I SA/Sz 703/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. S. na czynność wyegzekwowania przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. w dniu [...] r. z rachunku bankowego skarżącego kwoty [...] zł wraz z kosztami przelewu bankowego w wysokości [...] zł p o s t a n a w i a: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie[...] zł. Wobec majątku M.S. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr[...] , wystawionego przez Ministra Finansów na wniosek obcego państwa i obejmującego zobowiązania z tytułu cła, podatku obrotowego od importu i podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych za 1997 r. w łącznej wysokości należności głównej [...] zł. W toku prowadzonego ww. postępowania, organ egzekucyjny – Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S., w związku z pismem wierzyciela, t.j. Głównego Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., podjął z dniem 2 czerwca 2008 r. realizację zajęcia rachunków bankowych nr [...] z dnia 26 czerwca 2007 r. – czynność nr [...] oraz [...] z dnia 9 lipca 2007 r. – czynność nr[...] . Pismem z dnia 31 lipca 2007 r. powołując się na tytuł wykonawczy i "zajęcie wynagrodzenia bezpośrednio u pracodawcy w części wynikającej z przepisów", M.S. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwolnienie z podzajęcia rachunku w banku M. z uwagi na to, że pozostała część wynagrodzenia za pracę, która nie podlega zajęciu, wpływa na ten rachunek. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego przekazał ww. wniosek zobowiązanego w sprawie zwolnienia rachunku bankowego do Ministerstwa Finansów, z prośbą o wypowiedź wierzyciela. W kolejnych pismach: z dnia 23 listopada 2010 r. oraz 3 stycznia 2011 r., M.S. złożył wniosek o zwrot dokonanego w dniu 12 listopada 2010 r. zajęcia części wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł oraz [...] zł kosztów przelewu bankowego w banku M. Bank Oddział S.. Dodatkowo zobowiązany odniósł się do swojego, opisanego powyżej, pisma z dnia 31 lipca 2007 r. i podał, że od tamtego czasu organ egzekucyjny uwzględniał zawartą tam prośbę. Zobowiązany podał, że nie znane mu są przyczyny takiego działania urzędu skarbowego. Pismo zobowiązanego z dnia 23 listopada 2010 r. i 3 stycznia 2011 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. potraktował jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego i postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił zwolnienia spod egzekucji wierzytelności wyegzekwowanych z rachunku bankowego w Banku M. SA w kwocie [...] zł. Następnie, Dyrektor Izby Skarbowej w S., po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. nr[...] , wydanym z powołaniem się na przepis art. 138 § 2 w związku z art. 144 kpa oraz zgodnie z art. 18 i art. 13 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że zarówno w pismach z dnia 22 listopada 2010 r. oraz 3 stycznia 2011 r., jak i podczas wizyty w urzędzie skarbowym w dniu 13 stycznia 2011 r., zobowiązany nie wskazał, że wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie żądania zwolnienia z egzekucji zajętych wierzytelności z rachunku bankowego. Wskazał dalej organ, że art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji trudno uznać za środek ochrony przed zajęciem przez organ egzekucyjny składników majątkowych bez zgody wierzyciela. Dalej wskazał organ, że podstawowym sposobem ochrony interesów zobowiązanego w sytuacji nieprawidłowego działania organu egzekucyjnego odnośnie zajęcia składników majątkowych niepodlegających egzekucji jest wniesienie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Organ przywołał definicję czynności egzekucyjnej z art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazując, że są to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Podnosząc, że w przedmiotowej sprawie zobowiązany żąda zwrotu kwoty przekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przekazanie przez bank kwoty [...] zł nie może być utożsamiane z czynnością organu egzekucyjnego i przepis art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje w tej sprawie zastosowania. Zadaniem tego organu "czynności dłużnika zajętej wierzytelności związane z realizacją zajęcia dokonanego w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa" i podlegają orzecznictwu sądów administracyjnych w ramach sprawowanej przez nie kontroli działalności administracji publicznej. Organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazał na potrzebę rozpoznania sprawy przez organ egzekucyjny we właściwym trybie, z uwzględnieniem przepisu art. 3 § 2 pkt 4 w związku z art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz zebrania niezbędnych dowodów mogących mieć wpływ na załatwienie sprawy. Wyżej opisane postanowienie organu nie zostało zaskarżone do Sądu. Następnie, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S., postanowieniem z dnia [...] r. znak[...] , wskazując jako podstawę prawną przepis art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 3 § 2 pkt 4 i art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił zwrotu wierzytelności wyegzekwowanych z rachunku bankowego w Banku M. SA w kwocie [...] zł oraz odmówił zwrotu kwoty [...] zł stanowiącej bankowe koszty przelewu dokonanego w dniu 12 listopada 2010 r. na konto organu egzekucyjnego. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że organ uznał, że złożone w organie egzekucyjnym w dniu 23 listopada 2010 r. żądanie zwrotu kwoty [...] zł, dokonane zostało w terminie 11 dni od daty realizacji zajęcia przez Bank M. S.A., to jest w 14 dniowym terminie wynikającym z art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wniesienia wezwania do właściwego organu w celu usunięcia naruszenia prawa. Odnosząc się do żądania zwrotu kwoty [...] zł organ ten stwierdził, że w omawianej sprawie brak jest przesłanek pozwalających na pozytywne rozpatrzenie pisma strony. Twierdzenie wnioskodawcy, że organ egzekucyjny naruszył przepisy prawa pracy poprzez wyegzekwowanie z rachunku bankowego wierzytelności stanowiących faktycznie część wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, wypłacana w kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę, jest, zdaniem organu, chybione. W dalszej części postanowienia przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Doręczając ww. postanowienie M.S. w dniu 8 czerwca 2011 r., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w S. pouczył zobowiązanego o prawie wniesienia skargi na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. za pośrednictwem tego organu w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia. W dniu 7 lipca 2011 r. M.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na wyżej opisane postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie zwrotu kwoty [...] zł, ewentualnie o uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących zwolnienia spod egzekucji minimalnej kwoty wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na wstępie należy wskazać, iż Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Przedmiotowa skarga wniesiona została w związku z wyegzekwowaniem z rachunku bankowego skarżącego kwoty [...] zł w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zgodnie z art. 53 § 1 ppsa skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, przy czym w sytuacji gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu (art. 52 § 3 tej ustawy). W odniesieniu do tej sytuacji skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od otrzymania stanowiska organu, a w przypadku gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 2 ustawy). W niniejszej sprawie, po dokonaniu spornego zajęcia, M.S. wystąpił z żądaniem zwrotu wyegzekwowanej kwoty, potraktowanej przez organ jako wezwanie do usunięcia prawa w rozumieniu art. 52 § 3 p.p.s.a., a po uzyskaniu stanowiska organu egzekucyjnego na to wezwanie (zaskarżone postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 3 czerwca 2011 r.), w terminie 30 dni od daty doręczenia tego postanowienia, zgodnie z pouczeniem organu, wywiódł przedmiotową skargę. W tych okolicznościach uznać należy, iż skarga wniesiona w dniu 7 lipca 2011 r. wniesiona została z wyczerpaniem trybu zaskarżenia. Jednakże w ocenie Sądu okoliczność ta nie przesądza o jej dopuszczalności. W ocenie Sądu, czynność wyegzekwowania określonej kwoty pieniężnej z rachunku bankowego na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może zostać bowiem uznana za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Analiza tego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. O akcie lub czynności w rozumieniu tego przepisu, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r. sygn. OSK 247/04 publ. ONSAiWSA 2004/2/3 Lex nr 125767). Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotu niniejszej sprawy uznać należy, iż czynność wyegzekwowania określonej kwoty pieniężnej jest konsekwencją obowiązku wynikającego z innych przepisów prawa określających obowiązek uiszczenia określonej należności publicznoprawnej. W literaturze podnosi się (por. komentarz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa, 2004 r., s. 21 - 24, oraz komentarz T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa, 2005 r., s. 59- 61), że akty lub czynności, o których mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. muszą spełniać łącznie następujące przesłanki: a) nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 ww. ustawy, b) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli, c) muszą mieć charakter zewnętrzny, czyli muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność, d) muszą być skierowane do indywidualnych podmiotów, e) muszą dotyczyć obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa, a więc omawiany akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Ten ostatnio wymieniony warunek oznacza, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku. W świetle powyższych wywodów uznać należy, iż nie jest możliwe wniesienie skargi do sądu administracyjnego na czynność wyegzekwowania kwoty [...] zł z rachunku bankowego skarżącego. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą skargę, zasadność dokonania tej czynności oraz ewentualnego obciążenia kosztami wynikającymi z tego tytułu może podlegać kontroli sądu dopiero na etapie wydania postanowienia w trybie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Na obecnym etapie sprawy kontrola taka nie jest dopuszczalna, bowiem jak wyżej wskazano, sama czynność wyegzekwowania określonej kwoty z rachunku bankowego zobowiązanego nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Dlatego też skarga, jako niedopuszczalna z tej przyczyny, podlega odrzuceniu na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono, jak w pkt 1 w sentencji. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie przepisu art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.