I SA/Sz 768/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w osobie Referendarza Sądowego Aleksandry Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. postanawia: przyznać A. B. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie [...] zł w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, A. B., reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata, odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 1.500 zł, od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył w dniu 29 listopada 2007 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie ma żadnego źródła dochodów, nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego, korzysta z pomocy rodziny, która go utrzymuje. Wskazał, że w ciągu ostatnich dwóch lat, przez ponad 20 miesięcy przebywał w areszcie, w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą i nie ma możliwości jej kontynuowania. Ponadto jest zobowiązany do opłacania alimentów na rzecz trójki dzieci (w wieku 15, 13 i 10 lat) w łącznej kwocie 1400 zł. Wnioskodawca podał też, iż nie posiada majątku poza udziałem w wielkości - części nieruchomości zabudowanej domem o kubaturze 623 m 3, stanowiącym współwłasność z rodzicami, który jest obciążony hipoteką zabezpieczającą postępowanie karne. Ze złożonego oświadczenia wynika także, że wnioskodawca nie zgromadził żadnych zasobów pieniężnych w postaci oszczędności czy papierów wartościowych, nie posiada wartościowych rzeczy ruchomych. Ponadto skarżący podniósł, że reprezentujący go w postępowaniu sądowym pełnomocnik świadczy usługi na jego rzecz w związku z tym, że był obrońcą w postępowaniu karnym, a jego wynagrodzenie opłaciła wcześniej rodzina skarżącego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (...) (art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a), jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte w w/w wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodu lub stanu rodzinnego ( art. 255 w/w ustawy ). W związku z powyższym Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego pismem z dnia 7 grudnia 2007 r. (doręczonym na adres kancelarii prawnej w dniu 12 grudnia 2007 r.) do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, tj. - zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, stwierdzającego czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, - zaświadczenia w właściwej do spraw opieki społecznej jednostki gminy o sytuacji rodzinnej skarżącego oraz czy skarżący korzysta z pomocy społecznej, - dodatkowego oświadczenia o stanie rodzinnym: tj. czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, czy posiada rozdzielność majątkową małżeńską wraz z dokumentami potwierdzającymi te okoliczności, - oświadczenia czy wraz ze skarżącym zamieszkują także inni członkowie rodziny (np. małżonka, rodzice), oświadczenia o stanie majątkowym wspólnie zamieszkujących osób i wysokości uzyskiwanych przez nie dochodów, - dodatkowego oświadczenia skarżącego co do uzyskiwanej od rodziny pomocy w zakresie utrzymania, tj. wyjaśnienie czy jest to pomoc pieniężna, w jakiej wysokości, - wykazu posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat) oraz wyciągów z ich stanem za okres od 7 października 2007 r. do 7 grudnia 2007 r., w terminie 7 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wykonując powyższe wezwanie A. B. przedstawił: - zaświadczenie z PUP z dnia 13 grudnia 2007 r. wraz z kserokopią karty bezrobotnego, potwierdzające, iż zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu 13 grudnia 2007 r. jako osoba bezrobotna i nie uzyskał prawa do zasiłku - zaświadczenie MOPR w Ś. z dnia 13 grudnia 2007 r. stwierdzające, że wnioskodawca nie korzysta ze świadczeń rodzinnych, - odpis skrócony aktu małżeństwa zawartego w dniu 22 sierpnia 1992 r. oraz wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 30 listopada 1999 r. o rozwiązaniu małżeństwa z I. B. przez rozwód oraz zobowiązujący do uiszczania alimentów na dwoje dzieci w kwocie po 300 zł na każde dziecko, - wyciągi z rachunku bankowego (depozytowy) E. B. (matki skarżącego) za okres od 27.04.2006 r. do 26.11.2007 r., z saldem końcowym na dzień 27.12.2007 r. w wysokości 12.273,05 zł, - potwierdzenia dokonania przez E. B. przelewów bankowych alimentów za kwiecień 2007 r., maj 2007 r., czerwiec 2007 r., wrzesień 2007 r., październik 2007 r., listopad 2007 r., grudzień 2007 r. oraz na rzecz A. I. za okres od lutego do lipca 2006 r. i za sierpień 2006 r. - kwoty 500 zł A. B. złożył także dodatkowe oświadczenie z dnia 19 grudnia 2007, w którym podał, że pomoc finansowa rodziców polega na przekazywaniu skarżącemu na utrzymanie siebie i jego dzieci - w okresie gdy z nim przebywają - kwoty średnio 1.000 zł miesięcznie oraz opłacaniu alimentów w wysokości 1400 zł miesięcznie. Wyjaśnił także, że tym celu jego matka - E. B. utworzyła specjalne konto bankowe, które co pewien czas zasila, a środki tam zgromadzone zabezpieczają wyłącznie spłatę alimentów, nie są na nim dokonywane żadne inne operacje. Rodzice wnioskodawcy spłacają również jego byłą małżonkę w związku z rozliczeniem majątku wspólnego. Ponadto wyjaśniono, że skarżący od momentu opuszczenia aresztu zamieszkuje w udostępnianym mu przez brata mieszkaniu, nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący nie posiada żadnych kont bankowych. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której osoba bezrobotna, nie pobierająca zasiłku, ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, jej sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Po przeanalizowaniu przedstawionej przez A. B. sytuacji majątkowej i rodzinnej, znajdującej potwierdzenie w przedłożonych dokumentach, Sąd postanowił uwzględnić jego wniosek w części i zwolnić go od uiszczenia kwoty 1.500 zł ustalonej tytułem wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem ze złożonych oświadczeń i dokumentów, A. B. przebywał ponad 20 miesięcy w areszcie w związku toczącą się przeciwko niemu sprawą karną i w chwili obecnej - jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku (zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem z PUP zarejestrował się w dniu 13.12.2007 r.), nie uzyskuje samodzielnie żadnych dochodów (zlikwidował działalność gospodarczą i nie ma możliwości jej prowadzenia) ani zasiłków z pomocy społecznej. Podstawowe potrzeby życiowe wnioskodawcy oraz dwójki jego dzieci, zabezpieczają rodzice. Realizując bowiem pomoc, o której mowa w art. 87 K.r.io., ponoszą oni koszty codziennego utrzymania skarżącego, opłacają zasądzone wyrokiem rozwodowym alimenty na rzecz dzieci, spłacają inne jego zobowiązania na rzecz byłej żony, a także opłacają wynagrodzenie adwokata. Wnioskodawca podaje, że nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiada majątku poza udziałem w wielkości - domu stanowiącym współwłasność z rodzicami (zabezpieczonym hipoteką), nie mieszka tam jednak, korzystając z mieszkania udostępnionego przez brata. Wobec powyższego, należało uznać, iż faktycznie sytuacja wnioskodawcy w chwili obecnej jest trudna i nie pozwala bez uszczerbku w swoim i dzieci utrzymaniu wygospodarować z uzyskiwanych od rodziców środków pieniężnych (w kwocie ok. 1.000 zł) kwoty 1.500 zł na pokrycie kosztów wpisu sądowego. W tym miejscu należy wskazać, że przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych w pełnym zakresie (o co strona się ubiega), zdaniem Sądu, nie jest zasadne i na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne, gdyż sytuacja skarżącego może ulec zmianie. Ze względu na wiek wnioskodawcy oraz niewykazanie istnienia przeszkód uniemożliwiających podjęcie pracy nie można wykluczyć, iż skarżący znajdzie zatrudnienie zapewniające stałe źródło dochodów. Ponadto, zgodnie z art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z tych względów, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.