowych i nadleśnictwa) reprezentują Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie swego działania (art. 32, 33, 34 i 35 ustawy). Skoro więc Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych, to każda czynność cywilnoprawna państwowej jednostki organizacyjnej jest czynnością Skarbu Państwa, gdyż jednostki te działają w imieniu i na rachunek Skarbu Państwa. W konsekwencji stroną stosunków cywilnych, zawieranych przez jednostki organizacyjne Lasów Państwowych w zakresie prowadzonej działalności jest Skarb Państwa jako właściciel Lasów państwowych, a ustawowe umocowanie organów jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych polega na reprezentowaniu Skarbu Państwa. Zatem skoro umowę dzierżawy z właścicielem (Skarbem Państwa), reprezentowanym przez Nadleśnictwo zawarł Rejonowy Zarząd Infrastruktury, to na Zarządzie, jako posiadaczu zależnym, ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, wynikający z treści art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem organu odwoławczego nie można tym obowiązkiem obciążać Jednostki Wojskowej Nr [...], gdyż jej posiadanie przedmiotowych gruntów nie wynika z umowy zawartej z właścicielem (Skarbem Państwa), lecz jedynie z protokołu zdawczo-odbiorczego o przekazaniu gruntów Jednostce przez Rejonowy Zarząd Infrastruktury. Nie można też uznać, co sugeruje organ podatkowy, iż Jednostka Wojskowa Nr [...] jest samoistnym posiadaczem nieruchomości i w związku z tym na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obciążyć ją obowiązkiem podatkowym. Posiadaczem samoistnym rzeczy (nieruchomości) jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Cechą charakterystyczną posiadaczy samoistnych jest to, że znajdują się oni w sytuacji, która pozwala im na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo (właściciel) i np. oddać drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 336 i 337 k.c.). Trudno więc uznać, że Jednostka włada przedmiotowymi gruntami jak właściciel. Kolegium Odwoławcze nie podzieliło też stanowiska Jednostki Wojskowej, że przedmiotowe grunty są we współposiadaniu jednostki organizacyjnej MON i jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych i te jednostki są solidarnie zobowiązane do uiszczenia podatku. Nie można bowiem mówić o współposiadaniu gruntów, skoro umową z dnia [...] r. przedmiotowe grunty Nadleśnictwo przekazało w użytkowanie Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury. Brak istnienia współposiadania nieruchomości wyklucza więc istnienie solidarnej odpowiedzialności w podatku od nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że z "Warunków użytkowania lasów, gruntów i innych nieruchomości na potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem Państwa", a więc jakiegoś pisma interpretacyjnego wynika, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich podmiotach, czyli jednostkach organizacyjnych MON i jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych. Wszelkie bowiem obowiązki podatkowe mogą wynikać wyłącznie z ustaw podatkowych. Ustawy zaś podatkowe, a w tym przypadku ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, wyraźnie określa podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Organ odwoławczy uznał w związku z tym, że skoro umowę dzierżawy z właścicielem gruntów zawarł Rejonowy Zarząd Infrastruktury, to w myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na tym Zarządzie i dlatego uchylił decyzję adresowaną na Jednostkę Wojskową nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie Rejonowy Zarząd Infrastruktury reprezentując Skarb Państwa wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono w skardze, iż została wydana z naruszeniem prawa materialnego, gdyż wydano ją na podstawie stanu prawnego obowiązującego od stycznia 2003 r., (tzn. na podstawie znowelizowanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz na podstawie ustawy o podatku leśnym), podczas gdy w czasie objętym decyzją podatkową obowiązywała ustawa o lasach z dnia 21.09.1991 r. (Dz. U. Nr 101, poz. 444 ze zm.), a zgodnie z przepisami tej ustawy i umową pomiędzy Nadleśnictwem a Rejonowym Zarządem Infrastruktury podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji i zapłaty podatku leśnego od przedmiotowych gruntów, które – zdaniem skarżącego – są z pewnością lasem w rozumieniu ustawy o lasach, były Lasy Państwowe. Zgodnie z powołaną umową Rejonowy Zarząd Infrastruktury przekazywał stosowne kwoty na rzecz Lasów Państwowych celem uregulowania podatku leśnego, w tym także od spornych gruntów. Zapłata przez Lasy Państwowe podatku leśnego od tych gruntów powoduje, że obowiązek podatkowy został wykonany. Podkreślił dalej skarżący, iż dopiero pod rządami znowelizowanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych decydujące znaczenie dla wymierzenia podatku od nieruchomości ma fakt dokonania klasyfikacji gruntów jako terenów różnych, natomiast na gruncie stanu prawnego obowiązującego w okresie objętym zaskarżoną decyzją, decydujące znaczenie miała nie klasyfikacja gruntów, lecz charakter gruntów, sposób ich użytkowania oraz ich przeznaczenie. Istotnym jest, że nawet przejściowe pozbawienie gruntu roślinności leśnej pod warunkiem utrzymania jego przeznaczenia do produkcji leśnej nie powodowało, iż taki grunt przestał być gruntem leśnym, a co za tym idzie, winien być od niego odprowadzony wyłącznie podatek leśny, a nie podatek od nieruchomości. Szczegółowa analiza umowy zawartej pomiędzy Lasami Państwowymi a Rejonowym Zarządem Infrastruktury wskazuje jednoznacznie - poprzez sprecyzowanie obowiązków i uprawnień stron - iż sporne grunty były przeznaczone do produkcji leśnej. Opierając się na stanie prawnym obowiązującym od 01.01.03r. organ odwoławczy w żaden sposób nie uwzględnił faktu zapłaty podatku leśnego od spornych gruntów przez Lasy Państwowe oraz faktu, iż zapłata podatku leśnego wykluczyła opodatkowaniem tego gruntu podatkiem od nieruchomości. Zdaniem skarżącego zasadnym więc wydaje się pogląd, iż ani Rejonowy Zarząd Infrastruktury, ani Jednostka Wojskowa nr [...] nie są zobowiązane do zapłaty podatku od nieruchomości, a zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona w całości. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podkreślając w uzasadnieniu pisma, że skargę wniósł Rejonowy Zarząd Infrastruktury, który nie był stroną w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją – i to zarówno przed organem I jak i II instancji, a ponadto uzasadnienie skargi dotyczy całkowicie innej materii, niż będąca treścią zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r. Rejonowy Zarząd Infrastruktury cofnął skargę, w związku z osiągniętym porozumieniem z Urzędem Miasta i Gminy w zakresie objętym wniesionymi skargami. Pismem z [...] r. cofnął wymienione wyżej pismo z dnia [...] r. w związku z brakiem porozumienia z Urzędem Miasta i Gminy. Skarżący ponownie cofnął skargę pismem z dnia [...] r., ponieważ po wniesieniu skargi Burmistrz Miasta i Gminy wydał nową decyzję, skierowaną do skarżącego. W dniu [...] r. skarżący cofnął pismo z [...] r. o cofnięciu skargi, wyjaśniając, iż Kancelaria reprezentująca skarżącego otrzymała polecenie wycofania tego pisma, wobec podjęcia przez Szefa Sztabu Generalnego czynności zmierzających do kompleksowego rozstrzygnięcia zagadnienia będącego także przedmiotem postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r., na wniosek Rejonowego Zarządu Infrastruktury, na który zgodę wyraziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zawiesił postępowanie w sprawie. Postępowanie sądowe zostało podjęte w dniu [...] r. na wniosek Rejonowego Zarządu Infrastruktury. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu [...] r. oświadczył, że w sprawie podatku od nieruchomości za okres objęty zaskarżoną decyzją wydana już została decyzja ostateczna określająca Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury wysokość zobowiązania w tym podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. Odnosząc się do kwestii legitymacji czynnej do wniesienia skargi należało uznać, że podpisujący skargę szef Rejonowego Zarządu Infrastruktury, działający na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez Ministra Obrony Narodowej do reprezentowania Skarbu Państwa – Ministra Obrony Narodowej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, mógł skutecznie wnieść skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego adresowaną na Jednostkę Wojskową nr [...]. Skarb Państwa – Minister Obrony Narodowej miał bowiem interes prawny, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (od 01.01.2004 r. – w art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) do wniesienia skargi na decyzję adresowaną na jednostkę organizacyjną podległą Ministrowi Obrony Narodowej (podległość taką potwierdzają także wskazywane w odwołaniu i w zaskarżonej decyzji Warunki użytkowania lasów, gruntów i innych nieruchomości na potrzeby związane z obronnością i bezpieczeństwem Państwa). Zgodnie z art. 60 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: "Skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności". Zawarty w zdaniu drugim tego artykułu nakaz jest jednoznaczny i kategoryczny. Sąd jest związany oświadczeniem skarżącego o cofnięciu skargi i nie może nie uwzględnić stanowiska wyrażonego przez skarżącego. Jedynie w sytuacjach opisanych w zdaniu trzecim cytowanego artykułu, gdy sąd dojdzie do przekonania, że cofnięcie skargi zmierza do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności, sąd uzna takie cofnięcie skargi za niedopuszczalne. Nie budzi wątpliwości, że cofnięcie skargi dokonane przez skarżącego pismem z dnia [...] r. nie zmierzało do obejścia prawa, gdyż ani treść tego pisma, ani okoliczności jego złożenia oraz jego skutki nie potwierdzają takiego zamiaru skarżącego. To cofnięcie skargi nie spowodowałoby również utrzymania w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności, gdyż takiej wady nie można w żaden sposób przypisać zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylającej decyzję organu podatkowego I instancji i umarzającej postępowanie w sprawie. Zasadność zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie w sprawie określenia podatku od nieruchomości od przedmiotowych gruntów Jednostce Wojskowej nr [...] potwierdził w istocie skarżący Rejonowy Zarząd Infrastruktury, nie wnosząc skargi na wydaną w późniejszym czasie decyzję ostateczną określającą mu taki podatek za okres objęty zaskarżoną decyzją. Wobec związania Sądu oświadczeniem woli skarżącego o cofnięciu skargi (z zastrzeżeniem, o którym mowa w zdaniu 3 artykułu 60 p.p.s.a. – nie mającym znaczenia w niniejszej sprawie), późniejsze cofnięcie przez skarżącego pisma zawierającego cofnięcie skargi nie wywołało skutków prawnych, podobnie jak ponowne cofnięcie skargi oraz cofnięcie tego kolejnego cofnięcia skargi. Nie miało też znaczenia pod tym względem zawieszenie postępowania sądowego na zgodny wniosek stron. Uznając zatem, że skarżący skutecznie cofnął skargę, postępowanie sądowe należało umorzyć w myśl art. 161 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.