I SA/Sz 767/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA – Kazimiera Sobocińska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B B o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca B B, reprezentowana przez adwokata, w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że B B prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem K B Jedynym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto. Małżonek skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, od kilku miesięcy osiąga dochody w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Skarżąca i jej mąż w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej posiadają mieszkanie w S przy ul. M o pow [...] m kw. (mieszka tam córka z rodziną) oraz nieruchomość (dom) w W o pow. ok. [...] m kw. Skarżąca nie posiada oszczędności, ani wartościowych rzeczy ruchomych. Wskazano także, że mąż skarżącej nie posiada oszczędności i majątku osobistego. Środki pieniężne, którymi dysponuje rodzina nie wystarczają na utrzymanie rodziny, bowiem koszt lekarstw, jedzenia, opłat za prąd, wodę przerastają dochody małżonków. Z uwagi na egzekucję toczącą się w stosunku do męża i spłacanie przez niego zobowiązań na rzecz organów podatkowych, skarżąca i jej mąż zmuszeni są korzystać z pomocy rodziny. Skarżąca, wykonując wezwanie referendarza sądowego, dołączyła do wniosku: - kserokopię wspólnego zeznania małżonków B B i K B o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2009 r., w którym mąż skarżącej zadeklarował przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [..] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, a B B należności ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochody w wysokości [...] zł, nadpłatę w wysokości [...] zł; kserokopię [...] r. oraz potwierdzenie przyjęcia zeznania podatkowego za [...] r.; - podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za [...] r. K B, z której wynika, że w okresie od [...] do [...] r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychody w wysokości [...]zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]zł, dochód w wysokości [...]zł oraz zaewidencjonował zakupy towarów na kwotę [...]zł, wydatki na kwotę [...]zł; - zaświadczenie z dnia 28 czerwca 2010 r. pracodawcy B B w którym wskazano, że skarżąca z tytułu zatrudnienia na czas nieokreślony na stanowisku sprzedawca uzyskuje wynagrodzenie w wysokości [...]zł; - zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S z dnia 18 października 2010 r. zaświadczające, że B B i K B nie korzystają z pomocy finansowej Ośrodka w S; - zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot z egzekucji w okresie od 1 stycznia 2008 r., sporządzone w dniu 19 października 2010 r. przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S, zawierające wysokość zaległości K B ściągniętych z zajętego rachunku bankowego, pobranych i wpłaconych przez zobowiązanego; - wyciąg z rachunku karty kredytowej posiadanej przez K B w [...] z zadłużeniem w kwocie [...]zł oraz zestawieniem operacji wykonanych na rachunku z dnia 14 września 2010 r., 20 września 2010 r., 24 września 2010 r. Ponadto pełnomocnik skarżącej oświadczył w jej imieniu, że kwoty wpłacane przez K B na poczet zaległości podatkowych pochodziły ze środków uzyskanych w drodze darowizny od członków rodziny. Na podstawie powyższego stanu faktycznego, referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 5 listopada 2010 r., nie uwzględnił wniosku B B uznając, że nie wykazała że jej sytuacja rodzinna i finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej prawidłowo złożył sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu pełnomocnik nie powołał żadnych nowych okoliczności, nie załączył żadnych dokumentów, wskazując, że w złożonym wniosku skarżąca wykazała wszelkie dane dotyczące jej majątku oraz stanu finansowego rodziny. Zdaniem pełnomocnika, B B udowodniła, na podstawie złożonego oświadczenia oraz nadesłanych dokumentów, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, które są znaczne. Ponadto zwrócono uwagę na fakt, że w stosunku do męża skarżącej prowadzona jest egzekucja i gdyby posiadała środki na rachunkach bankowych zostałyby one zajęte na poczet zaległości. Odnośnie braku udokumentowania wydatków, pełnomocnik podniósł, że kwota miesięcznych dochodów w kwocie ok. [...]zł netto, świadczy o tym, że małżonkowie żyją na niskiej stopie życiowej i nie są w stanie zaspokajać wszystkich podstawowych potrzeb, a wystarczających jedynie na opłacenie rachunków, zakup żywności i niektórych lekarstw. Wobec tego, że w ustawowym terminie pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 8 listopada 2010 r., stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", rozstrzygnięcie to utraciło moc, zaś sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu treść oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącą nie przekonuje o zasadności jej wniosku. Skarżąca nie wykazała bowiem, wbrew temu co twierdzi jej pełnomocnik, że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, przemawiającej za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy zauważyć, iż prawo pomocy przysługiwać powinno tylko ludziom ubogim, nieporadnym życiowo, dla których pomoc Państwa w pokryciu niezbędnych kosztów sądowych jest warunkiem skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. Tymczasem skarżącej nie sposób zakwalifikować do takiej kategorii. Ze złożonych oświadczeń wynika bowiem, że skarżąca i jej mąż mają stałe źródła dochodów z wynagrodzenia za pracę i działalności gospodarczej, są właścicielami domu o pow. 240 m kw. oraz mieszkania o pow. 71 m kw., nie mają innych osób na utrzymaniu. Ponadto w okresie krótko poprzedzającym złożenie wniosku, jak też już w trakcie ubiegania się o prawo pomocy (w okresie od lipca 2010 r. do października 2010 r.) mąż skarżącej spłacił zobowiązania podatkowe w łącznej kwocie [...]\zł, które to środki – jak twierdzi skarżąca – uzyskał w darowiźnie od członków rodziny. Zdaniem Sądu, już na podstawie powyższych danych można stwierdzić, że sytuacja skarżącej nie jest taka trudna, jak podaje. Może bowiem uzyskać środki pieniężne od członków rodziny w drodze kolejnej darowizny lub pożyczki. Poniesienie kosztów zabezpiecza również posiadany majątek w postaci nieruchomości – domu o pow. [...] m kw. oraz mieszkania o pow. [...] m kw. Poza tym w domu o pow. [...] m kw. skarżąca i jej mąż mieszkają sami, co oznacza, zdaniem Sądu, że może on przecież stanowić źródło dochodu dla strony, poprzez częściowe jego wynajęcie. W ocenie Sądu, ze względu na wymieniony majątek i stałe dochody skarżącą można zaliczyć do osób zamożnych, a możliwość zdobycia dodatkowych środków pieniężnych przesądza, że uiszczenie kosztów postępowania jest realne i istniało już w momencie składania wniosku. Niezależnie od powyższego wskazania wymaga, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem – to na stronie spoczywa obowiązek wykazania istnienia okoliczności przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów, mających potwierdzać jej twierdzenie o braku możliwości poniesienia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła jednak wszystkich określonych pismem procesowym z dnia 5 października 2010 r. dokumentów. Nie przedłożono bowiem wykazu posiadanych przez skarżącą i jej małżonka rachunków bankowych (osobistych oraz związanych z działalnością gospodarczą), w tym lokat, z ich stanem z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżąca przedłożyła jedynie wyciąg z rachunku związanego z kartą kredytową z zadłużeniem na kwotę [..]zł. Braku powyższego nie uzupełniono również na etapie złożenia sprzeciwu, nie wykazując przyczyn, które uniemożliwiły przedłożenie wskazanych dokumentów. Jak wynika z przedłożonego zestawienia kwot ściągniętych w drodze egzekucji, K B posiada przecież rachunek bankowy, który wprawdzie podlega zajęciu komorniczemu, ale nie jest to wystarczająca przyczyna, aby uchylać się od wykonania nałożonego wskazanym wezwaniem zobowiązania. Skarżąca nie przedłożyła jak dotychczas wykazu wydatków na konieczne utrzymanie i dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy. Wobec tego nie poddają się żadnej weryfikacji twierdzenia, iż małżonkowie żyją na niskiej stopie życiowej, a uzyskane dochody wystarczają tylko na opłaty mieszkaniowe i zakup niektórych lekarstw. Takie oświadczenie pełnomocnika zawarte w sprzeciwie nie może zastąpić pełnej informacji na temat rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków. Brak możliwości poniesienia kosztów postępowania, nie może wynikać z jedynie subiektywnego odczucia skarżącej czy jej pełnomocnika, musi zostać poparte określonymi dokumentami źródłowymi i poddawać się ocenie Sądu. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie [...]zł, spowoduje uszczerbek jej koniecznego utrzymania, zwłaszcza, że skarżąca i jej mąż posiadają znaczny majątek, a także realną możliwość zdobycia środków pieniężnych w kwocie przekraczającej opłaty sądowe. W ocenie Sądu przeznaczanie środków pieniężnych na inne zobowiązania (podatkowe), których nie można traktować z pierwszeństwem przed opłatami związanymi z wniesieniem sprawy do sądu, nie ma żadnych usprawiedliwionych podstaw. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie jej prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.