I SA/Sz 705/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) del. Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi G. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę Wobec nieuregulowania podatku od nieruchomości za rok 2002 i 2003 w terminie, Burmistrz Gminy ustalił skarżącemu G. U. zobowiązanie z tytułu tego podatku decyzjami: z dnia[...] . znak: [...] w kwocie [...] zł i z dnia [...] znak: [...] w kwocie [...] i upomnieniem znak: [...] z dnia [...] wezwał skarżącego do uregulowania zaległości. Wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji został przekazany do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne doręczając skarżącemu zawiadomienie znak: [...] z dnia [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. W dniu [...] G. U. złożył w Pierwszym Urzędzie Skarbowym .zarzut dotyczący uiszczenia poprzez potrącenie należności będącej przedmiotem egzekucji jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zasadność swojego stanowiska oparł na tym, że w dniu [...] złożył w Urzędzie Miejskim pismo, w którym poinformował, że należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] zostały potrącone na podstawie art. 498 Kodeksu cywilnego na podstawie pism kompensacyjnych z dnia [...] i [...] Potrącenie miało dotyczyć wierzytelności skarżącego wobec Gminy z tytułu poniesionych przez niego kosztów zapewnienia mieszkania, przeprowadzki oraz składowania rzeczy rodziny D. W dniu [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego skierował do Urzędu Miejskiego pismo znak: [...] w sprawie wyrażenia przez Burmistrza Gminy, jako wierzyciela, stanowiska wobec zgłoszonych zarzutów. W związku z brakiem wypowiedzi wierzyciela, organ egzekucyjny w dniu[...] . zawiadomił skarżącego o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Burmistrz Gminy postanowieniem znak [...] z dnia [...] wyraził stanowisko co do zarzutów strony wskazując na brak podstaw do uznania potrącenia zgodnie z art. 64 i 65 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W dniu [...] G. U. złożył w Pierwszym Urzędzie Skarbowym zażalenie na postanowienie Burmistrza Gminy znak: [...] dnia[...] . w sprawie wyrażenia stanowiska co do zarzutów strony. Po otrzymaniu ww. zażalenia Burmistrz Gminy postanowieniem z dnia [...] znak: [...] zmienił w części swoje postanowienie znak: [...] z dnia [...] w sprawie wyrażenia stanowiska co do zarzutów strony poprzez wskazanie sposobu zaskarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia i zawarcia sformułowania w sentencji postanowienia: "polegające na ocenie zarzutów jako nieuzasadnione", w pozostałym zakresie podtrzymując uzasadnienie postanowienia z dnia [...] w całości. W dniu[...] do Urzędu Miejskiego wpłynęło zażalenie G. U. na ww. postanowienie Burmistrza Gminy Zarzuty skarżącego dotyczyły braku w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz błędu logiczno – merytorycznego, wprowadzającego brak jasności w treści zaskarżonego postanowienia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o uznanie egzekwowanych zobowiązań podatkowych za wygaśnięte. To samo zażalenie skarżący złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w dniu [...] Ponadto, w dniu [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego pismem znak: [...] przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; ze zm.) w związku z art. 18, art. 2 § 1 pkt 1, art. 3 § 1, art. 5 § 1 pkt 1, art. 19 § 1, art. 22 § 2, art. 23 § 3 i § 4, art. 34 § 1 oraz art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 Nr 110, poz. 968, ze zm.), art. 64 § l oraz art. 65 § 1 i § 5 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 1, art. 2 oraz art. 2a ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, ze zm.), § 1 pkt 16 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 września 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 176, poz. 1713) postanowieniem z dnia 27 lipca 2004 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że zarzuty skarżącego są bezpodstawne - w zaskarżonym postanowieniu znajduje się zwięzłe, lecz wystarczające w danej sprawie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Ponadto, z zestawienia treści dwóch postanowień Burmistrza Gminy tj. z dnia [...] oraz z dnia [...] wyraźnie wynika, że Burmistrz Gminy w stosunku do zarzutów zobowiązanego G. U. odnośnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wyraził swoje stanowisko polegające na ocenie zarzutów jako nieuzasadnione. Wobec tego, wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy nie został uwzględniony. Ponadto, w ocenie składu orzekającego, zawarty w zażaleniu wniosek skarżącego o uznanie egzekwowanych zobowiązań podatkowych za wygaśnięte na podstawie potrącenia również nie