I SA/Sz 738/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2009 r. wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za I i II ratę 2009 r. p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca E. S., w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za I i II ratę 2009 r., złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z [...] letnim synem, którego utrzymuje. Syn H. S. uczy się [...] Jedyny dochód rodziny to zasiłek stały z pomocy społecznej w kwocie [...] zł, przyznany od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2011 zł ze względu na ubóstwo, długotrwałą chorobę, niepełnosprawność i brak dochodów (decyzja Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy społecznej w R. nr [...] - w aktach administracyjnych sprawy). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca do dnia 31 sierpnia 2009 r. korzystała również z zasiłku rodzinnego na dziecko w kwocie[...] zł miesięcznie (decyzja Burmistrza R.z dnia [...] w aktach administracyjnych sprawy). Skarżąca w oświadczeniu majątkowym wykazała, iż jest właścicielem domu o pow. [...] m kw., a także [...] arów gruntów rolnych; nie wykazała innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Ponadto z akt sprawy wynika, iż miesięczne wydatki skarżącej to opłata za energię elektryczną w kwocie [...] zł, opłata za wodę w kwocie 50 zł, spłata zaległości z tytułu opłat za telefon w ratach w wysokości [...] zł oraz rozłożona na raty zaległość podatkowa w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Ubiegający się o taką pomoc, winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Po przeanalizowaniu złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym, znajdującego potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności takie jak bezrobocie, brak oszczędności, utrzymywanie się z kwoty ok. [...] zł miesięcznie i przyznawanych okresowo zasiłków rodzinnych, utrzymywanie uczącego się dziecka, niepełnosprawność, jednoznacznie bowiem wskazują na wyjątkowość sytuacji wnioskodawczyni i pozwalają uznać, że jest ona w niedostatku i nie będzie w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wprawdzie wnioskodawczyni posiada majątek w postaci nieruchomości – dom o pow. [...] m kw. oraz grunt o pow. [...] arów, ale wobec tego, że wykazała, iż nie dysponuje środkami pieniężnymi i jest niepełnosprawna (ze względu na słaby wzrok), fakt posiadania nieruchomości nie przesądza o zdolności skarżącej do pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Skarżąca w trakcie postępowania wyjaśniła, iż majątek ten ma zamiar przekazać w darowiźnie synowi. Wobec powyższego uznać należy, że majątek ten stanowi jedyne zabezpieczenie egzystencji rodziny, a zatem nie jest możliwe zarówno sprzedaż jak i jego obciążenie. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.