I SA/Sz 749/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi D. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 21 marca 2011 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do D D na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] r. obejmującego podatek dochodowy za 2004 r. na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli skarbowej z [...] r. nr [...]. D D wniósł zarzut w postępowaniu egzekucyjnym w postaci wygaśnięcia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na skutek przedawnienia oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenia zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wydał postanowienie w dniu [...] odmawiające wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Następnie w dniu [...] r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, w którym odmówił uznania zgłoszonego zarzutu i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek wszczęcia [...]r. przez inspektora kontroli skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej ostępowania karnego skarbowego o czyn z art. 56 § 1 Kks. D D wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Nie sposób uznać, iż wszczęte śledztwo wiąże się z niewykonaniem zobowiązania, bowiem w momencie jego wszczęcia nie została określona decyzją inna kwota zobowiązania, niż wynikająca ze złożonej deklaracji. Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po rozpoznaniu zażalenia D D od postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z [...] r., w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie, Wskazał, że postawą do wniesienia zarzutów jest art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zarzut podniesiony przez stronę tam się mieści. Organ przytoczył treść art. 70 § 1, § 4 i § 6 Ordynacji podatkowej. Organ podał, że w dniu [...] r. inspektor kontroli skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął postępowanie karne skarbowe o czyn z art. 56 § 1 Kks i przytoczył treść zarzutu. Zdaniem organu odwoławczego, powyższa okoliczność była podstawa do zastosowania art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej i spowodowała zawieszenie terminu biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dla skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie było konieczne, przed wszczęciem śledztwa, wydanie decyzji określającej inną kwotę zobowiązania niż wynikająca ze złożonego zeznania. Ponadto organ wskazał, że skutecznie zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego o czym zawiadomiono podatnika, co przerwało bieg terminu przedawnienia. D D złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z [...]. Zdaniem skarżącego, w sprawie nie ma zastosowani art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej i doszło do przedawnienia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji. Skarżący podał, że tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zajęciu nie doręczono jej do końca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację, jak w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto pismem z [...]r. organ odwoławczy wskazał, że podatnik wiedział o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym, gdyż był wzywany na przesłuchanie w charakterze podejrzanego na dzień [...]r. (wezwanie otrzymał 29 listopada 2010 r.) w związku z ww. postępowaniem karnym skarbowym. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie podał, że zarzut w sprawie karnej skarbowej dotyczy złożenia w dniu [...]r. zeznania podatkowego za 2004 r. przez skarżącego, zaś skarżący zeznanie za 2004r. złożył 2 maja 2005 r. Wobec powyższego nie może być zastosowany art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, gdyż zarzut popełnienia przestępstwa nie wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Ponadto wezwanie na przesłuchanie podpisał inspektor kontroli skarbowej [...], zaś postępowanie karne skarbowe wszczął inspektor kontroli skarbowej [...]. Zgodnie z kodeksem karnym skarbowym organem postępowania przygotowawczego jest inspektor kontroli skarbowej. Wobec powyższego wezwanie na przesłuchanie wystawił organ nieuprawniony i tym samym nie można mówić o skutecznym jego doręczeniu podatnikowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga jest zasadna. Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. akt P 30/11 orzekł, że art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacja podatkowa w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji. Trybunał w orzeczeniu tym stwierdził, że wskutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie ulega ono wygaśnięciu z upływem 5-letniego terminu przedawnienia liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, lecz istnieje nadal i może być egzekwowane przez wierzyciela podatkowego. Podatnikowi wprawdzie nie przysługuje konstytucyjne prawo do przedawnienia, to jednak z uwagi na treść przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących instytucji przedawnienia ma on prawo oczekiwać, że upływ terminu przedawnienia spowoduje wygaśnięcie ewentualnych nieuregulowanych zobowiązań podatkowych. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia wydłuża ten termin o okres zawieszenia, a tym samym istotnie zmienia sytuację prawną i faktyczną podatnika. Powstaje wówczas stan niepewności co do sytuacji podatnika, który nie wie, czy jego zobowiązanie podatkowe wygasło. Zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa wymaga, by podatnik nie tkwił w owym stanie niepewności przez czas bliżej nieokreślony. Zgodnie z kwestionowanym art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje z mocy prawa z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Wszczęcie takiego postępowania następuje w drodze postanowienia, które nie jest ogłaszane lub doręczane podatnikowi, gdyż do momentu przedstawienia mu zarzutów nie jest on stroną toczącego się postępowania karnoskarbowego. Nie jest mu również doręczane postanowienie o umorzeniu postępowania "w sprawie", a zatem, jeżeli nie zostaną mu przedstawione zarzuty, może on w ogóle nie dowiedzieć się o tym, że zostało wszczęte postępowanie "w sprawie", które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego mechanizm ten narusza, wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem 5-letniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie znaczy to, że postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe powinno być jawne dla podatnika, a w szczególności, że powinien on być zawiadamiany o wszczęciu postępowania in rem. (...) Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa nie polega więc na tym, że podatnik nie jest informowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe. Co więcej, organy skarbowe w trakcie 5-letniego okresu przedawnienia mają prawo wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co skutkować będzie, zgodnie z zakwestionowanym przepisem, zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie. Trybunał zaznaczył przy tym, że wyrok ten dotyczy art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r., nadanym ustawą z 12 września 2002 r. Jednak zwrócił uwagę, że zakwestionowany przepis w obecnie obowiązującym brzmieniu również zawiera normę uznaną za niekonstytucyjną, co skutkuje koniecznością nowelizacji art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacja podatkowa. Kwestia związana z zawiadomieniem skarżącego o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym przed końcem 2010 r. nie została wyjaśniona przez organ egzekucyjny w sposób dostateczny. Zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy podniósł jedynie, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na skutek wszczęcia [...] r. przez inspektora kontroli skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej postępowania karnego skarbowego o czyn z art. 56 § 1 Kks. Okoliczność nadesłania do Sądu informacji o skierowanym do podatniku wezwaniu na przesłuchanie w charakterze podejrzanego w związku z ww. postępowaniem karnym skarbowym nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd, bowiem w ramach toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego Sąd bada czy organ egzekucyjny wyjaśnił sprawę dotyczącą złożonego przez skarżącego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w postaci wygaśnięcia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na skutek przedawnienia. Sąd nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego powyższej kwestii za organ egzekucyjny. Wobec powyższego, z uwagi na niewyjaśnienie kwestii czy skarżący został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, Sąd uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego. Powyższe naruszenie miało, zdaniem Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ egzekucyjny zobowiązany jest wyjaśnić czy w sprawie doszło do zawieszenia (lub przerwy biegu terminu przedawnienia), ustosunkowując się do złożonego przez podatnika zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Mając na uwadze powyższe, Sad orzekł na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit.c, art. 135, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 tej ustawy. Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie równej uiszczonemu wpisowi stosunkowemu w wysokości 100 zł (ustalonemu na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153 ze zm.) w wysokości [...] zł.