I SA/Sz 709/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] marca 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej M. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. (organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. (organ I instancji) z [...] sierpnia 2024 r. oddalające skargę M. G. (zobowiązana) na czynność egzekucyjną z [...] czerwca 2024 r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że organ I instancji jako organ egzekucyjny zajął [...] czerwca 2024 r. wierzytelności zobowiązanej z rachunku bankowego. w celu przymusowej realizacji tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2024 r. numer: [...], [...] [...], wystawionych przez Wojewodę Z., obejmujących koszty egzekucyjne. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej [...] czerwca 2024 r. W wyniku zajęcia, [...] czerwca 2024 r. organ I instancji wyegzekwował należność, którą następnie przekazał wierzycielowi [...] czerwca 2024 r. Pełnomocnik zobowiązanej (adwokat) złożył do organu I instancji pismo z [...] czerwca 2024 r., które nazwał skargą na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...] czerwca 2024 r. Wymienił przy tym art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2025.132 - u.p.e.a.). Tłumaczył, że obowiązek zapłaty grzywny jest przedwczesny, a tym samym niewymagalny, w konsekwencji postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Organ I instancji odnotował, że pełnomocnik zobowiązanej nie odpowiedział na wezwanie do sprecyzowania pisma z [...] czerwca 2024 r. w zakresie zawartych w nim żądań. Dlatego przyjął, że pełnomocnik zobowiązanej złożył skargę na czynność egzekucyjną, kierując się nazwą pisma i powołaną podstawą prawną. W dalszej kolejności organ I instancji uznał, że skarga na czynność egzekucyjną była niezasadna. Stwierdził, że dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej zgodnie z art. 67 § 1, § 2, art. 80 § 1, § 2, § 3 u.p.e.a. Ponadto organ I instancji zaznaczył, że przy rozpatrywaniu skargi na podstawie art. 54 u.p.e.a. jego kognicja była ograniczona wyłącznie do konkretnej czynności egzekucyjnej, jej formalnych wymogów. W konsekwencji nie mógł badać przesłanek zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, czy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej, organ w pełni zgodził się z organem I instancji zarówno na płaszczyźnie faktów, jak i prawa. Zasadniczo powtórzył wywody organu I instancji. Nie przedstawił żadnych nowych okoliczności faktycznych ani argumentów prawnych. Zobowiązana złożyła skargę na powyższe postanowienie organu. Zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. przez egzekwowanie grzywny, mimo że podlegała ona umorzeniu, gdyż orzeczono ją w postępowaniu wszczętym na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 81/19. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zobowiązana tłumaczyła, że egzekwowana grzywna dotyczyła przymuszenia do wykonania szczepień, przy czym podstawa prawna obowiązku szczepienia była niezgodna z wzorcami konstytucyjnymi. Zdaniem zobowiązanej, postępowanie egzekucyjne należało umorzyć, bowiem jego wszczęcie i prowadzenie było pozbawiane podstaw prawnych. Zwróciła uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. II GSK 1709/23 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie organu nie jest zgodne z prawem. Przede wszystkim należy zauważyć, że pismo pełnomocnika zobowiązanej z [...] czerwca 2024 r. nazwane skargą na czynności egzekucyjne zawierało podstawowe sprzeczności. Z jednej strony pełnomocnik zobowiązanej wymienił art. 54 § 1 u.p.e.a., ale jednocześnie twierdził, że obowiązek zapłaty grzywny nie był wymagalny, postępowanie egzekucyjne należało umorzyć. W zażaleniu na postawienie organu I instancji pełnomocnik zobowiązanej już wprost nawiązał do art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zatem w istocie rzeczy pełnomocnik zobowiązanej w piśmie z [...] czerwca 2024 r. jedynie wymienił art. 54 § 1 u.p.e.a. i posłużył się pojęciem skargi na czynności egzekucyjne, ale w swojej argumentacji wprost nawiązał do istotnie innych instytucji postępowania egzekucyjnego, a mianowicie do zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - art. 33 § 1 i nast. u.p.e.a., a także do umorzenia postępowania egzekucyjnego.- art. 59 § 1 i nast. u.p.e.a. W tych okolicznościach trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Z kolei według art. 63 ustawy Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.) podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania (art. 63 § 1). Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 63 § 2). Następnie art. 64 § 2 K.p.a. stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Na kanwie przytoczonego stanu prawnego przede wszystkim trzeba zauważyć, że obowiązek wezwania, o którym mówi art. 64 § 2 K.p.a., spoczywał na organie I instancji niezależnie od tego, czy zobowiązana była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, czy też nie, co wynika wprost z literalnego brzmienia przytoczonego stanu prawnego. Poza tym wezwanie, wystosowane przez organ I instancji do pełnomocnika zobowiązanej z [...] lipca 2024 r., nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych ze względu na nieprawidłową treść. Organ I instancji pominął bowiem w omawianym wezwaniu instytucję umorzenia postępowanie egzekucyjnego, gdy pełnomocnik zobowiązanej twierdził, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Co więcej, organ I instancji w odniesieniu do sprecyzowania żądania nie udzielił informacji o przesłankach zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, umorzenia postępowania egzekucyjnego i skargi na czynności egzekucyjne, a w dalszej kolejności nie sformułował pouczenia o tym, że w przypadku niewykonania tego obowiązku (braku sprecyzowania żądania) pismo pełnomocnika zobowiązanej z [...] czerwca 2024 r. będzie podlegało pozostawieniu bez rozpoznania zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. Informacja ze strony organu I instancji ujęta w analizowanym wezwaniu o ewentualnym pozostawieniu pisma pełnomocnika zobowiązanej bez rozpoznania dotyczyła wyłącznie obowiązku złożenia dokumentu pełnomocnictwa wraz z opłatą skarbową. Raz jeszcze wymaga zaznaczenie, że obowiązek z art. 9 K.p.a. w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. spoczywał na organie I instancji niezależnie od reprezentacji zobowiązanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast art. 9 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na zakończenie wymaga podkreślenia, że wyłącznie do strony składającej pismo, a więc do pełnomocnika zobowiązanej należało określenie konkretnych żądań, czego domaga się od organu I instancji jako organu egzekucyjnego. W tym zakresie organ I instancji nie działał z urzędu i nie był uprawniony do samodzielnego przyjmowania - za pełnomocnika zobowiązanej - czy ma do czynienia w wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej, czy ze skargą na czynność egzekucyjną, zwłaszcza że organ I instancji dokonał wyboru, przyjmując błędne kryteria, bo wyłącznie tytuł pisma i wskazanie w nim art. 54 § 1 u.p.e.a. Natomiast pominął istotę argumentów pełnomocnika zobowiązanej i cele, jakie pełnomocnik zobowiązanej chciał osiągnąć. W podsumowaniu sąd ocenia, że organ w sposób dowolny pominął znaczenie w realiach rozpatrywanej sprawy art. 63 § 1, § 2, art. 64 § 2 K.p.a., art. 18 pkt 2 u.p.e.a., co niewątpliwie może okazać się istotne dla wyniku sprawy. W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu. Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie organu podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (597 zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a, § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 ze zm.). Obejmują one wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) wraz z opłatą od pełnomocnictwa (17 zł).