I SA/Sz 721/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 18 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych 2004, 2005, 2006, 2007 i 2008 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych J. R. pismem z dnia [...] r. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowego od osób fizycznych 2004 r., 2005, 2006, 2007 i 2008 r. wraz z odsetkami, składając jednocześnie wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Wniosek został w dniu 11 października 2010 r. (data nadania przesyłki na poczcie) uzupełniony poprzez złożenie urzędowego formularza PPF. Z uzasadnienia wniosku a także z akt sprawy wynika, że skarżący nie pracuje, ze względu na zły stan zdrowia psychicznego pozostaje pod kontrolą lekarską, w dniu 6 kwietnia 2010 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą (w zakresie sprzedaży wizytówek i stron internetowych), od dnia 26 lutego 2010 r. do 31 maja 2012 r. ma orzeczoną częściową niezdolność do pracy, nie posiada żadnego majątku, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Od dłuższego czasu mieszka u swojej matki, w mieszkaniu stanowiącym jej własność, która utrzymuje się z emerytury; skarżący nie wie jaka to jest kwota. Skarżący wskazał, że utrzymuje się z pomocy udzielanej przez matkę i będzie korzystać z pomocy społecznej. Ponadto, z akt sprawy wynika, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, nie prowadzi jednak z małżonką wspólnego gospodarstwa domowego; żona w 2004 r. utraciła pracę, pozostaje po opieką lekarza psychiatry. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych oświadczeń, okoliczności sprawy, sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy należało stwierdzić, że strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu w kwocie [...] zł, jak i pozostałych kosztów sądowych, które mogą powstać na dalszym etapie postępowania sądowego. Skarżący wykazał bowiem w formularzu PPF, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem nie pracuje, ze względu na zły stan zdrowia ma orzeczoną częściową niezdolność do pracy, mieszka z matką, która z emerytury ponosi koszty jego utrzymania (strona nie zna wysokości świadczenia), nadto skarżący będzie korzystał z pomocy społecznej. Strona nie posiada oszczędności ani majątku. W związku z powyższym należy stwierdzić, że nie jest w stanie poczynić oszczędności w swoich wydatkach w celu poniesienia kosztów postępowania. Ponadto skarżący nie jest również w stanie uzyskać pomocy w utrzymaniu ani na poniesienie kosztów postępowania od swojej małżonki, która również ze względu na zły stan zdrowia jest bezrobotna i mieszka oddzielnie. Tym samym, z uwagi na niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, bądź ograniczenia prawa do kontroli wydanej w jego sprawie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z § 3 p. p. s. a., należało orzec jak w sentencji.