I SA/Sz 775/10

WyrokWSA w Szczecinie2010-12-16

Skład orzekający: Zygmunt Chorzępa, Alicja Polańska, Anna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ celny może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej długu celnego, jeśli wniosek został złożony po upływie 3-letniego terminu od dnia powstania długu celnego, zgodnie z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego?
Ratio decidendi
Organ celny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej długu celnego, ponieważ wniosek został złożony po upływie 3-letniego terminu określonego w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Termin ten, liczony od dnia powstania długu celnego, nie podlega przedłużeniu ani przywróceniu, a jego upływ skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego rozpatrzenia wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...] w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego, argumentując, że decyzja została wydana po śmierci strony (H.W.) i nie mogli jej zaskarżyć. Organ celny odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na upływ 3-letniego terminu od powstania długu celnego (27 kwietnia 2004 r.) do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, zgodnie z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i konstytucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.),, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. W., M.W., R. W. i J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w S., po rozpatrzeniu odwołania A.W., M.W., R.W. i J.C. od decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektor Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...], utrzymał w mocy tę decyzję. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 27 kwietnia 2004 r., w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci samochodu osobowego m-ki [...] objętego procedurą tranzytu, powstał dług celny, co zostało stwierdzone w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] Nr [...]. W decyzji tej określono kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] oraz kwotę podatku akcyzowego w wysokości [...] i podatku od towarów i usług w wysokości [...], należne z tytułu importu tego pojazdu. Jako dłużników solidarnie zobowiązanych do zapłaty należności celnych i podatkowych wynikających z tej decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w S. wskazał D.W., H.W. oraz firmę "A" Sp. z o.o. z/s w C. Dalej, w decyzji tej wskazano, że w dniu 8 listopada 2006 r. do kancelarii Izby Celnej w S. wpłynęło wniesione przez H.W. odwołanie, w którym odwołujący się zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ celny I instancji. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania, Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Następnie, w dniu 7 grudnia 2009 r. do kancelarii Izby Celnej w S. wpłynął wniosek pełnomocnika J.C. (spadkobierczyni zmarłego H.W.) o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że decyzja wydana w stosunku do osoby zmarłej – H.W. jest obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych. Pismem z dnia 3 marca 2010 r. o złożeniu przez pełnomocnika J.C. wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. zostali poinformowani pozostali spadkobiercy H.W., tj. A.W., M.W. oraz R.W. Ponadto, wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że - po rozpatrzeniu ww. wniosku - Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...] Nr [...] (uzupełnioną następnie decyzją z dnia [...] Nr [...]) stwierdził w stosunku do H.W. nieważność wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] Nr [...] w części, w jakiej decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] Nr [...] w zakresie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym, powstałego z tytułu importu samochodu osobowego m-ki [...]. Jednocześnie, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w S. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...] w części, w jakiej decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] Nr [...] w zakresie dotyczącym określenia kwoty wynikającej z długu celnego. Według organu, w sprawie nie zostały spełnione wymogi określone w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, tj. strona wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wniosła po upływie 3-letniego terminu od dnia powstania długu celnego. Wskazano dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że od ww. decyzji wpłynęło odwołanie pełnomocnika wszystkich spadkobierców H.W., tj. J.C., A.W., M.W. oraz R.W. W odwołaniu tym, pełnomocnik odwołujących się, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucił organowi celnemu naruszenie przepisów art. 121 i 123 Ordynacji podatkowej, a także art. 2, art. 7, art. 8 i art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, po rozpoznaniu którego, ww. decyzją z dnia [...] Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy tę decyzję. Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie w wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor Izby Celnej w S. - odwołując się do uregulowań art. 127, art. 233 § 1 i art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej - wskazał, że organ podatkowy dokonuje oceny decyzji ostatecznej tylko w kontekście przesłanek wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony. Takie postępowanie składa się z dwóch etapów. Pierwszy polega na badaniu dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie i stwierdzenia nieważności decyzji, drugi zaś, to realizacja postępowania zasadniczego mającego na celu ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Zatem, wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu, czy przesłanki formalno - prawne zostały spełnione. Odwołując się do tych uregulowań, Dyrektor Izby Celnej w S. stwierdził, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wykazała, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] Nr [...] złożony został na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej z uwagi na rażące naruszenie prawa, polegające na skierowaniu decyzji do osoby zmarłej. Decyzja ta utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, na podstawie którego dokonano obliczenia długu celnego i podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Zatem, w kwestiach dotyczących podatków zastosowanie znajdują regulacje Ordynacji podatkowej, czemu organ dał wyraz wydając decyzję z dnia [...] Nr [...] (uzupełnioną następnie decyzją Nr [...]) na podstawie której stwierdził w stosunku do H.W. nieważność wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] w części, w jakiej decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] w zakresie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym, powstałego z tytułu importu samochodu osobowego m-ki [...]. Wydanie takiego rozstrzygnięcia było możliwe dzięki stwierdzeniu przez organ I instancji, iż brak było przesłanek negatywnych do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] w ww. zakresie, gdyż na podstawie art. 249 § 1 pkt 1 i pkt 2 niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej w przypadku, gdy żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub gdy sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4, co w niniejszej sprawie miejsca nie miało. Natomiast, w kwestiach dotyczących długu celnego zastosowanie mogą znaleźć jedynie uregulowania Kodeksu celnego. W tej sprawie dług celny powstał w dniu 27 kwietnia 2004 r., a więc przed akcesją Polski do Unii Europejskiej, toteż - na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne - w kwestii dotyczącej powstałego długu celnego znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu celnego z 1997 r. Zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego, do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy działu IV oraz art. 12 Ordynacji podatkowej. Ustalenie stanu prawnego w zakresie postępowania w sprawach celnych przy takiej regulacji powoduje pierwszeństwo procesowych uregulowań Kodeksu celnego i aktów prawnych towarzyszących przed przepisami działu IV Ordynacji podatkowej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji została uregulowana głównie w przepisach rozdziału 18 działu IV Ordynacji podatkowej. Niemniej jednak, Kodeks celny wprowadza wiele odrębności procesowych, które powodują, że nie mają zastosowania niektóre przepisy Ordynacji podatkowej, zgodnie z zasadą pierwszeństwa przepisów szczególnych przed ogólnymi. Taką odrębność procesową ustawodawca wprowadził w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, stanowiącym że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Dalej, organ ten wskazał, że w sprawie dług celny powstał w dniu 27 kwietnia 2004 r., zatem - mając na uwadze 3-letni termin określony w ww. art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, w którym można żądać od organu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, termin ten upłynął z dniem 27 kwietnia 2007 r. Wniosek natomiast z dnia 4 grudnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] został wniesiony w dniu 4 grudnia 2009 r., tj. z naruszeniem przepisu formalnego, o którym mowa jest w art. 2652 Kodeksu celnego. Po tym terminie wygasła możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej (w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego) w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Dotyczy to nie tylko wszczęcia postępowania na żądanie strony, lecz również z urzędu. Odnosząc się dalej do zarzutu odwołujących się, że decyzja wydana w wyniku wniesienia odwołania przez H.W., będąca przedmiotem postępowania w trybie stwierdzenia nieważności, została wydana po upływie 3 lat od daty powstania długu celnego, a zatem - zgodnie z rozumowaniem organu - należałoby przyjąć, iż już w dniu 19 lipca 2007 r., tj. w dniu wydania decyzji w trybie odwoławczym, nie było możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności, organ stwierdził, że niedopuszczalność zastosowania omawianego trybu, wynikająca z treści art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, dotyczy zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...], bowiem decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, jest aktem, który de facto podtrzymuje wszystkie ustalenia organu I instancji, a przede wszystkim, ustalenia dotyczące określenia lub ustalenia wysokości należności celnych. Decyzja organu odwoławczego ma zatem także charakter decyzji określającej lub ustalającej wysokość należności celnych Z tych względów, stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej powstania długu celnego, po upływie terminu przewidzianego w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, było niedopuszczalne. Dyrektor Izby Celnej w S. nie podzielił także zasadności zarzutów naruszenia art. 121 i 123 Ordynacji podatkowej, a także przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Końcowo, organ ten wskazał, że analiza akt sprawy wykazała, iż w dniu 10 lipca 2007 r. do Izby Celnej w S. wpłynął odpis skrócony aktu zgonu z dnia 3 lipca 2007 r. H.W. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w P. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w S. o stwierdzeniu nabycia spadku po H.W. wraz z wchodzącym w skład spadku udziałem w gospodarstwie rolnym w równych częściach (1/4) przez spadkobierców: żonę – S.W., córki – M.W. i J.C. oraz syna – R.W. Dodatkowo, pismem z dnia 5 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy w S. poinformował, że żaden ze spadkobierców H.W. nie złożył oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz, że spadkobiercy nie dokonywali działu spadku przed tym Sądem. Nie zgadzając się z ww. decyzją ostateczną, A.W., M.W., R.W. i J.C., reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. 121 § 1 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezprawne działanie organu, które uniemożliwiło stronom zaskarżenie decyzji. Uzasadniając skargę, skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organów obu instancji, jakoby wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 19 lipca 2007 r. można się było domagać jedynie do dnia 27 kwietnia 2007 r., tj. do dnia upływu trzyletniego terminu określonego w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Według nich, decyzja ta nigdy nie została doręczona w sposób prawidłowy, zaś H.W. nie miał żadnej możliwości zaskarżenia jej po swojej śmierci, natomiast, gdyby organ celny nie popełnił błędu i zawiesił postępowanie w sprawie w chwili powzięcia informacji o śmierci odwołującego się H.W. nie wydałby wówczas decyzji nakładającej obowiązek zapłaty jakiejkolwiek daniny publicznej na osobę zmarłą. Decyzja taka mogłaby być wydana dopiero w stosunku do spadkobierców, którzy mogliby wnieść stosowne środki zaskarżenia. Zatem, wątpliwe jest - według skarżących - traktowanie przez organ celny tej decyzji za ostateczną w stosunku do nich, skoro nie mieli możliwości jej zaskarżenia. Ponadto, według skarżących, organ naruszył, określoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zasadę zaufania do organów podatkowych, jak również zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu wynikającą z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem uniemożliwił następcom prawnym podatnika wykorzystanie uprawnienia do zaskarżenia decyzji. Konsekwencją tego jest naruszenie art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem ze względu na niezawiniony upływ terminu od rzekomego uprawomocnienia się decyzji skarżący zostali pozbawieni możliwości wniesienia skargi na decyzję z dnia 19 lipca 2007 r. Skarżący wnieśli o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Celnej w S. ze wskazaniem, że organ winien stwierdzić nieważność decyzji z dnia 19 lipca 2007 r., a następnie wydać decyzję, będącą rozstrzygnięciem odwołania H.W. w stosunku do jego spadkobierców. Końcowo, skarżący powołali wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 171/09, w którym to wyroku – według nich - Sąd orzekając w zbliżonym stanie faktycznym do ich sprawy, uwzględnił skargę i uchylił decyzję w całości. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w S. nie podzielił zasadności zarzutów w niej podniesionych i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c tej ustawy.) Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem sporu w sprawie jest dopuszczalność wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, tj. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji określającej kwotę długu celnego z uwagi na upływ terminu określonego w art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, stanowiącego, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Z dniem wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, tj. z dniem 1 maja 2004 r., przestała obowiązywać ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j.: Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.), jednakże - zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) - w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie (27 kwietnia 2004 r.), zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy obowiązujące przed 1 maja 2004 r., przez które rozumieć należy - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych - zarówno przepisy prawa materialnego, jak i formalnego, zawarte w Kodeksie celnym z dnia 9 stycznia 1997 r., który stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV Ordynacji podatkowej. Postępowanie w sprawach celnych regulują przepisy Kodeksu celnego zawarte w Tytule IX w Dziale I, zaś odpowiednie stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej ma miejsce w kwestiach nieuregulowanych odrębnie w samym Kodeksie celnym (art. 262 Kodeksu celnego). Takie uregulowanie, odrębne od przyjętego w Ordynacji podatkowej, zawarte zostało w art. 2652 Kodeksu celnego w kwestii dotyczącej terminu do wystąpienia przez stronę z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Złożenie takiego żądania po upływie określonego w tymże przepisie terminu powoduje, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może