I SA/Sz 702/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 i 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 702/07 ( doręczonym 25 października 2007 r. ) odrzucił skargę R. B. na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., a w dniu 9 listopada 2007 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku R. B. podniósł, że okolicznościami, które mają uzasadniać złożony wniosek są: - utrata majątku skutkiem działań przestępczych, - całkowita utrata słuchu, która nastąpiła w 2000 r. skutkiem czego było uniemożliwienie szkolenia uczni, utrata przychodu ze sprzedaży – ok. 3.000.000 zł, - utrata przychodu w kwocie 350.000,00 zł w 2000 roku, - wystąpienie do sądu z powództwa cywilnego o odszkodowanie do urzędu skarbowego, - śmierć księgowego w 2000 r. - nieudzielenie pomocy przez urząd skarbowy w G., - niewykorzystanie majątku zainwestowanego, całkowita utrata świadomości od 2000 r., brak możliwości uiszczenia opłat ZUS. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący wykazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną H., a w oświadczeniu majątkowym, że posiada dom o powierzchni 80 m² posadowiony na działce o powierzchni 1270 m² oraz garaż i zakład. Skarżący oświadczył, że nie zgromadził zasobów pieniężnych, korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej, a w rubryce "przedmioty wartościowe" podał: 1) zestaw automatów do produkcji wkrętów do drewna o wartości ok. 50.000,00 zł, 2) zestaw maszyn do produkcji kołków rozporowych o wartości ok. 30.000,00 zł, 3) urządzenia galwaniczne o wartości ok. 50.000,00 zł. Odnośnie do wysokości dochodów wnioskodawcy oraz osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe ( pkt 10 formularza ) skarżący nie wskazał żadnych wartości, podając w uzasadnieniu wniosku, że żona skarżącego jest osobą bezrobotną od lutego 2006 r., on sam korzysta z pomocy opieki społecznej na zakup leków i aparatu słuchowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (...) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 p.p.s.a.). W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z w/w art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, tj.: - dodatkowego oświadczenia skarżącego o źródłach utrzymania jego i żony oraz o wysokości otrzymywanych ewentualnie dochodów i świadczeń wraz z dokumentami to potwierdzającymi, - dodatkowego oświadczenia skarżącego o tym, czy posiadane składniki majątku ( zakład oraz przedmioty wartościowe wskazane w pkt 7.2.2.) stanowią dla skarżącego i jego rodziny źródło przychodu np. na podstawie umowy cywilnoprawnej, - zaświadczenia właściwej ds. zdrowia jednostki organizacyjnej gminy o wysokości otrzymanej pomocy społecznej w okresie ostatnich sześciu miesięcy, - zaświadczenia właściwego urzędu pracy o tym, czy żona skarżącego posiada status osoby bezrobotnej z prawem/bez prawa do zasiłku, - wykazu posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych ( w tym lokat ) oraz wyciągów z tych rachunków obejmujących okres od 1 września do 12 listopada 2007 r. - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny w okresie ostatnich trzech miesięcy, - rocznego zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2006 rok wraz z potwierdzeniem złożenia do właściwego organu podatkowego w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wykonując w/w wezwanie skarżący oświadczył, że źródłem jego utrzymania jest prowadzony sklep detaliczny oraz sprzedaż wytworzonych kołków rozporowych we własnym zakresie, nie podając wysokości otrzymywanych aktualnie dochodów. Wskazał, że ubiega się o przyznanie renty inwalidzkiej oraz że otrzymuje pomoc od dwóch sióstr i córki, nie podając wysokości otrzymywanej pomocy. Skarżący przedłożył orzeczenie z 17 października 2007 r. zaliczające skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zaświadczenie powiatowego urzędu pracy z 2 sierpnia 2007 r. potwierdzające, że jego żona jest od 12 lutego 2007 r. osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej z 13 września 2007 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego specjalnego w wysokości 300,00 zł w okresie od 1 do 30 września 2007 r. z przeznaczeniem na zakup leków i leczenie. Z przedłożonych deklaracji podatkowych za 2006 r. wynika, że skarżący zadeklarował przychody w wysokości 95.516,95 zł koszty uzyskania przychodów 92 982,97 zł, dochód 2533,98 zł, natomiast żona skarżącego zadeklarowała dochód w wysokości 863,90 zł. Ze sporządzonego przez skarżącego wykazu wydatków wynika, że skarżący ponieśli w okresie ostatnich trzech miesięcy wydatki w kwocie ok. 3 tys. zł , natomiast z przedłożonych dokumentów wynika, że miesięczne wydatki na konieczne utrzymanie stanowią kwotę średnio 100 zł miesięcznie ( do wyliczenia nie uwzględniono przedłożonych faktur za telefon wystawionych na rzecz przedsiębiorcy A B. R. oraz faktur za energię elektryczną dostarczaną do warsztatu oraz miejsca oznaczonego w fakturze "S. ul. [...]- B" ). Skarżący oświadczył, że wszystkie wskazane koszty zgodne są z wpisami księgowymi dotyczącymi A R. B. w G. oraz C R. B. w G.. R. B. dołączył do akt sprawy kopie zapisów księgowych i sprawozdań finansowych prowadzonych zakładów za lata 1995 – 2003. Odpowiadając na wezwanie skarżący oświadczył nadto, że zarówno on, jak i jego żona, nie posiadają rachunków bankowych. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 245 § 2 p.p.s.a. ) jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której osoba bezrobotna, nie pobierająca zasiłku, ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, jej sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Oceniając wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych złożony w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący, iż znajduje się w wyżej opisanej sytuacji. Strona nie wypełniła prawidłowo części formularza w części dochody - nie wskazano tam z jakiego źródła i w jakiej wysokości skarżący uzyskuje dochody. R. B. nie podał wysokości otrzymywanych aktualnie dochodów również w odpowiedzi na wezwanie, chociaż z akt sprawy wynika, że prowadzi on dwa zakłady ( usługowo – produkcyjny, zakład galwanizacji metali), źródłem utrzymania jest prowadzony sklep detaliczny oraz że otrzymuje pomoc od rodziny. Niewywiązanie się z należytą starannością z nałożonego zobowiązania i brak potwierdzenia istotnych informacji dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawcy, czyni jego wniosek nie uzasadnionym, co pozwala uznać, iż oświadczenie nie spełnia wymogu, o którym mowa w wyżej opisanym art. 252 p.p.s.a. Należy wskazać, że skarżący był zainteresowany w uzyskaniu prawa pomocy oraz świadomy, iż nieuzupełnienie wniosku o żądane oświadczenia i dokumenty będzie skutkowało odmową przyznania prawa pomocy (zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu z dnia 13 listopada 2007 r.) i to do niego należało wykazanie, że ustawowa przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu jego osoby wystąpiła. Odnosząc się do faktu skorzystania przez skarżącego w miesiącu wrześniu 2007 r. z pomocy społecznej podnieść należy, jak wskazano w orzecznictwie ( postanowienie WSA w Białymstoku z 18 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 132/05 opubl. LEX nr 173755 ), że za uwzględnieniem wniosku [ o ustanowienie adwokata ] nie może przemawiać podany przez stronę fakt, iż o jej ubóstwie świadczy korzystanie z różnych form pomocy społecznej oraz uzyskiwanie w innych sprawach całkowitego prawa pomocy. W każdej indywidualnej sprawie sąd rozpoznający sprawę samodzielnie rozstrzyga, czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jej zakresie. Przyjęcie zasady, iż sąd jest związany faktem przyznania stronie prawa pomocy w innym postępowaniu (...) administracyjnym oraz że wystarczającym dowodem sytuacji materialnej jest fakt korzystania z pomocy społecznej przez stronę, spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny organ. Z tych względów, z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.