I SA/Sz 720/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi "E." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę . Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie (zwany dalej: "Dyrektorem") zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. znak [...] odmówił E spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (zwanego dalej: Naczelnikiem) z dnia 7 stycznia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia zarzutów w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 października 2014 r., nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikało, że Naczelnik, będąc organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej, prowadził na podstawie ww. tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne w stosunku do spółki. Zawiadomieniem z dnia 29 października 2014 r., nr [...] zajęto rachunek bankowy spółki w Banku [...]. Zawiadomienie o zajęciu oraz odpis tytułu wykonawczego doręczono spółce w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm.) zwanej dalej: "K.p.a.". W piśmie z dnia 25 listopada 2014 r. spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz złożenie do urzędu wniosku o przerachowanie części zwrotu podatku VAT na należność objętą przedmiotowym tytułem wykonawczym. Naczelnik postanowieniem z dnia 7 stycznia 2015 r. uznał zarzuty za uzasadnione i umorzył postępowanie egzekucyjne. Postanowienie to zostało doręczone spółce w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 30 stycznia 2015 r. Pełnomocnik spółki pismem z dnia 1 kwietnia 2015 r. wystąpił do Dyrektora z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie, wskazując, że przesyłka zawierająca rozstrzygnięcie, została skierowana na adres spółki, jednakże nie została doręczona. Przesyłkę zwrócono organowi z adnotacją "nie podjęto w terminie", przy czym adresatowi nie pozostawiono awiza. Ponadto pełnomocnik wyjaśnił, że operatorzy pocztowi doręczający spółce korespondencję organów skarbowych, tj. Poczta Polska oraz od stycznia 2015 r. "InPost" dokonywali zwrotów przesyłek z informacją o tym, że adresat wyprowadził się, nie zawiadamiając spółki o pozostawieniu pisma w swojej placówce pocztowej i o możliwości jego odbioru. Próby sprawdzenia czy w punkcie odbioru awizowanej korespondencji znajdują się jakieś przesyłki adresowane do spółki, nie przynosiły rezultatu, pomimo iż później korespondencja wracała do organu skarbowego jako nieodebrana. Jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu pełnomocnik złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika z dnia 7 stycznia 2015 r. Dyrektor postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Po przytoczeniu treści przepisów: art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.e.a.", art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 2 K.p.a., art. 44 § 1 - § 4 K.p.a., wskazał, że postanowienie Naczelnika z dnia 7 stycznia 2015 r. zostało doręczone spółce w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 30 stycznia 2015 r. Z kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującej się w aktach sprawy, wynika, że była ona dwukrotnie awizowana - w dniach 16 i 24 stycznia 2015 r., a następnie zwrócona do nadawcy w dniu 2 lutego 2015 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie". Zdaniem Dyrektora, nie można zgodzić się z pełnomocnikiem spółki, że sporna przesyłka nie została jej doręczona. W zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych organ zgodził się z poglądem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 474/12, co do tego, że potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy oraz co do związanych z tym konsekwencji. Dyrektor stwierdził, że 7-dniowy termin do wniesienia przez spółkę zażalenia na ww. postanowienie z dnia 7 stycznia 2015 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] upłynął bezskutecznie w dniu 6 lutego 2015 r., a spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Jednocześnie Dyrektor wskazał, że organ odwoławczy w wyniku negatywnego dla strony rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wydał jedynie postanowienie o odmowie jego przywrócenia, wobec czego nie zachodzi konieczność wydania odrębnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera bowiem już samo w sobie stwierdzenie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Spółka na postanowienie Dyrektora wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, żądając uchylenia postanowienia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: – naruszenie art. 58 K.p.a. oraz art. 44 K.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów poprzez stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki uznania doręczenia zastępczego, a w konsekwencji braku podstaw do uznania niezawinienia przez stronę w uchybieniu terminu, podczas gdy przesłanka przywrócenia terminu została spełniona, biorąc pod uwagę uchybienie przez operatora pocztowego wymogom zawiadamiania o pozostawieniu przesyłki pocztowej do odbioru; – rażące naruszenie zasady prawidłowej i wyczerpującej oceny materiału dowodowego poprzez oparcie swojego rozstrzygnięcia wyłącznie na adnotacjach dokonanych przez operatora pocztowego na potwierdzeniach doręczeń korespondencji, które w żadnej mierze nie mogą być miarodajne w świetle nieprawidłowości awizowania korespondencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy (u.p.e.a.) nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2 K.p.a.). Na podstawie art. 59 § 2 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W art. 58 K.p.a. ustawodawca uregulował instytucję przywrócenia terminu do podjęcia czynności procesowej przez stronę, a zatem również do wniesienia zażalenia. W art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. wprowadzono cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz 13. Wydanie, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2014, s. 300). Przesłanki przywrócenia terminu są następujące: 1) uprawdopodobnienie przez wnioskującego o przywrócenie terminu braku swojej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie czynności procesowej, której nie dokonano w terminie. Odnośnie do pierwszej przesłanki wskazać należy, że ustawodawca nie wprowadził ustawowych kryteriów oceny braku winy zainteresowanego, zaś przy ocenie braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przytacza się wiele przykładów (stanów faktycznych) niezawinionego przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika niedopełnienia czynności procesowych w terminie, np.: przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osoba, powódź, pożar. Drugą przesłanką jest wniesienia przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości. Oznacza to, że przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie prośbę w formie podania. Spełniając trzecią przesłankę, wnioskodawca powinien złożyć wniosek w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Czwartym warunkiem przywrócenia terminu jest dopełnienie przez zainteresowanego czynności, dla której wyznaczony był termin, a którego strona nie zachowała. Oznacza to, że wnioskodawca składając wniosek, jednocześnie powinien dokonać czynności procesowej. W świetle przytoczonej regulacji prawnej, właściwy organ (w rozpoznawanej sprawie Dyrektor) w przypadku łącznego spełnienie wszystkich powyżej wymienionych przesłanek, ma obowiązek przywrócenia terminu. Natomiast w razie stwierdzenia braku zaistnienia choć jednej przesłanki, organ odmawia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (w tym przypadku terminu do wniesienia zażalenia). W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka zwróciła się do Dyrektora z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Naczelnika z dnia 7 stycznia 2015 r. Uzasadniając swój wniosek, wskazała, że doręczenie zastępcze przesyłki zawierającej ww. postanowienie było nieskutecznie w wyniku popełnionych przez operatora pocztowego uchybień polegających na niepozostawieniu awiza. Natomiast, w ocenie Dyrektora, ww. przesyłka została prawidłowo doręczona skarżącej spółce, o czym świadczy adnotacja o podwójnym awizowaniu, umieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec tego organ uznał, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niezachowaniu terminu do wniesienia zażalenia. Przepisy dotyczące procedury doręczania pism w postępowaniu administracyjnym zostały uregulowane m.in. w art. 44 K.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 44 §1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Stosownie do postanowień art. 44 § 2 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Na podstawie art. 44 § 3 K.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że dla skutecznego doręczenia stronie pisma procesowego w trybie art. 44 K.p.a. konieczne jest, aby operator pocztowy przesyłkę przechowywał przez 14 dni w swojej placówce, przy czym o tym fakcie powinien powiadomić adresata (pozostawiając awizo). Zaznaczyć należy, że operator powinien poinformować o możliwości odebrania przesyłki w terminie 7 dni od dnia pozostawienia awiza (ustawodawca szczegółowo wymienił przy tym miejsca, w których można pozostawić awizo i są to: oddawcza skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, widoczne miejsce przy wejściu na posesję adresata). W razie niepodjęcia pisma w ciągu 7 dni, operator pozostawia kolejne awizo z informacją o terminie odbioru przesyłki. Zgodnie z wprowadzoną przez ustawodawcę fikcją doręczenia pismo uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awiza (pismo organ pozostawia w aktach sprawy). Odnosząc poczynione przez Sąd uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skierowanej na adres skarżącej spółki, wskazano, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki, pozostawiono ją w dniu 16 stycznia 2015 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w POK InPost przy ul. C w S. