I SA/Sz 738/08

WyrokWSA w Szczecinie2009-03-05

Skład orzekający: Kazimiera Sobocińska, Zygmunt Chorzępa, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek, pomimo zaistnienia całkowitej nieściągalności zobowiązania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek. Nawet w przypadku zaistnienia przesłanek całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu osoby zobowiązanej, umorzenie należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, a organ może odmówić jego zastosowania, jeśli uzna, że istnieją szanse na wyegzekwowanie długu lub gdy dłużnik sam doprowadził do swojej trudnej sytuacji finansowej poprzez nieracjonalne działania.
Stan faktyczny
Skarżący J.T. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek oraz rozłożenie należności głównej na raty, wskazując na trudną sytuację materialną i rodzinną. Organ ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność, a następnie, mimo stwierdzenia całkowitej nieściągalności w późniejszym etapie, ponownie odmówił umorzenia, wskazując na brak ważnego interesu osoby zobowiązanej oraz na fakt, że skarżący sam doprowadził do swojej sytuacji finansowej. Skarżący wniósł skargę do WSA, która została oddalona.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I Sz na rozprawie w dniu 5 marca 2009r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. nr [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą J.T. umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek. Z dokonanych ustaleń wynika, że w dniu [...] r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek skierowany przez J.T. o umorzenie należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek oraz rozłożenie należności głównej na miesięczne raty. We wniosku płatnik zwrócił się o umorzenie zaległości na dzień [...] r. w kwocie [...] zł oraz rozłożenia należności głównej na raty. Ponadto wskazał, że posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...] r. w kwocie [...] zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] r.-[ ...] r. w kwocie [...] zł oraz na Fundusz Pracy za okres [...] r. w kwocie [...] zł. Zobowiązany podkreślił, iż jest jedynym żywicielem rodziny i uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Oświadczył, iż mieszka w mieszkaniu spółdzielczym lokatorskim, gdzie opłata za czynsz wynosi [...] zł, za prąd [...] zł, za gaz [...] zł, za telefon [...] zł oraz inne opłaty wynoszą około [...] zł. Na utrzymaniu zobowiązanego pozostaje małżonka, która nie pracuje i nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Według oświadczenia płatnika po odliczeniu wszystkich wydatków pozostaje mu kwota około [...] zł na dwie osoby dziennie na wyżywienie. Skarżący podkreślił, że zaległości z tytułu składek nastąpiły w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, która nie przynosiła dochodów. Według niego brak dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej spowodował niemożność opłacenia zaległych składek, a efektem tego była likwidacja działalności gospodarczej. Do wniosku załączono: oświadczenie o niekorzystaniu z pomocy publicznej z dnia [...] r.; kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia [...] r. Organ po przeprowadzeniu postępowania dowodowego ustalił, że zaległość obejmuje okres od [...] r. i wynosi w kwocie łącznej [...] zł (w tym z tytułu odsetek [...] zł). J.T. aktualnie pracuje w U. Sp z o.o. w S. na stanowisku magazyniera. Na podstawie raportów wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS osiągnął w miesiącu [...] r. dochód brutto w kwocie [...] zł, w miesiącu [...] r. w kwocie [...] zł brutto oraz w miesiącu [...] r. w kwocie [...] zł brutto. W kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek płatnik wskazał, iż jego małżonka nie pracuje, pozostaje na jego utrzymaniu oraz powołał dane dot. wydatków przedstawionych we wniosku. Nadto wskazał, że spłaca kredyt w kwocie [...] zł. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił J.T. umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zobowiązany wprawdzie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże w przedmiotowej sprawie występuje majątek podlegający egzekucji. J.T. aktualnie pracuje w U. SP ZO.O. w S. na stanowisku magazyniera i osiąga z tego tytułu dochody, średnio [...] zł brutto miesięcznie. Mimo braku całkowitej nieściągalności, za umorzeniem należności składkowej nie przemawia ważny interes osoby zobowiązanej. Zdaniem organu ZUS może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. O istnieniu ważnego interesu płatnika nie decyduje subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W ocenie ZUS powołane przez płatnika okoliczności, takie jak brak dochodów z tytułu prowadzonej wówczas działalności gospodarczej, opłata bieżących rachunków czy też fakt pozostawania małżonki bez zatrudnienia nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku przemawiającego za umorzeniem. Zobowiązania z tytułu składek jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i podlegają zaspokojeniu co do zasady (z wyłączeniem należności alimentacyjnych i z wynagrodzenia za pracę) przed innymi należnościami, w tym z tytułu z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, nie zabezpieczonych rzeczowo. Nie zmienia tego fakt, iż skarżący wskazał w kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek, iż spłaca kredyty. Ponadto każdy rozpoczynający działalność gospodarczą, robi to na własne ryzyko. Jak podkreślił organ pamiętać należy, że płacenie składek jest obowiązkiem płatnika a ZUS nie jest obowiązany do każdoczesnego informowania płatnika składek o stanie jego zaległości. Zakład jest obowiązany w przypadku braku dobrowolnej spłaty dokonać przewidzianych prawem czynności zmierzających do ściągnięcia należności z postępowaniem egzekucyjnym włącznie. W ocenie Zakładu uzyskiwany w rodzinie skarżącego dochód stanowi zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodziny. W przedmiotowej sprawie istnieje również możliwość rozłożenia całej należności na raty w ramach układu ratalnego i jego spłata w najmniej uciążliwy dla zobowiązanego i jego rodziny sposób. Ponadto jak sam zobowiązany wskazuje, chciałaby uregulować zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jednorazowo, lecz w ratach, co świadczy, iż w przedmiotowej sprawie nie wykorzystano wszystkich sposobów dochodzenia należności. W dniu [...] r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął w trybie 83 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności składkowej. W złożonym wniosku skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł. Wnioskodawca podkreślił, iż ma [...] lat i od [...] r. (przez [...]) lat płacił składki na bieżąco. Jedynie w okresie od [...] r. do [...] r. nie miał możliwości opłacenia składek ze względu na zaistniałą wówczas trudną sytuację materialną. Ponadto podnosi, iż z dochodów które otrzymuje w wysokości [...] netto pozostaje mu na życie (na dwie osoby) kwota [...] zł. Według oświadczenia płatnika jego małżonka ze względu na wiek nie ma możliwości podjęcia pracy. Oświadczył, iż spłaca kredyt. We wniosku zarzucił ponadto Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, iż jego wniosek o umorzenie należności nie został potraktowany indywidualnie. Do wniosku zobowiązany załączył: kserokopię świadectwa pracy z dnia [...] r.; kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia [...] r.; oświadczenie o niekorzystaniu z pomocy publicznej z dnia [...] r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustalił w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Kartograficznej i Geodezyjnej, że skarżący nieruchomości na terenie S. nie posiada. Według oświadczenia, płatnik posiada kredyty na kwotę około [...] zł. Skarżący przedłożył świadectwo pracy z dnia [...] r. o rozwiązaniu stosunku pracy na mocy porozumienia stron. Małżonka zobowiązanego nie ma tytułu do ubezpieczeń. Zakład również ustalił, iż małżonka zobowiązanego nie jest ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W aktualnym stanie sprawy (tj. na dzień [...] r.) w stosunku do skarżącego formalnie, zdaniem organu, zachodzi całkowita nieściągalność o której mowa w art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i aktualnie wraz z małżonką nie pracują. W dniu [...] r. ustał bowiem stosunek pracy rozwiązany na mocy porozumienia stron. Nie ustalono w niniejszym postępowaniu majątku podlegającego zabezpieczeniu i egzekucji. Aktualnie zobowiązany nie jest w stanie spłacić należności składkowych. Pomimo całkowitej nieściągalności organ odmówił jednak umorzenia należności. Nie kwestionując trudnej sytuacji materialnej zobowiązanego ani tego że nie jest w stanie spłacić zobowiązań publicznoprawnych jednorazowo w bliskim okresie czasu organ stwierdził, iż zobowiązany nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności (nie przedstawiono w tym zakresie dokumentów). Małżonka zobowiązanego nie figuruje w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS i w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jako osoba posiadająca tytuł do ubezpieczeń. Ponadto pomimo wezwania do przedłożenia dowodów potwierdzających aktualną sytuację materialną J.T. nie udokumentował ponoszonych wydatków. Jedynie w kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek zobowiązany wykazał, że spłaca kredyty na kwotę około [...] zł. Jak wskazał organ zobowiązania z tytułu składek jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i podlegają zaspokojeniu co do zasady (z wyłączeniem należności alimentacyjnych i wynagrodzenia za pracę) przed innymi należnościami, w tym z tytułu z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, nie zabezpieczonych rzeczowo. Ponadto organ wziął pod uwagę to, iż zobowiązany rozwiązał stosunek pracy dnia [...] r. na mocy porozumienia stron pozbawiając się tym samym źródła zarobkowania. Pomimo zatem zaistnienia przesłanek umorzenia należności składkowych postanowiono o odmowie umorzenia. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie. W uzasadnieniu podniósł, iż z uwagi na swój stan majątkowy i rodzinny nie jest w stanie opłacić tak wysokich należności bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Jego żona ma [...] lat, jest bezrobotna i nie ma możliwości podjęcia pracy. Dodał, iż wiedział o obowiązku odprowadzania składek jednakże jego niskie dochody w tym okresie nie pozwalały mu na to. Odnośnie rozwiązania umowy o pracę podniósł, iż uczynił to z uwagi na otrzymanie oferty lepiej płatnej pracy jednakże został oszukany przez nowego pracodawcę i nic z tego nie wyszło, zaś obecnie pracuje na umowę zlecenie z wynagrodzeniem [...] zł netto miesięcznie. Nadmienił również, iż nie otrzymał żadnego zawiadomienia ZUS do przedłożenia dowodów potwierdzających ponoszone przez niego wydatki, co czyni teraz. Do skargi dołączył rachunki za energię, użytkowanie lokalu, gaz, telefon oraz przypomnienie o płatności raty kredytu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę zrekapitulował argumentację uzasadnienia decyzji podkreślając, że w czasie wydawania pierwszej decyzji skarżący osiągał dochody pozwalające na spłatę zadłużenia. Stosunek pracy rozwiązał "za porozumieniem stron" pozbawiając się dochodów i doprowadzając do sytuacji świadczenia pracy na podstawie umowy zlecenia z niższym wynagrodzeniem. Takie postępowanie skarżącego uzasadnia ocenę braku ważnych względów rodzinnych do umorzenia należności z tyt. odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skargę uznać należało za niezasadną, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Na wstępie zauważyć należy, iż będąc powołanym do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25.08.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz sprawując tę kontrolę poprzez orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, a więc w granicach, jakie zakreślone zostały przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontroli sądu administracyjnego podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola ta sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznawanej sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć co najmniej istotny wpływ na jej wynik. Nie należy natomiast do kompetencji sądu administracyjnego rozstrzyganie samej sprawy administracyjnej. W związku z tym, iż przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tegoż Zakładu, którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (odsetki od tych składek) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w sytuacjach określonych w ust. 2-4. I tak, należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie tam wyliczonych, a mianowicie wtedy, gdy: - dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28.02.2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa; - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; - wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31.07.2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: - gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; - poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; - przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (także odsetek za zwłokę jak należności pochodnej), co dokonać się winno na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, kompetencję do tego orzekania ustawa o systemie o ubezpieczeń społecznych powierzyła, jak to wynika nie tylko z powołanego wyżej przepisu art. 28 ust. 1, ale także z przepisu art. 83 ust. 1, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Z przepisów tych wynika, że o ile decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności może został wydana zarówno z inicjatywy samego Zakładu ("z urzędu"), jak i z inicjatywy zobowiązanego, o tyle decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tychże składek, wydawana pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, zapaść może wyłącznie na wniosek zobowiązanego, skoro możliwym jest to tylko wtedy, "jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny", jak chce tego przepis § 3 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), co w szczególności ma miejsce w razie wykazania którejkolwiek z sytuacji w przepisie tym dalej przywołanych. W przypadku obu rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych pozostawił swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Mając zatem na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, jakim są całkowita nieściągalność, niemożność opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym m.in. niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyni wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił i następnie uzasadnił, iż w stosunku do skarżącego J. T. nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności. Nie przemawia też za tym ważny interes skarżącego. Jak to wyjaśnił organ w swoich decyzjach w dacie wydawania decyzji z dnia [...] r. skarżący pracował w spółce U. Sp. z o.o. z siedzibą w S., osiągając wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Słusznie zatem organ uznał, iż nie zachodzi w stosunku do niego przesłanka nieściągalności zaległości skoro osiągał on stałe wynagrodzenie, podlegające egzekucji. W dacie wydawania kolejnej decyzji z dnia [...] r. organ przyznał, iż w stosunku do skarżącego zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż wynika ona z tego, że dłużnik sam pozbawił się możliwości uzyskiwania wynagrodzenia, rozwiązując umowę o pracę, organ ponownie odmówił umorzenia zaległości. Obecnie skarżący ponownie posiada stały dochód w wysokości [...] zł netto z umowy zlecenia a zatem nie zachodzi w stosunku do niego przesłanka całkowitej i trwałej nieściągalności. Pomimo tego, iż osiągany przez skarżącego dochód stanowi jedyne źródło utrzymania dla niego i jego żony należy pamiętać, iż nawet jeżeli występuje któraś z wymienionych w art. 28 ust. 3 sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku umorzenia należności, jeżeli uzna, że istnieją szansę na ich wyegzekwowanie zaś decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197). Umorzenie bowiem należności może nastąpić tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności a w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności zaś przepis art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi podstawy umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II UK 216/06, OSNP 2008/13-14/202). Zdaniem Sądu skarżący ma możliwości zarobkowe pozwalające na uregulowanie zaległości i wykorzystuje te możliwości podejmując pracę na umowę zlecenia. W chwili obecnej pracuje, osiągając stały dochód, jak zauważył organ nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności a zatem pomimo obciążenia w postaci kredytu należy zgodzić z się organem, iż nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności tych należności jak również nie przemawia za tym ważny interes zobowiązanego. Trzeba bowiem pamiętać, iż zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (z wyjątkiem należności alimentacyjnych i wynagrodzenia za pracę) przed innymi należnościami, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek. Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada przepisom prawa z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło