I SA/Sz 748/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2010 r. wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na 12 rat zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości oraz odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Skarżący M.G., w związku z wniesioną skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełnił następnie, składając urzędowy formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy i zaznaczając na nim, iż ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący nie wymienił żadnych osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a w oświadczeniu majątkowym podał, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych,, itp.). W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący wymienił wynagrodzenie za pracę w wysokości 1000 zł brutto. Ponadto skarżący oświadczył, że jest samotny i posiada na utrzymaniu studiującego syna. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wezwaniem z dnia 8 grudnia 2009 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania, w terminie 10 dni od doręczenia wezwania, zaświadczenia pracodawcy skarżącego o wysokości średniomiesięcznego wynagrodzenia netto z ostatnich sześciu miesięcy, czy wynagrodzenie jest obciążone egzekucją, w jakiej wysokości, wykazu posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat) oraz wyciągów z ich stanem za okres od 8 września 2009 r. do 8 grudnia 2009 r., odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2008 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie skarżącego oraz utrzymanie studiującego syna wraz z dokumentami potwierdzającymi ich ponoszenie i wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, dodatkowego oświadczenia skarżącego odnośnie stanu rodzinnego, czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, czy jest w separacji, czy jest zobowiązany do płacenia alimentów wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe okoliczności, ponadto proszę wyjaśnić gdzie skarżący mieszka, czy wynajmuje lokal mieszkalny, czy korzysta z niego na postawie innego tytułu prawnego (jakiego), proszę przedłożyć kopię takiego dokument, a także wyjaśnić czy skarżący mieszka sam, czy z innymi osobami, czy prowadzi gospodarstwo domowe z innymi osobami, zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej w bieżącym roku, czy ubiegał się o jej przyznanie. Skarżący w zakreślonym terminie, ani też dotychczas nie wykonał powyższego zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno-bytowej jest jedynym, na podstawie którego oceniana jest zdolność osoby fizycznej do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ocena zaś spełnienia tych przesłanek została pozostawiona uznaniu Sądu (referendarza sądowego) rozpoznającemu wniosek. Należy także wskazać, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, na podstawie powyższych kryteriów (w odniesieniu do sytuacji materialnej wnioskodawcy) wysokość wpisu ma znaczenie i jest uwzględniana w ramach wszystkich obciążeń finansowych oraz możliwości ich uiszczenia przez stronę bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Od wysokości wpisu, co do zasady zależy też wola strony do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże wysokość wpisu od skargi nie stanowi bezpośredniej i jedynej przesłanki ubiegania się o dofinansowanie udziału strony w postępowaniu sądowym. Strona ma bowiem wykazać, że ze względu na jej sytuację finansową, partycypowanie w kosztach sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący w swoim wniosku złożonym na PPF, podał, że jest samotny, nie posiada majątku, utrzymuje się z dochodu w kwocie 1000 zł brutto, ma na utrzymaniu studiującego syna. Powyższe informacje okazały się niewystarczające do jednoznacznej oceny sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego i jego możliwości wywiązania się z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, z tego względu, do dokładnego wyjaśnienia tej sytuacji i możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny, miało się przyczynić skierowane do niego wezwanie, dotyczące m.in. wysokości wynagrodzenia skarżącego za pracę, ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie, posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i ich stanu, a także stanu rodzinnego skarżącego. Uprawnienie Sądu (referendarza sądowego) do żądania ujawnienia takich informacji wynika wprost z przepisów prawa – art. 255 p.p.s.a. oraz przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (DZ. U. Nr 227, poz. 2245). Konieczność przedstawienia konkretnych danych, dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy podyktowane jest wyjątkowym charakterem instytucji, wynikającym z zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania, związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, musi zatem liczyć się z określoną, prawnie uregulowaną, ingerencją w sferę jego prywatności. Nieustosunkowanie się do wezwania, powoduje, że brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawca wykazał, iż spełnił warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, ze względu na wyjątkowy charakter prawa pomocy, finansowanego ze środków publicznych, wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie, gdyż mogłoby to prowadzić do nadużycia omawianej instytucji. Wobec powyższego, uznając że M.G. nie wykazał aby spełniał ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.