zasługuje na uwzględnienie. Burmistrz Gminy pismem znak [...] z dnia [...] . poinformował G. U. o odmowie zapłaty odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.) za poniesione przez skarżącego koszty zapewnienia mieszkania, przeprowadzki oraz składowania rzeczy wskutek nie dostarczenia przez Gminę Nowogard lokalu socjalnego dla rodziny D., której członkowie do, pomimo wyroku eksmisyjnego z dnia [...] roku, mieszkali w budynku biurowo - socjalnym na terenie nabytego przez skarżącego w listopadzie 2002 r. "Z ", byłej bazy sprzętowej Spółdzielni Kółek Rolniczych w miejscowości B. a ponadto pismem znak: [...] z dnia [...] doręczonym skarżącemu w dniu[...] . poinformował, że jego roszczenia nie zostały uznane za bezsporne i dlatego tytuł wykonawczy nie może być wycofany. Ponadto organ wskazał, że w dniu[...] do Urzędu Miejskiego wpłynęło pismo skarżącego z dnia[...] .zawierające wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia zasadności jego roszczeń wobec Gminy. W dniu [...] skarżący złożył w Urzędzie Miejskim pismo, w którym poinformował, że dokonał kolejnego potrącenia zobowiązania w kwocie 1.072,00 zł wynikającego z decyzji Burmistrza Gminy znak: [...] z dnia[...] . w sprawie wymiaru podatku za rok 2004. Burmistrz Gminy pismem z dnia [...] znak: [...] poinformował skarżącego, że organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest sąd powszechny. Wobec tego, skarżący złożył w Sądzie Okręgowym pozew z dnia[...] . o zapłatę przez Gminę odszkodowania w kwocie [...] zł., który został doręczony Gminie w dniu [...] Dalej organ podaje, że potrącenie, w prawie podatkowym stanowi jedną z form wygasania zobowiązań, stanowi szczególny sposób zapłaty podatku. W toku postępowania egzekucyjnego skarżący powoływał się na potrącenie dokonane na podstawie art. 498 Kodeksu cywilnego. Wprawdzie istota instytucji potrącenia na gruncie prawa cywilnego i prawa podatkowego jest podobna, to jednak nie można ich utożsamiać. W prawie podatkowym potrącenie może być dokonane jedynie przy spełnieniu warunków określonych wart. 64 i art. 65 Ordynacji podatkowej oraz w trybie tam przewidzianym. Organ wskazał, że na podstawie art. 65 § 1 oraz art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu gminy podlegają na wniosek podatnika potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec gminy. W świetle powyższego organ stanął na stanowisku, że wierzytelność skarżącego wobec Gminy z tytułu poniesionych przez niego kosztów zapewnienia mieszkania, przeprowadzki oraz składowania rzeczy rodziny D., nie może podlegać kompensacji z zobowiązaniami podatkowymi z tytułu podatku od nieruchomości za rok [...] skoro skarżący w pozwie złożonym w Sądzie Okręgowym domaga się na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, zapłaty przez Gminę odszkodowania w kwocie [...] zł z powodu nie wywiązała się Gminy [...] z obowiązku przydziału lokalu socjalnego członkom rodziny D., którzy do [...] zamieszkiwali w lokalu należącym do skarżącego i nie uiszczali z tego tytułu żadnych opłat (nie można przyjąć, że wierzytelność skarżącego wobec Gminy jest bezsporna), nawet pozytywne dla skarżącego rozstrzygnięcie sądu w ww. sprawie nic zmieni w zakresie możliwości skompensowania przyznanym odszkodowaniem aktualnie egzekwowanych, ponieważ zgodnie z art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej, kompensacji podlegają tylko te wierzytelności, które zostały określone w prawomocnym wyroku sądowym lub ugodzie sądowej zawartej na podstawie art. 420 Kodeksu cywilnego. A zakres tego przepisu nie obejmuje roszczenia skarżącego zawartego w pozwie. Nadto organ wskazał, że skarżący nie złożył Burmistrzowi Gminy wniosku o potrącenie wierzytelności w rozumieniu art. 65 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący przekazywał tylko noty kompensacyjne stosowane przy kompensacji wierzytelności na podstawie prawa cywilnego. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę wierzycielowi na treść art. 63 § 1 i § 2 oraz art. 133 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego i na obowiązek przekazania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni, od dnia w którym otrzymał zażalenie, a nie bezpodstawnie czekać na jakiekolwiek wezwanie do nadesłania akt sprawy. Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważa, że z treści zaskarżonego postanowienia znak[...] z dnia [...] nie wynika, czy wierzyciel skierował je do organu egzekucyjnego tj. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego. Należy jednak podkreślić, że w niniejszej sprawie nie miało to istotnego wpływu na ewentualną treść wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Organ wskazał, że w przypadku, gdy po merytorycznym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy stwierdza, iż podjąłby identyczne w swej treści rozstrzygnięcie, jak organ pierwszej instancji, stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, wydaje postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do innego rozstrzygnięcia sprawy, aniżeli do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie G.U. zaskarżając postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucił, że postanowienie zostało wydane niezgodnie ze stanem faktycznym i przy ukryciu faktu braku decyzji o odmowie potrącenia, co jest najbardziej, zdaniem skarżącego, kluczowym dowodem w sprawie i taka decyzja jest wymagana art. 64 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Stanowi to czyn zabroniony w rozumieniu Kodeksu karnego, ponadto, że w uzasadnieniu brak jest faktycznego i prawnego uzasadnienia do postanowienia Burmistrza z dnia [...] W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest nieuzasadniona. Strona skarżąca twierdzi, że obowiązek wygasł na podstawie art. 498 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny /Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm./, a w związku z tym istnieje podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. 1991 r. Nr 36 poz. 161 ze zm.). Zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek m.in. pkt 3) potrącenia. Zgodnie zaś z art. 64 § 6a ustawy Ordynacja podatkowa potrącenie następuje w drodze postanowienia. Zarzut zatem wygaśnięcia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami może być skutecznie podnoszony w przypadku legitymowania się przez zobowiązanego postanowieniem, którym stwierdzono by potrącenie. Postępowanie to jest odrębnym od wypowiedzi wierzyciela w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego a zatem, kierowanie zarzutów wobec nie podjęcia działań przez Burmistrza co do rozpoznania sprawy o potrącenie może być podnoszone w ramach ponaglenia na nie załatwienie sprawy w terminie (art. 141 ustawy Ordynacja podatkowa). Rozpoznanie na etapie wypowiedzi wierzyciela sprawy zasadności czy też bezzasadności potrącenia, wykracza na etapie postępowania egzekucyjnego poza zakres sprawy wywołanej zarzutem wygaśnięcia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Wobec powyższego wobec braku spełnienia wymogów określonych w tym przepisie niezasadne jest twierdzenie, iż obowiązek wygasł, a więc brak jest podstaw do uznania, że postępowanie egzekucyjne winno ulec umorzeniu. Innymi słowy, w pierwszej kolejności należy uzyskać postanowienie o dokonanym potrąceniu, by wierzyciel zmienił swoją wypowiedź, a następnie dążyć do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie nie można czynić organowi zarzutu, iż nie rozpatrzył całości sprawy w rozumieniu skarżącego, skoro organ ten był związany zakresem złożonego zażalenia tj. zarzutem wygaśnięcia zobowiązania. Zgodnie z art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta postanowieniem organu I instancji w wyniku wniesienia zażalenia przez legitymowany podmiot podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej postępowaniem zażaleniowym jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. Tak więc w postępowaniu zażaleniowym może być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która była przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji. W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania organu I instancji były, w oparciu o art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zobowiązanego oparte na wygaśnięciu zobowiązania na skutek potrącenia z wzajemnym – zdaniem zobowiązanego- należnym zobowiązaniem. Organ drugiej instancji kontrolując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji rozstrzygał w zakresie wypowiedzi wierzyciela - skoro zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie ta sama sprawa pod względem podmiotowym i przedmiotowym, to w niniejszej sprawie warunek ten został spełniony. Art. 138 kpa w związku z art. 144 kpa przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji gdy rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zgodne z rozstrzygnięciem organu I instancji, pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Naruszenia tak pojmowanego obowiązku nie sposób zarzucić Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu i to nawet w sytuacji nie wskazania naruszenia przez organ I instancji art. 132 kpa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1,2,3, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględnia skargę gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uznając zaś ze wskazanych względów, iż zaskarżone postanowienie nie naruszyło prawa w stopniu wskazującym na konieczność jego wzruszenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.