I SA/Sz 697/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej zwrot dotacji przedmiotowej do posiłków sprzedawanych w barze mlecznym za X 2005 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 697/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M.K.i W.S. – wspólników Spółki cywilnej "P" w S. Wyrok z uzasadnieniem skarżąca M.K. otrzymała w dniu 2 maja 2008 r. i nie składała żadnych środków zaskarżenia. Pismem z dnia 12 grudnia 2010 r. M.K. złożyła wniosek o wydanie wyroku w sprawie sygn. akt I SA/Sz 697/07 wskazując, że odbierze go osobiście. Na skutek zgłoszonego żądania została wezwana w dniu 22 grudnia 2010 r. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 14 zł z pouczeniem, iż brak wpłaty spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, M.K. pismem z dnia 15 stycznia 2011r. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wyznaczonych wezwaniem z dnia 22 grudnia 2010 r., z uwagi na stan niedostatku. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, M.K. pismem z dnia 12 lutego 2011 r. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu wskazała, iż w trakcie postępowań przed innymi sądami wyszły nowe okoliczności istotne dla sprawy I SA/Sz 697/07. Aby wzruszyć prawomocne orzeczenie WSA i wznowić nowe postępowanie, nieodzownym jest odniesienie się do wyroku z dnia 12 marca 2008 r. W ocenie skarżącej, sprzeciw od postanowienia z dnia 24 stycznia 2011 r. jest zasadny ze względu na stan niedostatku w którym się znajduje. Wezwaniem z dnia 3 marca zobowiązano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Składając w terminie urzędowy formularz PPF, skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że z uwagi na zawiłość sprawy, brak odpowiedniego wykształcenia oraz stanu ubóstwa w którym się znajduje wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Nadto, ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżąca nie posiada żadnego majątku, w postaci nieruchomości jak i wartościowych rzeczy ruchomych, ani też zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.).Gospodarstwo domowe prowadzi z córką – A.K. Skarżąca oświadczyła również, że nie posiada żadnych stałych źródeł dochodów, utrzymuje się z prac dorywczych, nie jest zarejestrowana jako bezrobotna ponieważ posiada status rolnika. Mieszka w budynku inwentarskim bez mediów (prądu, wody), nie płaci żadnych rachunków, nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa, zobowiązań nie zaciąga. Wezwaniem z dnia 13 kwietnia 2011 r., skarżąca została zobowiązana do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej tj: zaświadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o korzystaniu bądź oświadczenia o niekorzystaniu z pomocy społecznej bądź innych form wsparcia państwowego i wysokości otrzymywanego ewentualnie zasiłku, odpisu zeznania podatkowego za 2009 r. lub 2010 r., aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej przez skarżącą alimentów od byłego męża, oświadczenia z jakiego tytułu skarżąca traktowana jest jak rolnik, czy skarżąca otrzymuje dochód z gospodarstwa rolnego, dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie rodziny skarżącej, dodatkowego oświadczenia dotyczącego sytuacji rodzinnej, wyjaśniającego czy skarżąca zamieszkuje z dzieckiem czy ponoszone są jakiekolwiek wspólne koszty utrzymania mieszkania oraz innych dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej i braku możliwości płatniczych skarżącej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.K. pismem z dnia 22 kwietnia 2011 r. oświadczyła, że nie korzysta z żadnych form wsparcia państwowego i pomocy społecznej. Nadto, obecnie nie otrzymuje od byłego męża żadnych alimentów na pełnoletnią już obecnie córkę. Traktowana jest jako rolnik z uwagi na nie wydzieloną jej współwłasność w odłogowanym i zapuszczonym gospodarstwie rolnym. Z gospodarstwa tego nie otrzymuje żadnych dochodów i nie prowadzi żadnej produkcji roślinnej i zwierzęcej. Skarżąca oświadczyła również, że nie ponosi żadnych wydatków na media, gdyż ich nie ma oraz że mieszka oddzielnie z dzieckiem zatem kosztów wspólnych również nie ma. Ponadto wskazała, iż przedkłada kserokopię zeznania podatkowego za rok 2009,którego jednak nie załączyła do nadesłanego oświadczenia. Wezwaniem z dnia 4 maja 2011 r. zobowiązano skarżącą do nadesłania brakującego załącznika w formie kserokopii zeznania podatkowego za 2009 r. oraz dodatkowo (ze względu na upływ terminu do złożenia ), zeznania podatkowego za rok 2010 r. w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Z nadesłanych w terminie odpisów zeznań podatkowych wynika, iż skarżąca w 2010 r. osiągnęła dochód z innych źródeł w kwocie- [...], zaś w 2009 r. -[...]. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej aktualne koszty sądowe to opłata kancelaryjna za wydanie kserokopii wyroku w kwocie 14 zł. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, tzn. sąd podejmuje określone przepisami czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (np. opłatę kancelaryjną). Wyjątki od tej zasady, a więc sytuacje, gdy dokonanie czynności w postępowaniu sądowym jest nieodpłatne, wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych które na obecnym etapie postępowania wynoszą 14 zł jak i stan faktyczny sprawy tj: sprawa została już rozpatrzona przez sąd, który wyrokiem z dnia 12 marca 2008 r. oddalił skargę M.K. i W.S. wspólników Spółki cywilnej " P" w Szczecinie, wyrok z uzasadnieniem skarżąca otrzymała w dniu 2 maja 2008 r. i nie składała żadnych środków zaskarżenia, prowadzi do stwierdzenia, że po stronie skarżącej nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek M.K. nie może zostać uwzględniony, gdyż skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, że uiszczenie kwoty 14 zł pozostaje poza zasięgiem jej możliwości finansowych. Tym bardziej, że na chwilę obecną kwota powyższa jest jedynym kosztem, którego obowiązek pokrycia spoczywa na skarżącej. W ocenie Sądu, skarżąca nie przedstawiła pełnej i wyczerpującej informacji o swojej sytuacji bytowej i możliwościach płatniczych. Pomimo wezwania Sądu wnioskodawczyni nie udokumentowała wydatków jakie ponosi w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Co prawda strona oświadczyła, że nie ponosi żadnych wydatków na media, gdyż ich nie ma z przyczyn ekonomicznych, jednakże nie odniosła się w żaden sposób do wysokości wydatków ponoszonych na konieczne utrzymania siebie- kosztów zakupu żywności, ubrań, co z kolei powoduje brak możliwości zestawienia wysokości osiąganych dochodów oraz ponoszonych kosztów i uniemożliwia Sądowi obiektywną i wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej. Podkreślić należy, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 171/09,). Bierna postawa oraz brak dokumentów umożliwiających weryfikację złożonych oświadczeń skutkują tym, że wniosek nie może zostać rozpoznany pozytywnie. Do uwzględnienia wniosku nie wystarczy ogólnikowa informacja o trudnej sytuacji tej osoby ( FZ 165/04, niepubl. ). Nadto M.K. oświadczyła, że jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego a zatem teoretycznie ma możliwość sprzedaży swojego udziału i wygospodarowania w ten sposób środków finansowych na uiszczenie opłaty kancelaryjnej w wysokości 14 zł oraz ustanowienie adwokata. Należy bowiem pamiętać, że Strona ma obowiązek podjąć starania o wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Wobec powyższego, uznając że M.K. nie wykazała, aby spełniała ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.