I SA/Sz 708/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant st. sekr. Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości oddala skargę Pismem z dnia [...] A. C. zwróciła się do Burmistrza z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w wysokości [...] zł. Zdaniem wnioskodawczyni, zaległość ta ma związek ze Spółką z o.o. "U" w P., w której działalność gospodarczą prowadził [...] B. K.. Wnioskodawczyni powołała się na trudną sytuację życiową i materialną, w jakiej znalazła się po śmierci męża w 2001 r., tj. wskazała na prowadzone w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne oraz "zabranie i zlicytowanie" domu mieszkalnego w M., mienia ruchomego oraz zajęcie świadczenia rentowego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ma [...] lat, jest osobą chorą na serce i określiła siebie jako osobę "bezdomną" wyjaśniając, że tylko "dobra wola właściciela domu" pozwala mieszkać jej w nim za opłatą czynszu w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku A. C. powołała się nadto na fakt przejęcia omawianego zobowiązania w podatku od nieruchomości przez spółkę "U" (obecnie w upadłości) – do której w marcu 2000 r. została wniesiona przedmiotowa nieruchomość wnioskodawczyni i jej męża. Decyzją z [...] nr [...] wydaną z powołaniem się na przepis art. 67a §1 pkt 3, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Burmistrz odmówił A. C. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości. Organ podatkowy powołując się w uzasadnieniu decyzji na przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wskazał, że przewidziana w tym przepisie przesłanka ważnego interesu podatnika oznacza np. znaczne obniżenie zdolności płatniczych dłużnika spowodowanych zdarzeniem losowym, takim jak powódź, pożar, kradzież lub inne zdarzenie uznane za wyjątkowe, czy też znalezienie się w trudnej sytuacji życiowej, której nie można było zapobiec ani przewidzieć. Z kolei pod pojęciem ważnego interesu publicznego należy rozumieć pewną potrzebę (dobro), której zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej (mieszkańcom miasta, gminy) lub całemu społeczeństwu. Oceniając sytuację wnioskodawczyni na podstawie przedstawionych dokumentów obrazujących jej stan majątkowy i rodzinny, organ pierwszej instancji stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia zaległości podatkowej. Zdaniem tego organu sytuacja wnioskodawczyni jest niewątpliwie trudna, ale w wyniku prowadzonej egzekucji wnioskodawczyni pozostają środki niezbędne do egzystencji. Pozbawienie gminy minimalnych wpłat z otrzymywanego przez wnioskodawczynię dochodu byłoby, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, naruszeniem interesu gminy. W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji A. C., prosząc o ponowne rozpatrzenie jej prośby, podniosła, że za długi podatkowe po jej mężu odpowiada w całości spółka z o.o. "U", która "była i jest właścicielem" przedmiotowej nieruchomości. Odwołująca powołała się na przejęte przez tą Spółkę wszystkie zobowiązania związane z prowadzonym uprzednio przez B. K. przedsiębiorstwem, w tym przedmiotowe zobowiązanie w podatku od nieruchomości. Na poparcie swego stanowiska odwołująca dołączyła umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "U" z siedzibą w P. z dnia [...] (akt notarialny Rep. [...] ), wykaz zobowiązań spółki na dzień [...], wykaz zobowiązań od komornika sądowego, pismo odwołującej z [...] do syndyka spółki. W piśmie organu podatkowego pierwszej instancji przekazującym odwołanie wskazano, że zaległość podatkowa w wysokości [...] zł objęta zaskarżoną decyzją dotyczy podatku od nieruchomości za 1999 rok oraz częściowo za 2000 rok, tj. za okres w którym stanowiła ona własność A. C. i B. K. Burmistrz odnosząc się do zarzutów odwołania podniósł nadto, że z przedłożonego przez odwołującą aktu notarialnego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wniesiona do spółki "U" dopiero [...], co oznacza, jak wskazał organ pierwszej instancji, że nie można mówić w tym stanie o przejściu obowiązku podatkowego na Spółkę. Nadto wskazano, iż bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje zamieszczony w akcie notarialnym zapis o istnieniu zobowiązania Przedsiębiorstwa "D" B. K. w N. wobec Gminy, albowiem byłe przedsiębiorstwo ponosi solidarną odpowiedzialność ze spółką z o.o. "U" w P. Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymało decyzję Burmistrza w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawach udzielania ulg podatkowych wyłączną kompetencję posiada organ podatkowy pierwszej instancji, którym w tej sprawie jest Burmistrz, decyzje organu pierwszej instancji w sprawie ulg podatkowych podejmowane są w trybie tzw. uznania administracyjnego, a Kolegium działające jako organ drugiej instancji dokonuje jedynie oceny postępowania i zaskarżonej decyzji z punktu widzenia ich zgodności z prawem. Taka ocena doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że organ podatkowy pierwszej instancji nie naruszył prawa zarówno w zakresie przepisów regulujących postępowanie przed organem podatkowym, jaki i w zakresie rozstrzygnięcia merytorycznego. Organ odwoławczy wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i okoliczności całej sprawy prowadzi do wniosku, że odmowa udzielenia żądanej ulgi jest uzasadniona. Podkreślono przy tym, że każda ulga uprzywilejowuje danego podatnika w stosunku do innych podatników i jest zakłóceniem zasady równości wobec podatników. Rozpatrując wniosek o ulgę podatkową organ podatkowy nie może opierać się na gołosłownych twierdzeniach podatnika i jego subiektywnych przekonaniach, czy interpretacjach. Jako odstępstwo od zasady równości i powszechności prawa podatkowego, instytucję ulg podatkowych organ podatkowy może stosować w sytuacjach wyjątkowych, a ulga jest udzielana wyłącznie na wniosek podatnika, w jego interesie, i dlatego na podatniku leży ciężar dowodu w zakresie istnienia, bądź nieistnienia po jego stronie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego warunek wyjątkowości spełniony jest głównie wówczas, gdy podatnik znajdzie się nagle, z powodów nadzwyczajnych, przez siebie niezawinionych, w tak trudnej sytuacji finansowej i życiowej, że zapłata podatku zachwiałaby bytem jego i jego rodziny. Oran odwoławczy wskazał dalej w uzasadnieniu decyzji, że Burmistrz na podstawie dokonanych ustaleń prawidłowo stwierdził, iż w sytuacji A. C. nie zachodzą wskazane wyżej przesłanki, a nazwane w Ordynacji podatkowej ważnym interesem podatnika lub ważnym interesem publicznym. Organ odwoławczy stwierdził, że podatniczka nie znalazła się nagle, z powodów od siebie niezależnych i nie dających się przewidzieć, w takim niedostatku, który uniemożliwiałby spłacanie zaległości podatkowej. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji sprowadzającego się do stwierdzenia, że skarżąca nie przedstawiła takiego materiału dowodowego, z którego wynikałoby istnienie po jej stronie wymienionych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przesłanek. Z materiału dowodowego sprawy można wywnioskować, jak wskazał organ odwoławczy, że wydarzenia sprzed kilku lat spowodowały dużą zmianę warunków życia odwołującej, jednak nie stanowią one o zaistnieniu przesłanek do umorzenia zaległości podatkowej na etapie rozpoznawania sprawy, tj. w 2006 roku. Pomimo tych wydarzeń podstawy egzystencji skarżącej nie zostały, jak wskazał organ, zniweczone; ma ona stałą, wysoką rentę w wysokości netto [...] zł miesięcznie, z której po potrąceniu egzekwowanej zaległości podatkowej pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł, pozwalająca na opłatę niezbędnych wydatków. Odnosząc się do zarzutu odwołania sprowadzającego się do wskazania, że zaległości podatkowe będące przedmiotem prowadzonego postępowania obciążają spółkę "U", organ odwoławczy stwierdził, że jest on bezzasadny, bowiem w postępowaniu o udzielenie ulgi organy podatkowe nie badają czy podatek został prawidłowo naliczony. Przedmiotem takiego postępowania jest wyłącznie badanie istnienia przesłanek pozwalających na udzielenie ulgi podatkowej. W tym miejscu, na marginesie sprawy, organ odwoławczy wskazał, że wysokość zadłużenia wobec gminy z tytułu zaległości podatkowej jest znacznie niższa niż podaje to skarżąca we wniosku o umorzenie, to jest stanowi kwotę [...] zł plus odsetki, a nie, jak błędnie przyjęła skarżąca, kwotę [...] zł plus odsetki. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA 212/03, że Kolegium nie może ingerować w proces decyzyjny organu pierwszej instancji nawet w razie stwierdzenia, że po stronie podatnika występuje którakolwiek z przesłanek ustawowych, bądź nawet obie; nawet w takim przypadku może uznać, że ulgi nie udzieli. W skardze na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uzupełnioną pismem z [...] wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie zaległego podatku, A. C. powtórzyła zarzuty odwołania, podnosząc, że należny podatek od nieruchomości powinna zapłacić spółka z o.o. "U" w upadłości, która to spółka po śmierci męża skarżącej, tj. po dniu [...]. przerzuciła, jak wskazała skarżąca, całą odpowiedzialność na jej osobę. Skarżąca wskazała na ciążące na niej konsekwencje powyższego, to jest przeprowadzoną przez organ egzekucyjny licytację i sprzedaż domu w M., mienia ruchomego oraz "mieszkania w gospodarstwie N.". Przedstawiając swą sytuację, opisaną już uprzednio w uzasadnieniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, skarżąca wskazała nadto, że wysokość czynszu za korzystanie z domu w M. została podniesiona do [...] zł miesięcznie, przytoczyła również fakty ze swego dzieciństwa związane z pobytem w obozie w Niemczech. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd administracyjny rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta nie narusza prawa. W rozpatrywanej sprawie decyzje organów zostały wydane w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Powołany przepis Ordynacji podatkowej jest przepisem o charakterze wyjątkowym, umożliwiającym organom podatkowym umorzenie podatku (odsetek od zaległości podatkowej) tylko w wypadkach uzasadnionych szczególnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe w systemie prawa są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej (powszechności i równości opodatkowania), a ich zastosowanie nie może odbywać się w drodze wykładni rozszerzającej. Ustawodawca stanowiąc w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej materialno-prawną podstawę umarzania zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, pozostawiając im ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie, jak również ocenę zakresu tego umorzenia. Kontrola legalności wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do badania, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Prezentowane poglądy dotyczą również możliwości umorzenia należności podatkowych w niniejszej sprawie. Rozpatrując sprawę wywołaną skargą A. C. w tak zakreślonych ramach, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja w żadnej mierze nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego i podjęta została po przeprowadzeniu dokładnego postępowania dowodowego. Organy podatkowe słusznie wskazały, że w przypadku rozpatrywania wniosku o przyznanie ulgi podatkowej istotną rolę odgrywa ustalenie aktualnej sytuacji materialnej i majątkowej podatnika, a poza granicami sprawy pozostaje ocena zasadności odpowiedzialności skarżącej "za długi męża". Podstawą orzekania przez sąd jest stan faktyczny sprawy dotyczącej umorzenia istniejącej zaległości podatkowej, natomiast wysokość zaległości i podstawy jej orzeczenia nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym ze zgromadzonych informacji na temat sytuacji rodzinnej, majątkowej, finansowej wynika, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu z renty rodzinnej w wysokości netto [...] zł. Za uzasadnione uznać należy stanowisko organów, że wydarzenia rodzinne sprzed kilku laty oraz przeprowadzone czynności w ramach prowadzonego w stosunku do skarżącej postępowania egzekucyjnego, nie są wystarczającą przesłanką przemawiającą za umorzeniem zaległości. W ocenie Sądu, nie doszło w sprawie niniejszej do naruszenia prawa. Sytuacja skarżącej jest niewątpliwie trudna, lecz zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, iż wysokość otrzymywanego przez skarżącą dochodu pozwala na egzekwowanie zaległości podatkowej bez narażania egzystencji skarżącej, której na utrzymanie pozostaje miesięcznie kwota [...] zł, nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów i mieści się w granicach tzw. uznania administracyjnego, przyznanego organom podatkowym przez ustawodawcę w zakresie umarzania zaległości podatkowych. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, nie znajdując podstaw prawnych do jej uwzględnienia.