I SA/Sz 750/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I Sz na rozprawie w dniu 13 września 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Sz z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadniony 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu A. W. od Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwotę [...] zł powiększoną o podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku nr [...], którym organ uznał zarzut za nieuzasadniony. Organ pierwszej instancji, będący organem egzekucyjnym w zakresie administracyjnej egzekucji należności pieniężnych, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku J. M. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] roku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział S. Inspektorat w G. o numerach [...], (25 szt.), obejmujących należności z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od [...] roku do [...] roku. W dniu [...] roku organ doręczył Zobowiązanemu odpis zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odpisem tytułów wykonawczych. J. M. w dniu [...] roku zgłosił do organu egzekucyjnego zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na nieistnienie obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Jak wynika z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] roku nr [...] w wyniku zażalenia Strony z dnia [...] na niezałatwienie sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął działania mające na celu rozpoznanie zarzutu zgłoszonego przez Zobowiązanego pismem z dnia [...] stosownie do trybu określonego w art. 34 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w związku z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 125, poz. 1368). Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonego przez Stronę zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, wyrażonej w piśmie z dnia [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego na mocy art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w stanie prawnym obowiązującym do dnia 29.11.2001 r.), wydał postanowienie z dnia [...] znak: [...], w którym uznał zgłoszony zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku za nieuzasadniony. J. M. zaskarżył ww. rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego podnosząc nowe okoliczności w sprawie dotyczące okresu zawieszenia działalności gospodarczej w 2000 roku, które miały istotny wpływ na ustalenie faktycznego zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział S. Inspektorat w G. W świetle powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]. nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W oparciu o dodatkowo przeprowadzone postępowanie uzupełniające w zakresie potwierdzenia istnienia i wymagalności należności ZUS, Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...]. znak: [...] uznał za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział S. Inspektorat w G. J. M. zaskarżył ww. rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zaprzeczył istnieniu egzekwowanych należności, zarzucając naruszenie przepisów prawa w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym W zażaleniu J. M. zakwestionował wiarygodność przedłożonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokumentów, uważając, iż nie dotyczą one osoby Zobowiązanego. Do zażalenia załączył także złożoną w dniu [...]. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział S. Inspektorat w G korektę deklaracji o wyrejestrowaniu płatnika z ubezpieczenia od dnia [...] . Wskazał ponadto na brak wezwań do zapłaty, twierdząc, iż bezprawnie wystawiono tytuły wykonawcze. Mając na uwadze zaistnienie sporu w kwestii egzekwowanego obowiązku, Dyrektor Izby Skarbowej stosownie do uregulowań art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej wystąpił do wierzyciela o ustosunkowanie się do podniesionych w zażaleniu nowych kwestii i przedłożonych dowodów w sprawie. Wierzyciel przeprowadził dodatkowo postępowanie wyjaśniające i kontrolne u płatnika składek na ubezpieczenie społeczne w związku ze złożonymi korektami deklaracji w celu ustalenia faktycznego okresu prowadzenia działalności przez J. M. Pismem z dnia [...] wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że złożone przez Zobowiązanego dokumenty o wyrejestrowaniu działalności od dnia [...] nie zostały uwzględnione w postępowaniu kontrolnym, bowiem wskazany i kwestionowany przez płatnika okres nieprowadzenia działalności nie znalazł potwierdzenia w zebranych dowodach. Na potwierdzenie tych okoliczności wierzyciel przekazał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział S Inspektorat w G. z dnia [...]. znak: [...], w której orzekł o objęciu Zobowiązanego ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od [...] . do dnia [...] r. Tym samym wierzyciel potwierdził stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...]. w kwestii zasadności wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych i prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec J. M. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...], zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. znak: [...] w sprawie uznania za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi za okres od marca 2000 roku do stycznia 2001 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. M. wniósł o uchylenie w całości rozstrzygnięcia wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej, umorzenie egzekucji administracyjnej prowadzonej na rzecz ZUS, uznanie zarzutu przedawnienia sprawy, zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi, obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział S. Inspektorat w G. wystawił tytuły wykonawcze w ilości 25 szt., które w większości zostały umorzone. W odniesieniu natomiast do nieopłaconych składek za okres od [...]. do [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z dnia [...], w której uznaje podany wyżej okres za składkowy. Podkreślono, iż decyzja ta nie jest prawomocna, ponieważ została zaskarżona do Sądu Okręgowego Sądu Pracy ze względu na zarzut przedawnienia. Skarżący zarzuca również brak wyliczenia w zaskarżonym postanowieniu istniejącego zadłużenia wobec ZUS, podnosząc jednocześnie, iż egzekwowane należności uległy w całości przedawnieniu. Zdaniem Strony, nie wyjaśniono także kwestii nieskładania deklaracji rozliczeniowych przez Zobowiązanego oraz dotyczących podpisu na złożonych deklaracjach. W tej sytuacji Skarżący uważa, iż prowadzona egzekucja była nieuzasadniona i z naruszeniem przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Pełnomocnik skarżącego składając na rozprawie wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 stycznia 2006 r. o sygn. akt III SA/Wa 2643/05 dot. stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, zmodyfikował wnioski skargi wnosząc o umorzenie postępowania administracyjnego po uchyleniu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie, wobec zmodyfikowanego żądania skargi, uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenia postępowania administracyjnego, wskazać należy, że stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej/postanowienia polega na badaniu jej/jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji tj. do przyznania uprawnień – w niniejszej sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli, że zaskarżone rozstrzygnięcie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd rozstrzygnięcie takie eliminuje z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia ( art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 1991 r. nr 36 poz. 161 ze zm.) egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki (...) pkt 1) podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926), oraz grzywny i kary pieniężne, a także inne należności pieniężne pozostające w zakresie właściwości organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego, zaś z art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo w zakresie administracji rządowej i gminnej - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny ustanawia dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Do sądu administracyjnego mogą być zaskarżone określone art.3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, w tym, w sprawie zarzutów. Podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są określone w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten przyjmuje ogólną zasadę, że zarzuty można wnieść tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w tym artykule. Zgodnie z pkt 1 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu może być między innymi wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie albo – co zarzuca skarżący- nieistnienie obowiązku. Jednakże organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozwiązywania i rozstrzygania w trybie art. 33 pkt 1 i art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzutu nieistnienia obowiązku obejmującego wydanie należności pieniężnej poddanej egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie może bowiem badać sprawy od strony merytorycznej, rozpatruje tylko kwestie wyłaniające się w toku samego postępowania egzekucyjnego. Przy rozpatrywaniu zarzutów z przyczyn wymienionych w art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny dotyka sfery merytorycznej oceny, choć przepis art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zabrania organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku - w takim zatem przypadku organ egzekucyjny zwraca się do wierzyciela o zajęcie merytorycznego stanowiska. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.Nr 125, poz.1368) wnioski, zarzuty, skargi i żądania wniesione przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed 30 listopada 2001 r. podlegają rozpatrzeniu na podstawie dotychczasowych przepisów tj. zgodnie z art. 34. § 1 Zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-6, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 7, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny w związku z zarzutem skarżącego wniesionym w dniu [...] a dotyczącym nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, zwrócił się do wierzyciela, który wyraźnie wypowiedział się co do wymagalności obowiązku wskazując, że obowiązek zapłaty wynika z deklaracji składanych przez zobowiązanego a ponadto wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że złożone przez zobowiązanego dokumenty o wyrejestrowaniu działalności od dnia [...] nie zostały uwzględnione w postępowaniu kontrolnym, bowiem wskazany i kwestionowany przez płatnika okres nieprowadzenia działalności nie znalazł potwierdzenia w zebranych dowodach. Ponadto stosownie do § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wierzyciel zawiadomił organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym Organ egzekucyjny dopełnił zatem obowiązku zwrócenia się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciela, o zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutu. Organ egzekucyjny nie jest powołany do rozstrzygania sporu merytorycznego pomiędzy zobowiązanym a wierzycielem. Właściwym do rozstrzygnięcia takiego sporu są organy i tryb określone w odrębnej ustawie. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia stwierdzić należy, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego postanowienia ma na względzie stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jego wydania. Skarżący dopiero na etapie skargi na okoliczność tę się powołał wobec tego zarzut ten nie może być skutecznie podniesiony przeciw rozstrzygnięciu. Wskazać należy, że stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązany ma prawo do zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W tym miejscu wskazać należy, że obowiązkiem organu egzekucyjnego wszczynającego egzekucję administracyjną, zgodnie z art. 29 § 1 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest badanie dopuszczalności egzekucji tj. czy wniosek oraz tytuł wykonawczy pochodził od uprawnionego wierzyciela i odpowiadał wymaganiom art. 24 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym czy nie istnieje przesłanka negatywna dopuszczalności egzekucji – m.in. np. przedawnienia obowiązku. Co też bezspornie organ uczynił w niniejszej sprawie, na co wskazuje wszczęcie egzekucji. Jednocześnie stanowisko organu co do terminu przedawnienia, zawartą w odpowiedzi na skargę, na podniesiony w skardze zarzut przedawnienia uznać należy za prawidłowe. Przedłożony przez pełnomocnika wyrok WSA z Warszawy nie wpływa na poprawność prowadzonego z wniosku skarżącego zwierającego zarzut nieistnienia obowiązku, postępowania. Przedmiotem rozpoznania przez WSA w Warszawie była odmowa umorzenia zaległości z tytułu składek ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego i Fundusz Pracy – z wniosku J. M. z dnia [...] Wniosek o umorzenie zaległości bezspornie dotyczy sytuacji gdy powstało zobowiązanie nie uiszczone w terminie. Wniosek zatem J. M. o umorzenie zaległości potwierdza fakt istnienia zaległości, co do której w postępowaniu egzekucyjnym skarżący kwestionuje jej istnienie. Mając zatem powyższe na uwadze skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), należało oddalić.