być prowadzone, a zatem wniosek nie może być merytorycznie rozpatrywany i to niezależnie od jego zasadności. Ponadto, zgodnie z art. 11 Kodeksu celnego, przewidziane w nim terminy nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu, poza wypadkami ustanowionymi w przepisach tego prawa. Uwzględniając więc powyższe uregulowania, wobec tego, że w decyzji, której dotyczy złożony wniosek o stwierdzenie nieważności, tj. decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...], datę powstania długu celnego określono na dzień 27 kwietnia 2004 r., przewidziany przepisem art. 2652 Kodeksu celnego, 3-letni termin do wszczęcia postępowania o stwierdzenie jej nieważności upłynął z dniem 27 kwietnia 2007 r., to oznacza, że złożony przez pełnomocnika J.C. w dniu 4 grudnia 2009 r. wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wniesiony został po upływie terminu. Odnosząc się do zarzutu podniesionego na etapie skargi sądowoadministracyjnej, tj. że organ celny wadliwie ocenił decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] uznając ją za ostateczną w stosunku do nich, skoro nie mieli możliwości jej zaskarżenia, należy uznać ten zarzut za nieuprawniony. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 128 Ordynacji podatkowej, zamieszczonego w Dziale IV tej Ordynacji, a więc znajdującym odpowiednie zastosowanie w postępowaniach prowadzonych w sprawach celnych (art. 262 Kodeksu celnego), decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. A, od tej decyzji nie służyło już żadnej ze stron odwołanie, jedynie skarga sądowoadministracyjna, jako od decyzji ostatecznej i także tylko stronom tej decyzji. Tak więc decyzja ta, chociaż została błędnie skierowana (zaadresowana i wysłana) do osoby, która już w dacie jej wydania nie żyła, to jednak decyzja ta istnieje w obrocie prawnym, a skarżący nie mogli otrzymać jej, gdyż nie byli stronami postępowania, w którym wydano tę decyzję (nie byli adresatami tej decyzji). W tej sytuacji, środkiem dającym możliwość wyeliminowania tej wadliwej decyzji z obrotu prawnego był wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, z którego to środka skorzystali skarżący. Jednak wobec tego, że ww. 3-letni termin do wszczęcia postępowania w tej sprawie liczyć należało od dnia powstania długu celnego (27 kwietnia 2004 r.), to termin ten upłynął już w dniu 27 kwietnia 2007 r. Okoliczność zaś, że Dyrektor Izby Celnej w S. wydał decyzję w dniu [...], już po upływie tego 3-letniego terminu, nie oznacza, że termin ten uległ jakiemukolwiek przedłużeniu, gdyż jak to już wyżej wskazano terminy w postępowaniu celnym nie ulegają przedłużeniu (art. 11 Kodeksu celnego). Według składu orzekającego w sprawie, ta ww. sytuacja, skutkująca niemożliwością wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji ostatecznej, obarczonej wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa wskutek skierowania jej do osoby nieżyjącej (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), nie wywołuje negatywnych dla skarżących, jako następców prawnych zmarłej strony postępowania celnego – H.W., konsekwencji prawnych, gdyż możliwość orzeczenia przez organy celne o ich odpowiedzialności za dług celny wynikający z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] Nr [...], utrzymanej w mocy ww. decyzją Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...], jako spadkobierców H.W., jest wyłączona na mocy przepisów Kodeksu celnego z dwóch powodów: pierwszego - gdyż przepisy Działu III, Rozdziału 14 Ordynacji podatkowej regulujące prawa i obowiązki następców prawnych oraz podmiotów przekształconych, w szczególności przepisy art. 97 i art. 98 tej Ordynacji, nie znajdują zastosowania w postępowaniu celnym, na podstawie art. 262 Kodeksu celnego, oraz drugiego - gdyż Kodeks celny zawiera własną regulację dotyczącą następstwa prawnego, obejmującego tylko następstwo osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej (art. 264), natomiast nie przewiduje ten Kodeks następstwa prawnego osób fizycznych. Tak więc, nie ma prawnej możliwości przeniesienia przez organy celne odpowiedzialności za dług celny na skarżących, jako spadkobierców dłużnika celnego – H.W.. Natomiast taka możliwość prawna dotyczy należności podatkowych, co do których organ celny stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] w tej części (decyzja Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] Nr [...], uzupełnioną następnie decyzją Nr [...]) Odnosząc się do zarzutu skarżących, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 171/09, Sąd - orzekając w zbliżonym stanie faktycznym do ich sprawy - uwzględnił skargę i uchylił decyzję w całości, należy wskazać, że z treści uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd ten uwzględnił skargę i zaskarżoną decyzję uchylił tylko z tego powodu, że organy wadliwie zastosowały uregulowanie art. 2652 Kodeksu celnego do sprawy w części dotyczącej należności podatkowych. Mając zatem na uwadze podniesione wyżej okoliczności, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, gdyż organy celne prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie właściwie zastosowanego w sprawie przepisu art. 2652 Kodeksu celnego, to należało - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalić, jako nieuzasadnioną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło