I SA/Sz 723/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2010 r. wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej . z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym M. K. reprezentowana przez pełnomocnika, w związku ze skargą wniesioną na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Sz., złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochody w kwocie ok. [...] – [...] zł miesięcznie, które ledwo wystarczają jej na utrzymanie, w szczególności na zakup żywności, opłaty za mieszkanie, środki czystości, opłaty za telefon. Z zarobionej kwoty nie jest w stanie zaoszczędzić środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie opłat sądowych. Ponadto, skarżąca wskazała, że toczy się przeciwko niej egzekucja kwoty [...] zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca nie wpisała żadnych osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a w oświadczeniu majątkowym podała, że posiada udział do 1/16 nieruchomości położonej w Sz. przy ul. [...], innego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, jak też zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) nie wykazała. Wezwaniem z dnia 24 listopada 2009 r. referendarz sądowy zobowiązał pełnomocnika skarżącej do nadesłania, w terminie 10 dni od doręczenia wezwania, dodatkowych, wskazanych oświadczeń i dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącej nadesłał pismo z dnia 22 grudnia 2009 r., z którego wynika, że skarżąca nie ma żadnych rachunków bankowych, sama się utrzymuje, nie pozostaje w gospodarstwie domowym z rodzicami ani bratem. Od stycznia 2004 r. mieszka w Londynie, gdzie uzyskuje dochód w wysokości [...] funtów miesięcznie i ponosi wydatki związane z utrzymaniem w kwocie odpowiadającej tym zarobkom. Natomiast, dochody osiągane w Polsce z działalności gospodarczej, w całości są przeznaczane na zaległe należności, w tym podatki. Wyjaśniono także, że udział w nieruchomości, przysługujący M. K., został zajęty w toku egzekucji administracyjnej, przez co nie może zostać zbyty celem zaspokojenia wierzycieli. Nadto pełnomocnik skarżącej nadesłał odpis rocznej deklaracji PIT-36 za 2008 r., w której skarżąca zadeklarowała przychody z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł, pobraną zaliczkę w wysokości [...] zł, zestawienie obrotów z działalności gospodarczej za październik 2009 r. (sklep wielobranżowy) sporządzone przez biuro rachunkowe, z którego wynika, że przychody, w ujęciu narastającym, w miesiącu tym wyniosły [...] zł, z czego na skarżącą przypada udział 30 % wynoszący kwotę [...] zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły [...] zł, z czego udział skarżącej to kwota [...] zł, a dochód skarżącej to kwota [...] zł, zestawienie obrotów z miesiąca października 2009 z działalności skarżącej, z którego wynika przychód, w ujęciu narastającym w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł, kserokopie 8 tytułów wykonawczych dotyczące egzekucji należności podatkowych wystawione w maju 2008 r. i wrześniu 2009 r., a także związane z tymi należnościami zarządzenie zabezpieczenia z dnia 31 grudnia 2008 r. na rzecz Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz., kserokopię faktury VAT za energię elektryczną z dnia 12 listopada 2009 r. na kwotę [...] zł za lokal związany z działalnością gospodarczą (biuro). Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, rozpoznając wniosek M. K. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy analizując sytuację materialną i rodzinną skarżącej stwierdził, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Od powyższego postanowienia skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika J. K. wniosła w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazała, na swoją trudną sytuację materialną oraz, że nie można jej uznać za osobę bierną, która nie wykazuje inicjatywy w celu zdobycia źródła finansowania, czego dowodem mają być dwa źródła dochodu-prowadzenie działalności gospodarczej oraz praca w Wielkiej Brytanii za wynagrodzeniem [...] funtów miesięcznie. Skarżąca podkreśliła, że sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie powoduje, że można ją uznać za osobę majętną, która może we własnym zakresie ponosić koszty postępowania przed sądem administracyjnym. Ponadto wskazała, że nie ma innej możliwości udowodnienia ( poza złożeniem oświadczenia), że nie jest posiadaczką rachunków bankowych oraz, że sytuacja finansowa jej krewnych też jest trudna Wobec wniesionego sprzeciwu, pismem z dnia 23 marca 2010 r. strona została zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów, potwierdzających przekazane dane oraz uzupełniających złożone oświadczenie ( zgodnie z art. 255 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), tj: dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków skarżącej na konieczne utrzymanie z ostatnich 3 miesięcy, wykazu wszystkich posiadanych rachunków bankowych ( w tym lokat) z okresu 6 ostatnich miesięcy, kopii umowy o pracę lub zaświadczenia pracodawcy o wysokości wypłacanego wynagrodzenia w Londynie, innych dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej i braku możliwości płatniczej skarżącej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pełnomocnik wnioskodawczyni oświadczył, że M. K. nie ponosi w Polsce żadnych wydatków związanych z jej utrzymaniem, natomiast jej wydatki na utrzymanie w Londynie nie są mu znane oraz ponownie oświadczył, że skarżąca nie ma rachunków bankowych ani lokat. Nadto w załączeniu przesłał zaświadczenie pracodawcy M. K. z którego wynika, iż jej wynagrodzenie miesięczne wynosi [...] funty oraz wezwania do zapłaty, adresowane do sklepu wielobranżowego " [...]" s. c T. B., M. K. ul. [...] w Sz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż ył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153,poz.1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 wspomnianej ustawy, ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).Przez uszczerbek utrzymania, o którym mowa jest w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Sąd zauważa, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, art. 203 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych niewątpliwe należy zaliczyć, np: bezrobotnych, czy też osoby uzyskujące bardzo niskie dochody, korzystające z pomocy społecznej, rodziny żyjące w ubóstwie. Po przeanalizowaniu oświadczenia M. K. oraz załączonych dokumentów, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z oświadczenia majątkowego skarżącej wynika, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu. Posiada dwa stałe źródła dochodu: z działalności gospodarczej ok.[...]-[...] zł miesięcznie oraz z tytułu pracy w Londynie: [...] funty miesięcznie. Nadesłane wezwania do zapłaty dotyczą sklepu wielobranżowego "[...]" s.c. T. B., M. K., w którym skarżąca posiada 30 % udziałów. Skarżąca nie wykazała jakiego rodzaju i w jakiej wysokości, ponosi miesięcznie wydatki na konieczne utrzymanie siebie, pomimo dwukrotnego wezwania. Brak powyższych danych nie pozwala na pełną ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej strony, gdyż nie pozwala dokonać analizy dochodów i niezbędnych wydatków strony. W ocenie Sądu, w świetle powyższych okoliczności należy uznać, iż skarżąca nie wykazała, że poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz innych kosztów postępowania. Opłaty związane z wniesieniem sprawy do sądu, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokojenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej , stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.