I SA/Sz 742/08

WyrokWSA w Szczecinie2009-03-26

Skład orzekający: Zofia Przegalińska, Joanna Wojciechowska, Kazimierz Maczewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego o stwierdzeniu bezprzedmiotowości postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej niektórych tytułów wykonawczych, mimo że obowiązek został wykonany, jest prawidłowe?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o stwierdzeniu bezprzedmiotowości postępowania w zakresie niektórych tytułów wykonawczych było błędem organu, ponieważ prawidłowo należało odmówić umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. z uwagi na bezprzedmiotowość. Jednakże, skutek odmowy umorzenia postępowania byłby taki sam jak skutek wywołany przez zaskarżone postanowienie, dlatego skarga została oddalona.
Stan faktyczny
Spółka P. S.A. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i orzekło o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części tytułów wykonawczych, odmowie umorzenia w innej części oraz o bezprzedmiotowości postępowania w zakresie jeszcze innych tytułów. Spółka kwestionowała orzeczenie o bezprzedmiotowości, twierdząc, że organy nie zbadały dopuszczalności egzekucji i naruszyły przepisy K.p.a. W toku postępowania okazało się, że ZUS zwrócił spółce nienależnie pobrane koszty egzekucyjne wraz z odsetkami.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 18 i art. 59 § 1 pkt 7 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia P. S.A. w K. wniesionego na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z [...] r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego – uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł o: – umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach: [...], ze względu na niedopuszczalną egzekucję administracyjną; – odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach [...]; – bezprzedmiotowości postępowania w zakresie tytułów wykonawczych o numerach [...]. W pierwszej części uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał on mianowicie, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., będący organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec P. S.A. w K. na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia [...] r. o numerach [...] oraz z dnia [...] r. o numerach: [...], obejmujących zaległe składki na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] r. W dniu [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika w Banku B. W. Oddział w K., doręczając zobowiązanemu odpisy wskazanych powyżej tytułów wykonawczych wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu egzekucyjnym (zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Następnie umową z dnia [...] r., nr [...], zawartą pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. a P. S.A. w K., zobowiązanemu udzielono układu ratalnego w zakresie zaległych składek, co w świetle regulacji określonych w art. 56 pkt 1 u.p.e.a. skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie egzekucji nie dotyczyło tytułu wykonawczego nr [...], gdyż w dniu [...] r. nastąpiła całkowita realizacja zajęcia egzekucyjnego, oznaczająca zakończenie postępowania egzekucyjnego do tego tytułu. Natomiast wywiązanie się P. S.A. w K. z układu ratalnego spowodowało, iż w dniu [...] r. organ egzekucyjny dokonał aktualizacji zajęć egzekucyjnych do wysokości nieściągniętych w postępowaniu egzekucyjnym kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do tytułów wykonawczych od nr [...], z wyłączeniem tytułu wykonawczego nr [...] (zajęcie egzekucyjne do tego tytułu uchylono w związku z realizacją zadłużenia na dzień [...] r.). Pismem z dnia [...] r. P. S.A. w K. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wydanie postanowienia w przedmiocie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Powołano się na wygaśnięcie obowiązku, którego spłata nastąpiła w układzie ratalnym, zakończonym w dniu [...] r. W ocenie strony, w tych okolicznościach postępowanie egzekucyjne należało umorzyć, zgodnie z przepisami art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a konsekwencją tego powinno być wydanie przez Dyrektora Oddziału ZUS postanowienia w przedmiocie uchylenia dokonanych czynności, w myśl przepisu art. 60 § 1 tej ustawy. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., po rozpoznaniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego, przy czym w sentencji orzeczenia nie podano, jakiego postępowania egzekucyjnego sprawa dotyczy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny wskazał, że wobec spłaty zadłużenia w układzie ratalnym w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach o numerach: [...], stan zobowiązań uległ ograniczeniu do wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Stwierdzono, że wygasł jedynie obowiązek dotyczący należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę, a pozostały do uregulowania koszty egzekucyjne, które nie były objęte układem ratalnym. Uznano zatem, że pozytywne załatwienie wniosku w tej sytuacji oznaczałoby pozbawienie organu egzekucyjnego możliwości dochodzenia kosztów podlegających ściągnięciu w postępowaniu egzekucyjnym, którego dotyczą. Wskazano również, że na dzień złożenia wniosku zakończone zostało postępowanie egzekucyjne do tytułów wykonawczych o numerach [...], a tym samym wniosek strony w tym zakresie stał się bezprzedmiotowy. Ponadto zdaniem organu, zobowiązany nie kwestionował zasadności powstania i obowiązku zapłaty przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, co potwierdza złożony przez stronę wniosek z [...] r. o ich umorzenie na podstawie regulacji przewidzianych w art. 64e § 1 i § 2 u.p.e.a. Przy czym kwestia ta stanowi przedmiot odrębnego postępowania w trybie zażaleniowym, w chwili obecnej - zawieszonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...]. Nie zgadzając się z postanowieniem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., P. S.A. w K. wniósł zażalenie, w którym domagał się uchylenia w całości tego aktu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu organu egzekucyjnego strona zarzuciła naruszenie: – art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie w sprawie; – art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w szczególności poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Uzasadniając swoje zarzuty, strona wskazała, że organ egzekucyjny bezpodstawnie zmierza do egzekucji kosztów na podstawie zajęć egzekucyjnych dokonanych w odniesieniu do składek już zapłaconych zgodnie z umową z dnia [...] r. Utrzymywanie zajęć rachunków bankowych, a więc czynności egzekucyjnych dokonanych w związku z egzekucją obowiązku, który wygasł jest nieuzasadnione. Ponadto organ egzekucyjny błędnie przyjmuje, że zobowiązany uznaje powstałe koszty tylko dlatego, iż wystąpił z wnioskiem o ich umorzenie. Fakt ten nie stanowi podstawy do ich egzekwowania bez sprawdzenia z urzędu, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., również dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a więc zbadania w szczególności, czy nie naruszono przepisu art. 3a § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Podkreślono, iż okoliczność złożenia wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie zwalnia organu egzekucyjnego od obowiązku zbadania zaistnienia innych przesłanek umorzenia postępowania. Po przeprowadzeniu takiej analizy może bowiem okazać się, że oprócz podstawy wymienionej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu ze względu na wystąpienie okoliczności wymienionej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Dalej w uzasadnieniu opisanego na wstępie postanowienia, organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania zainicjowanego zażaleniem strony, działając w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., wystąpił do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. Odpowiadając na powyższe, organ egzekucyjny pismem z dnia [...] r., poinformował organ odwoławczy, że wniosek strony z 5 maja 2006 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach [...] był bezprzedmiotowy, gdyż postępowanie to zostało ostatecznie zakończone w dniach [...] r. i [...]r. Natomiast egzekucja administracyjna dotycząca tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] (z wyłączeniem tytułów wykonawczych nr [...] i [...]) została wszczęta w oparciu o deklaracje niezawierające pouczenia, o którym mowa w art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a. Wskazano, że jedynie deklaracje rozliczeniowe dotyczące składek za [...] r., objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...] i [...] zawierały pouczenie, że stanowią podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny podał także, że deklaracje za ten okres przekazane zostały w formie elektronicznej w dniu [...] r. za pomocą systemu "PŁATNIK", przy czym wersja tego programu obowiązywała od [...] r. i była dostosowana do wymogów wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie, przywołując treść art. 59 § 1 u.p.e.a. zawierającego taksatywne wyliczenie przyczyn obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ odwoławczy stwierdził, że niedopuszczalne było wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r. o numerach: [...]. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały bowiem wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w oparciu o deklaracje rozliczeniowe płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, niezawierające pouczenia, że stanowią podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Okoliczność ta została potwierdzona w postępowaniu zażaleniowym przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. pismem z [...] r., co oznacza, iż w tym przypadku nie spełniono wymogów ustawowych do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Wobec tego organ odwoławczy uznał, że egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie ww. tytułów wykonawczych jest niedopuszczalna, stąd postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o przedmiotowe tytuły podlega umorzeniu, stosownie do uregulowań art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Jednocześnie organ wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego skutkuje uchyleniem czynności egzekucyjnych w tym zakresie, stosownie do uregulowań art. 60 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w S., nie było natomiast podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc [...] r. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podstawą wystawienia tych tytułów była deklaracja płatnika złożona w [...] r. Deklaracja ta zawierała pouczenie, o którym mowa w art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a. Wierzyciel, zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego doręczył zobowiązanemu upomnienie, stąd na gruncie rozpatrywanej sprawy, warunek dopuszczalności egzekucji administracyjnej w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach [...] został spełniony. Organ odwoławczy nie stwierdził również istnienia innych przesłanek, uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie podzielił także poglądu strony, że postępowanie egzekucyjne co do należności głównej jest postępowaniem odrębnym od postępowania w zakresie kosztów egzekucyjnych. Organ ten wskazał, że przepis art. 64c § 6 u.p.e.a. nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej dochodzone są na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ulga udzielona przez wierzyciela w płatności zobowiązania dotyczyła należności głównej i odsetek, a to skutkowało zawieszeniem wszczętego postępowania egzekucyjnego, w myśl art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Wywiązanie się zobowiązanego z układu ratalnego nie spowodowało natomiast wygaśnięcia w całości egzekwowanego obowiązku, gdyż do zapłaty pozostały powstałe z mocy prawa koszty egzekucyjne związane z dochodzoną należnością pieniężną. Wskazana okoliczność stanowiła podstawę do ograniczenia przez organ egzekucyjny należności wynikającej z tytułów wykonawczych do wysokości nieściągniętych kosztów egzekucyjnych. Powyższe nie dotyczyło jednak tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach [...], ponieważ postępowanie egzekucyjne w tym zakresie zostało ostatecznie zakończone. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że regułą jest dochodzenie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego przy zastosowaniu środków egzekucji administracyjnej należności pieniężnej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela (art. 64c § 5 i § 6 u.p.e.a.). Nadto, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., uniemożliwiłoby dochodzenie od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych, co wyraźnie wynika z unormowania art. 64c § 4 u.p.e.a. Organ wskazał także, że w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach [...] wniosek strony z [...] r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego stał się bezprzedmiotowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. S.A. z siedzibą w W. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. w części orzekającej o bezprzedmiotowości postępowania w zakresie tytułów wykonawczych o numerach [...], i zasądzenie kosztów procesu. Zaskarżonemu aktowi Spółka zarzuciła naruszenie: – art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w szczególności poprzez pominięcie dowodów wskazujących na niedopuszczalność egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...]; – art. 6, art. 7, art. 8 art. 9 i art. 11 K.p.a., w szczególności poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. organy obu instancji nie zbadały kwestii dopuszczalności egzekucji w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach [...], pomimo iż od tej okoliczności zależy uprawnienie organu egzekucyjnego do pobierania kosztów egzekucyjnych. Spółka wskazała, że fakt zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez spłatę zaległości z kosztami egzekucyjnymi nie może zamykać zobowiązanemu drogi do ustalenia, czy egzekucja była prowadzona zgodnie z przepisami, tym bardziej, że organy są w posiadaniu dowodów, które świadczą, iż w rozpatrywanej sprawie wystąpiła niedopuszczalność egzekucji prowadzonej na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. W ocenie skarżącej, orzekanie o bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie może spowodować, że organy nie wyjaśnią stanu faktycznego sprawy, poprawności prowadzenia egzekucji, a tym samym pozbawią zobowiązanego możliwości ewentualnego żądania zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi, na zasadzie art. 64c § 3 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej organ odwoławczy wskazał m.in., że w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie było podstaw do rozpoznania żądania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy postępowanie to zostało zakończone poprzez wyegzekwowanie obowiązku. Podniósł, że w doktrynie przyjmuje się dwa sposoby zakończenia postępowania egzekucyjnego, tj. poprzez wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku, co znajduje potwierdzenie w przepisie art. 64c § 8 u.p.e.a. Strona skarżąca mogła zatem bronić się przed niedopuszczalną egzekucją zgłaszając zarzut, o którym mowa w art. 33 pkt 6 u.p.e.a., jednakże zobowiązany tego nie uczynił, jak też nie podnosił tych okoliczności w toku prowadzonej egzekucji, co uniemożliwia rozpoznanie tej kwestii po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Ze stanu sprawy wynika bowiem, że egzekucja prowadzona w oparciu o oba tytuły wykonawcze została już zakończona, przy czym w całości wyegzekwowano koszty egzekucyjne w wyniku realizacji zajęcia egzekucyjnego. Organ ten nie zgodził się także z zarzutem strony skarżącej, iż została ona pozbawiona prawa do dochodzenia pobranych kosztów egzekucyjnych oraz naruszenia przepisów K.p.a. Pismem procesowym z dnia [...] r. strona skarżąca podtrzymała wnioski i argumentację przedstawione w skardze, podniosła zarzut naruszenia przepisów art. 64c § 7 i § 8 u.p.e.a. oraz ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ odwoławczy. Spółka wskazała m.in., że w jej ocenie, postępowanie egzekucyjne dotyczące tytułów wykonawczych [...] nie zostało jeszcze formalnie zakończone, gdyż nie wydano w tym zakresie żadnego postanowienia. Organ odwoławczy pomija zaś istotną różnicę pomiędzy egzekucją a postępowaniem egzekucyjnym. Na poparcie swojego stanowiska strona przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2007 r. o sygn. akt III SA/Wa 3125/06 (Lex nr 311963). Skarżąca podniosła również, że organ egzekucyjny nie zawiadomił jej o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych, a zatem nie mogła ona formalnie zweryfikować, w jakiej wysokości koszty te zostały pobrane. W konsekwencji, nie miała możliwości skarżenia wydanych w tym zakresie postanowień i zamknięto jej drogę do dochodzenia zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz odsetkami ustawowymi. Spółka zakwestionowała także stanowisko organu odwoławczego co do możliwości dochodzenia odszkodowania przez zobowiązanego na drodze cywilnoprawnej. W jej ocenie, to właśnie Dyrektor Izby Skarbowej w S., jako organ nadzoru, powinien z urzędu orzec o niedopuszczalności egzekucji oraz o zwrocie na rzecz zobowiązanego pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi, zamiast pouczać stronę, jak może dochodzić odszkodowania za bezprawne działania organów. W dniu [...]r. do Sądu wpłynęło pismo wraz z załącznikami Dyrektora Izby Skarbowej w S., którym poinformowano, że Dyrektor Izby Skarbowej w S. w ramach nadzoru nad egzekucją administracyjną zalecił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. zbadanie zasadności przystąpienia do egzekucji i wystąpienia przesłanek z art. 64c § 3 u.p.e.a w stosunku do skarżącej. ZUS Oddział w K. po przeprowadzeniu analizy dokumentów odnośnie tytułów wykonawczych o numerach [...] stwierdził, że w/w tytuły nie zawierały właściwego pouczenia i na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a dokonał na rzecz P. SA w K. zwrotu kwoty [...]zł z tytułu nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga jest niezasadna. Wskazać należy, że zakończenie egzekucji jest możliwe albo przez wykonanie obowiązku albo umorzenie postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w całości lub w części. Do umorzenia postępowania w części dochodzi, gdy egzekucja jest niedopuszczalna w odniesieniu do niektórych osób wskazanych jako zobowiązani lub gdy niedopuszczalne jest egzekwowanie niektórych obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym. Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej "u.p.e.a.", postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem [...] miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Art. 59 § 1 pkt 2 w/w ustawy dotyczy sytuacji gdy : 1/ obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu, np. na wstrzymanie wykonania, odroczenia terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Okoliczności muszą istnieć w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli pojawią się one w toku postępowania, to będą stanowić podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 1. 2/ obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. 3/ obowiązek nie powstał np. nie została wydana decyzji administracyjna nakładająca obowiązek lub wydana została taka decyzja, ale uchylono ją, zanim stał się wymagalny obowiązek nałożony tą decyzją. Wskazać należy, że jeżeli zobowiązany wykonał obowiązek po podjęciu pierwszej czynności egzekucyjnej ( w tym po wystawieniu tytułu egzekucyjnego ), to nie stanowi to postawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ obowiązek jeszcze istniał w chwili jego wszczęcia. (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Piotr Przybysz, wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2003, do art. 59, str. 177). W niniejszej sprawie obowiązek został wykonany przez stronę po wystawieniu tytułów o numerach [...], wobec powyższego postępowanie egzekucyjne się zakończyło i nie było podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu tego postępowania zgodnie z art. 59 § 1 w/w ustawy. W myśl art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela ( § 3). Jak wynika z akt sprawy, w tym pisma Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...]r., ZUS Oddział w K. zastosował art. 64c § 3 w/w ustawy i zwrócił pobrane koszty egzekucyjne P. S.A. w K. Zdaniem Sądu, w tej konkretnej sprawie było to jedyne słuszne rozwiązanie w sytuacji, gdy obowiązek został wykonany przez stronę. W zaskarżonym postanowieniu organ orzekł o bezprzedmiotowości postępowania w zakresie tytułów [...]. Powyższe było błędem organu, bowiem prawidłowo winien on odmówić umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. z uwagi na bezprzedmiotowość. Rozstrzygnięcia jakie zapadło w zaskarżonym postanowieniu nie zna ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i ustawa Kodeks postępowania administracyjnego, którego przepisy mogą być stosowane odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższe jednak, zdaniem Sądu, nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż skutek odmowy umorzenia postępowania byłby taki sam jak skutek wywołany przez zaskarżone postanowienie. Sąd mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło