I SA/Sz 69/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne p o s t a n a w i a: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. J. G., pismem z dnia [...] r. złożył skargę na wyżej powołaną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w której zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z dnia [...] r. skarżący został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza PPF, a jednocześnie poinformowany, że w związku z przedmiotem skargi korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy prawa zarówno przed sądem pierwszej instancji jak i drugiej instancji. Skarżący w dniu [...] r. złożył wniosek na urzędowym formularzu PPF, ponownie zaznaczając, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący podał, że jego rodzina składa się z dwóch osób, on sam nie pracuje, nie uzyskuje żadnych dochodów ani świadczeń, pozostaje na utrzymaniu żony, która otrzymuje emeryturę wynoszącą ok. [...] zł. Z emerytury opłacany jest podatek od nieruchomości ([...] zł), opłaty za energię elektryczną ([...] zł), gaz ([...] zł), lekarstwa ([...] zł), środki czystości ([...] zł). Skarżący i jego żona posiadają udział do [...] części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (w której mieszkają), stanowiącej składnik masy spadkowej, z dodatkowego oświadczenia wynika, że sprawa działu spadku jest w toku. Skarżący nie wykazał innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych. Oświadczył, że zarówno on jak i jego żona nie posiadają kont bankowych. Skarżący wskazał, że jest zadłużony wobec ZUS na kwotę [...] zł, a także z tytułu podatku od nieruchomości na kwotę ok. [...] zł. W dodatkowym oświadczeniu skarżący wskazał, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, nie korzysta, ani nie ubiegał się o świadczenia z pomocy społecznej, ale rodzina korzysta z pomocy dobrych ludzi. Do wniosku skarżący nadesłał kopie faktur za gaz, energię elektryczną, wodę oraz kopię decyzji z dnia [...] r. o przeliczeniu emerytury K. G. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Skarżący J. G. swoim wnioskiem objął w przedmiotowej sprawie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, żądając tym samym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a.". Należy podkreślić, że ze względu na przedmiot skargi (decyzja w sprawie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne) zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., skarżący jest zwolniony z mocy prawa z ponoszenia kosztów postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji jak i sądem drugiej instancji, o czym został skarżący poinformowany w piśmie z dnia [...] r., a zatem ocenę zasadności wniosku w pozostałym zakresie tj. ustanowienia pomocy prawnej z urzędu oprzeć należało o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy składający wniosek wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymanie siebie i rodziny. Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu/referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanego wniosku o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie, skarżący wykazał bowiem, że nie jest możliwe poniesienie przez skarżącego samodzielnie kosztu wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Ze złożonego oświadczenia wynika, że jedynym żywicielem dwuosobowej rodziny jest żona skarżącego, która otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie ok. [...] zł, rodzina nie posiada większego majątku poza udziałem w nieruchomości, której status prawny nie jest uregulowany (została wszczęta sprawa o dział spadku), małżonkowie nie posiadają oszczędności. W utrzymaniu (w przeżyciu) pomagają im osoby trzecie, rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności, uznano, iż skarżący wykazał, że na dzień wydania niniejszego postanowienia poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., dlatego orzeczono jak w sentencji. W związku z tym, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy, dlatego w tym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy.