I SA/Sz 729/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej ponad kwotę [...] zł ([...]), 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] zł ([...]), 3. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. B.K. w dniu 4 lipca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że obecnie utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę na czas określony wynoszącego [...] zł, a miesięczne koszty utrzymania wynoszą łącznie ok. [...] zł, w tym: dopłata do kosztów utrzymania mieszkania [...] zł, zakup żywności i artykułów spożywczy [...] zł, zakup środków czystości i higieny osobistej [...] zł, zakup odzieży [...] zł, opłata za telefon komórkowy [...] zł. Jak wynika z akt sprawy skarżący mieszka z rodzicami, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, nie posiada majątku ani oszczędności. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwana "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej ustawy). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Na wstępie wskazać należy, że skarżący korzystał w rozpoznawanej sprawie z prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od wpisu od skargi oraz ma ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Koszty sądowe na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem w kwocie [...] zł (określonej w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych, Dz.U. Nr 221, poz. 2192, ze zm.) oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). Są to minimalne opłaty sądowe wymagane ww. przepisami w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oceniając zasadność kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki aby go zwolnić całkowicie z obowiązku ponoszenia dalszych kosztów postępowania. Jak wynika ze złożonego oświadczenia jego sytuacja uległa niewielkiej poprawie w porównaniu z dotychczas wykazywaną. Skarżący podjął zatrudnienie i obecnie otrzymuje wynagrodzenie za pracę na czas określony w kwocie [...] zł miesięcznie (wcześniej otrzymywał tytułem stażu kwotę [...] zł). Nie wynika też z przedstawionych danych, aby jego uzasadnione wydatki się zwiększyły, ani, że jego sytuacja rodzinna i osobista uległa zmianie. Skarżący nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Biorąc zatem pod uwagę wysokość należnych opłat sądowych ([...] zł) oraz obecną sytuację skarżącego - w ocenie referendarza sądowego – będzie go stać, aby uiścić tytułem tych opłat łączną kwotę [...] zł ([...] zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie wyroku i [...] zł za wpis od skargi kasacyjnej), czyniąc niewielkie oszczędności we własnych wydatkach, zważywszy na fakt zamieszkiwania z rodzicami. Powyższe rozstrzygnięcie, polegające na zwolnieniu wnioskodawcy w 1/2 części od aktualnie wymaganych kosztów sądowych oraz od ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej, nie narazi strony na pogorszenie warunków bytowych - z jednej strony, z drugiej zaś odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.