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości jej odbioru umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 24 stycznia 2015 r. Następnie przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż skarżąca spółka nie odebrała awizowanej przesyłki. Sąd zgodził się ze stwierdzeniem zaprezentowanym w cytowanym przez organ postanowieniu NSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 474/12, w którym wskazano, że potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę obalenia tego domniemania należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. W ocenie Sądu, spółka nie obaliła skutecznie domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało stwierdzone w treści potwierdzenia odbioru przesyłki. Z adnotacji umieszczonych na potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika bowiem, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, z zachowaniem 7-dniowych terminów, tj. w dniu 16 i 24 stycznia 2015 r. Na dokumencie tym nie naniesiono żadnych informacji odnośnie nieprawidłowości w zakresie dokonanego doręczenia. Co więcej, potwierdzenie odbioru zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Ponadto, potwierdzenie to zostało umieszczone przez pracownika operatora pocztowego w prawidłowym miejscu, o czym uczyniono adnotację. Nie można zatem zgodzić się z pełnomocnikiem spółki, który podniósł, że przesyłka nie została skutecznie doręczona skarżącej w trybie art. 44 K.p.a. Podkreślić należy, że przedmiotowe postanowienie zostało skarżącej doręczone na adres zgodny z adresem widniejącym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przechodząc do zaistnienia przesłanek z art. 58 K.p.a., stwierdzić należy, że skarżąca dochowała 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, lecz nie wskazała okoliczności uprawdopodobniających brak swojej winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia zażalenia. Oceniając brak winy, organ powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. O braku winy skarżącej w rozumieniu ww. przepisu nie świadczy podnoszona przez skarżącą okoliczność w postaci niedoręczenia jej decyzji przez operatora pocztowego, który miał działać nieprawidłowo. Taka okoliczność, gdyby była potwierdzona świadczyłaby, że przedmiotowe postanowienie nie zostało jej doręczone i nie weszło do obrotu prawnego, a tym samym bieg terminu do złożenia zażalenia nie rozpocząłby się. Brak byłoby wówczas podstaw prawnych do występowania z przedmiotowym wnioskiem przez skarżącą, zaś termin do złożenia zażalenia na przedmiotowe postanowienia rozpocząłby bieg od dnia doręczenia stronie w sposób prawidłowy tego postanowienia. Jednak z uwagi, że przedmiotowy wniosek został przez skarżącą złożony, organ egzekucyjny musiał go rozpoznać. Zdaniem Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku jej winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia zażalenia w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. Wobec powyższego, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. W ocenie Sądu, Dyrektor zebrał w sposób prawidłowy materiał dowodowy i wywiódł z niego stosowne wnioski. W postanowieniu organ przedstawił przepisy prawne i uzasadnił ich zastosowanie. Okoliczność, że z zebranego materiału dowodowego skarżąca wywiodła inne wnioski niż organ nie świadczy o naruszeniu przez organ przepisów postępowania. Na marginesie wskazać należy, że postanowienie Naczelnika z dnia 7 stycznia 2015 r. było dla skarżącej korzystne, gdyż organ uznał zarzuty skarżącej za zasadne i umorzył postępowanie egzekucyjne. Postanowienie wydane przez organ w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a. nie zawierało rozstrzygnięcia o zwrocie wyegzekwowanych kwot. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Naczelnika z dnia 29 grudnia 2014 r. nr [...] wydane na podstawie art. 76a § 1 o.p. o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, lecz jego byt prawny jest odrębny od ww. postanowienia z dnia 7 stycznia 2015 r. Postanowienie z dnia 29 grudnia 2014 r. podlegało zaskarżeniu odrębnie od postanowienia z dnia 7 stycznia 2015 r. Podkreślić należy, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia złożony został przez zawodowego pełnomocnika w imieniu skarżącej. We wniosku tym wyraźnie pełnomocnik podał, że chodzi mu o postanowienie organu w przedmiocie rozpoznania zarzutów. Prawdą jest, że w złożonym wniosku pełnomocnik podał datę postanowienia jako 29 grudnia 2014 r., lecz wniosek ten odniósł niewątpliwie do postanowienia w przedmiocie rozpoznania zarzutów na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Zdaniem Sądu, wobec faktu, że w sprawie skarżąca reprezentowana była przez zawodowego pełnomocnika, organ egzekucyjny nie miał podstaw do wzywania skarżącej do sprecyzowania jakiego postanowienia dotyczy złożony przez nią wniosek, tym bardziej, iż jego treść była jasna. W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że przedmiotowy wniosek dotyczył postanowienia Naczelnika z dnia 7 stycznia 2015 r. Odnośnie kwestii związanej z nieprawidłowym, zdaniem skarżącej, działaniem operatora pocztowego, w wyniku którego poniosła ona szkodę, wskazać należy, że może być ona dochodzona przez nią w postępowaniu przed sądem powszechnym. Mając na względzie wszystkie powyżej omówione okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.