I SA/Sz 767/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca B. B., reprezentowana przez adwokata, w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto, nie ma oszczędności. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z małżonkiem K. B.. Małżonek skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, od kilku miesięcy osiąga dochody w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Jedynym majątkiem skarżącej, stanowiącej współwłasność małżonków, jest mieszkanie przy ul. [...] o pow. [...] m kw. (mieszka tam córka z rodziną) oraz nieruchomość (dom) w [...] o pow. ok. [...] m kw. Wskazano także, że mąż skarżącej nie posiada oszczędności i majątku osobistego. Środki pieniężne, którymi dysponuje rodzina nie wystarczają na utrzymanie rodziny, bowiem koszt lekarstw, jedzenia, opłat za prąd, wodę przerastają dochody małżonków. Z uwagi na egzekucję toczącą się w stosunku do męża i spłacanie przez niego zobowiązań na rzecz organów podatkowych, skarżąca i jej mąż zmuszeni są korzystać z pomocy rodziny. Skarżąca, wykonując wezwanie referendarza sądowego, do wniosku dołączyła: - kserokopię wspólnego zeznania małżonków B. B. i K.B. o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2009 r., w którym mąż skarżącej zadeklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, a B. B. należności ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochody w wysokości [...] zł, nadpłatę w wysokości [...] zł; kserokopię PIT/O za 2009 r. oraz potwierdzenie przyjęcia zeznania podatkowego za 2009 r.; - podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2010 r. K. B., z której wynika, że w okresie od stycznia 2010 r. do września 2010 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychody w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł oraz zaewidencjonował zakupy towarów na kwotę [...] zł, wydatki na kwotę [...] zł; - zaświadczenie z dnia 28 czerwca 2010 r. pracodawcy B.B., w którym wskazano, że skarżąca z tytułu zatrudnienia na czas nieokreślony na stanowisku sprzedawca uzyskuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł; - zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia 18 października 2010 r. zaświadczające, że B. B. i K. B. nie korzystają z pomocy finansowej Ośrodka w S.; - zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot z egzekucji w okresie od 1 stycznia 2008 r., sporządzone w dniu 19 października 2010 r. przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S., zawierające wysokość zaległości K. B. ściągniętych z zajętego rachunku bankowego, pobranych i wpłaconych przez zobowiązanego; - wyciąg z rachunku karty kredytowej posiadanej przez K. B. w mBanku z zadłużeniem w kwocie [...] zł oraz zestawieniem operacji wykonanych na rachunku z dnia 14 września 2010 r., 20 września 2010 r., 24 września 2010 r. Ponadto pełnomocnik skarżącej oświadczył w jej imieniu, że kwoty wpłacane przez K. B. na poczet zaległości podatkowych pochodziły ze środków uzyskanych w drodze darowizny od członków rodziny. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony. Skarżąca w formularzu PPF podała jedynie ogólnikowe dane, z których wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, posiada majątek wspólny obejmujący dom w [...] o pow. [...] m kw. oraz mieszkanie w [...] o pow. [...] m kw., zajmowane przez córkę skarżącej z rodziną i przez nią utrzymywane. Skarżąca i jej mąż utrzymują się z dochodów z jej wynagrodzenia za pracę oraz z działalności gospodarczej męża wynoszących miesięcznie ok. [...] zł netto. Podano także informację, iż dochody te nie wystarczają na utrzymanie, a ponadto K.B. spłaca zobowiązania podatkowe. W utrzymaniu i spłacie zaległości pomaga rodzina. Przedstawione we wniosku dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony i jej męża oraz ich możliwości płatniczych. Natomiast skarżąca wezwana do przedłożenia stosownych dokumentów, nie wywiązała się w całości z nałożonego na nią zobowiązania, co sprawia że jej oświadczenia są niepełne i nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei uniemożliwia przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca nie nadesłała wyciągów z posiadanych przez nią i jej męża wszystkich rachunków bankowych. Przedłożony wyciąg z karty kredytowej nie stanowi wystarczającego dowodu na okoliczność, że skarżąca i jej mąż nie posiadają oszczędności i możliwości finansowych. Na marginesie należy zauważyć, że skarżąca i jej mąż byli świadomi negatywnych konsekwencji niezastosowania się do wezwania w tym zakresie, ponieważ w innej sprawie wszczętej przez K. B., w której będąc wezwany do nadesłania między innymi wyciągów bankowych nie wykonał on tego zobowiązania i z tej przyczyny nie uzyskał zwolnienia od kosztów sądowych. Poza tym z przedłożonego zestawienia rozliczenia kwot ściągniętych w drodze egzekucji wynika, że K. B. wpłacił na poczet zaległości w miesiącu lipcu 2010 r., sierpniu 2010 r. i październiku 2010 r., kwoty pieniężne znacznie przewyższające wpis sądowy ustalony w niniejszej sprawie w kwocie [...] zł (łącznie [...] zł). Nieprzedstawienie żadnych dowodów na okoliczność, iż środki pieniężne finansujące te zobowiązania zostały uzyskane od rodziny w drodze darowizny (pełnomocnik złożył jedynie oświadczenie w tym zakresie) powoduje, że oświadczenie skarżącej o braku środków na opłacenie kosztów sądowych budzi wątpliwości co do jego prawdziwości. Ponadto, należy zauważyć, że jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, brak jest podstaw aby inne zobowiązania w tym publicznoprawne traktować z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi. Skarżąca nie przedstawiła również dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, wobec tego nie sposób odnieść się do jej twierdzeń, że wydatki te przewyższają dochody. Reasumując, skoro nie jest zatem jasny stan finansowy rodziny skarżącej oraz jej możliwości płatnicze nie jest możliwe pozytywne załatwienie wniosku strony. To w interesie skarżącej było przedstawienie pełnej sytuacji majątkowej, a potraktowanie wezwania do nadesłania dokumentów wybiórczo powoduje, że nie jest możliwe stwierdzenie czy skarżącą stać na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Należy wskazać, że referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Bierna postawa i uchylenie się od przedłożenia wszystkich dokumentów potwierdzających twierdzenia skarżącej, podważa wiarygodność przedstawionych danych, ale również uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku. Dopiero bowiem ustalenie, czy skarżąca samodzielnie (z własnych dochodów czy oszczędności) ani za pomocą innych osób (w tym zobowiązanych do alimentacji), nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, pozwoliłoby rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy. W świetle powyższego należało uznać, iż skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.