I SA/Sz 708/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 28 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję. S M podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w okresie od dnia 29.09.1994 r. do dnia 31.03.2009 r. Działalność rolnicza była prowadzona w gospodarstwie rolnym o łącznej powierzchni [...] ha. W trakcie trwania ubezpieczenia społecznego rolników nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek. W dniu 14.05.2012 r. S M złożyła wniosek o umorzenie odsetek od należności głównej, wskazując na swoja sytuację finansową. Na dzień złożenia wniosku organ rentowy ustalił zadłużenie za okres od dnia 01.01.2004 r. do dnia 30.09.2008 r. na łączną kwotę [...] zł z czego [...] zł stanowi należność główna a [...] zł odsetki. Organ administracyjny przeprowadził postępowanie mające na celu określenie rzeczywistej zdolności do spłaty należności z tytułu niezapłaconych odsetek na podstawie przeprowadzonych wizytacji w gospodarstwie skarżącej oraz oświadczeń złożonych w trybie przepisu art. 10 k.p.a. Organ uznał, że nie spełnia wnioskodawczyni warunków do nabycia emerytury, nie przedstawiła również żadnych zaświadczeń lekarskich, które wskazywałby że jest niezdolna do pracy. Organ administracyjny wydając zaskarżoną decyzję dostrzegł trudną sytuację materialną w jakiej obecnie znajduje się skarżąca. Jednakże jest ona osobą stosunkowo młodą, zdolną do pracy co pozytywnie rokuje na możliwość spłacenia zaciągniętych zobowiązań wobec KRUS. Zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, dlatego podstawą jej wydania było rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Decyzją z dnia 18.01.2013 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia należności z tytułu niezaplaconych odsetek. S M 15.02.2013 r. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm., dalej: ustawa o u.s.r.) decyzją z dnia 28.05.2013 r. nr ZU-411-164/2013 Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia 18.01.2013r. nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S M wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy, wskazując na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zawartego w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Rozpoznając sprawę według kryterium legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż w niej podniesione. Postępowanie poprzedzające wydanie przez Prezesa KRUS decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy K.p.a., o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż kodeksu w związku z art. 52 u.s.u.r. i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa KRUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 127 § 3 K.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Natomiast przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. przewiduje, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zwrot "brał udział w sprawie" oznacza podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej czynności procesowych, przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji, a także, jeżeli pracownik został upoważniony do wydania decyzji w imieniu organu lub pełni funkcję organu - załatwienie sprawy w drodze decyzji. Według Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 41 a u.s.u.r. w związku z art. 127 § 3 K.p.a. i w związku z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż jak wynika z akt, sprawa była prowadzona i rozstrzygana przez jednego z tych samych pracowników, zarówno w postępowaniu, w którym po raz pierwszy rozstrzygnięto sprawę jak i w postępowaniu toczącym się wskutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w rozstrzyganiu i wydaniu decyzji z dnia 18.01.2013 r. nr [...] r. brały udział następujące osoby: inspektor E, R R, i K. Wskazana osoba tj. inspektor E brała udział w czynnościach procesowych niezbędnych do załatwienia sprawy i wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Podobnie jak w I tak i w II instancji udział w ponownym rozpoznaniu sprawy, tj. w czynnościach procesowych niezbędnych do załatwienia sprawy i wydania decyzji z dnia 28.05.2013 r. nr [...] (włącznie z jej podpisaniem) miała ta sama osoba, co w I instancji tj. E. Aczkolwiek postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest postępowaniem stricte instancyjnym, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru dewolutywnego (nie skutkuje przeniesieniem rozpoznania sprawy do wyższej instancji), to jednak zasada prawdy obiektywnej wymaga, aby tryb rozstrzygnięć wydawanych przez organ rozpoznający sprawę po raz pierwszy dawał stronie gwarancję procesową, że osoba wydająca decyzję nie będzie następnie brała udziału w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Decyzja administracyjna wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy musi być traktowana jako nowe, samodzielne rozstrzygnięcie, a względy prawdy obiektywnej nakazują wyłączyć pracownika od udziału w postępowaniu, gdy brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zatem, przesłanka wyłączenia pracownika nie podlega jakiejkolwiek ocenie co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż ma charakter bezwzględny. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Jak już wskazano wcześniej sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wobec tego wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. W związku ze stwierdzonym uchybieniem Sąd nie dokonał kontroli legalności rozstrzygnięcia w zakresie przesłanek odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od składek, która będzie możliwa w wyniku wydania przez organ decyzji w trybie administracyjnym i ewentualnym jej zaskarżeniu przez zainteresowanego. Przy ponownym postępowaniu organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu i przed wydaniem decyzji zapewni aby w postępowaniu tym nie brali udziału pracownicy, którzy brali udział w postępowaniu i przy wydaniu decyzji. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej uchybienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.