I SA/Sz 777/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Zakładu [...] na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 kwietnia 2014 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r., oddalił skargę Zakładu Gminnego "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w [...] – dalej: "strona skarżąca", na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2008 r. Strona skarżąca pismem z dnia 22 stycznia 2015 r. wniosła za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W jej treści zawarła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r., Sąd I instancji pozostawił bez rozpoznania wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Powyższe postanowienie uprawomocniło się z dniem 16 maja 2015 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Sądu z dnia 1 czerwca 2015 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie [...] złotych oraz pouczono, że niewykonanie zobowiązania w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi kasacyjnej. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 16 czerwca 2015 r. W dniu 14 lipca 2015 r. do Sądu I instancji wpłynął wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony skarżącej wskazał, iż w dniu 16 czerwca 2015 r. punkt [...] doręczył mu wezwanie wysłane przez Sąd. Bezzwłocznie zatem, w dniu 18 czerwca 2015 r. sms na numer służbowy oraz mailem, pełnomocnik przekazał Prezesowi [...] wskazanie co do kwot i konta na jakie należy przelać opłatę sądową. Niestety w w/w terminie, Prezes zarządu spółki przebywał na terenie [....], gdzie z przyczyn technicznych nie otrzymał ani wiadomości sms-owej, ani też wiadomości mailowej. Z uwagi na ciężką sytuację finansową spółki, prezes zarządu spółki nie zatrudnia sekretarki, ani nie zatrudnia pracownika do spraw związanych z jej obsługą i wszystkie w tym zakresie czynności wykonuje samodzielnie i osobiście. Spółka korzysta z biura rachunkowego w innym mieście, które nie jest pełnomocnikowi znane. W dniu 15 lipca 2015 r. strona skarżąca uiściła wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. Zarządzeniem Sądu z dnia 16 lipca 2015 r., wezwano pełnomocnika strony skarżącej do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej oraz wykazania, iż wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia tego wpisu, z dnia 9 lipca 2015 r. został wniesiony w terminie 7 dniu od czasu jej ustania, pod rygorem odrzucenia wniosku. Odpowiadając na powyższe wezwanie strona skarżąca wskazała, iż wniosek w przedmiocie uzupełnienia wpisu, którego Sąd nie wykazał w pierwotnym wezwaniu w pełnej wysokości, został wniesiony w terminie 7 dniu od czasu ustania przeszkody, ze względu na brak możliwości podpisania dyspozycji przelewu przez organ spółki, z powodu pobytu prezesa zarządu spółki na terenie [...] oraz z uwagi na urlop księgowej obsługującej spółkę, upoważnionej do dyspozycji bankowych zastrzeżonych. Postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. Sąd I instancji odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu I instancji strona skarżąca wniosłao jego uchylenie w trybie samodzielnej weryfikacji orzeczenia oczywiście błędnego bądźo przywrócenie stronie terminu przez Sąd II instancji, ewentualnie o uchylenie i zwrot Sądowi I instancji celem rozpoznania powtórnie. Strona skarżąca zarzuciła, że Sąd przedwcześnie uznał, że skarżąca nie wskazała daty ustania przyczyny uchybienia terminu (nie wyjaśniła okoliczności związanych z tą datą) i nie wykazała tym samym, iż wnioseko przywrócenie terminu został złożony w terminie. Po rozpoznaniu zażalenia na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2015 r. Sąd II instancji uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w . W uzasadnieniu wskazując, że wezwanie skierowane przez Sąd I instancji na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku o wskazanie "kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu" oraz "że wniosek o przywrócenie terminu (...) został wniesiony w terminie 7 dni od czasu jej ustania", zostało sformułowane w sposób ogólny. Udzielona w związku z tym odpowiedź strony skarżącej czyni zadość pytaniu Sądu I instancji. NSA podkreślił, że odrzucenie przedmiotowego wniosku nie było właściwe, a Sąd I instancji mógł ponowić wezwanie, precyzując, że strona skarżąca powinna wyjaśnić w jakiej konkretnie dacie i w jakich okolicznościach ustała przyczyna uchybienia terminowi przez nią powołana (zakończenie urlopu księgowej, powrót prezesa zarządu spółki z [...]). Wezwaniem z dnia 15 stycznia 2016 r. uwzględniając wskazówki Sądu II instancji zamieszczone w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2015 r. Sąd I instancji wezwał pełnomocnika strony skarżącej do wyjaśnienia, w jakiej konkretnie dacie i w jakich okolicznościach ustała przyczyna uchybienia terminowi przez niego powołana (zakończenie urlopu księgowej, powrót prezesa zarządu spółki z [...]). W odpowiedzi pismem z dnia 30 stycznia 2016 r. (wpływ do WSA w - 3 lutego 2016 r.) pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że datą ustania przeszkody dla realizacji opłaty w sprawie jest dzień poprzedzający realizację przelewu na rachunek Sądu związany z powrotem prezesa zarządu spółki i obiektywną możliwością zrealizowania przelewu na podstawie podpisanego dokumentu przez księgowa spółki. Ponadto wskazał, że sformułowanie "w jakich okolicznościach ustała przyczyna uchybienia terminowi" nie jest jednoznaczna prawniczo i jego zdaniem dotyczy daty ustania przeszkody dla dokonania czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Przywrócenie terminu uzależnione jest więc od łącznego spełnienia wymienionych wyżej przesłanek. Jest ono możliwe w szczególności w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jak się podkreśla w literaturze (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 328-329) oraz orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 14 stycznia 200 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99 – Lex nr 40381, z dnia 2 lutego 200 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98 – Lex nr 39797, z dnia 19 września 2000 r. sygn. akt I SA 1072/00 – Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przyjmuje się więc pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi o okoliczności od strony całkowicie niezależne i przewidywalne, przy czym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej wskazała, że w siedmiodniowym terminie do uiszczenia wpisu sądowego prezes zarządu spółki przebywał na terenie [...] w stanie [...], gdzie z przyczyn technicznych nie otrzymał ani wiadomości sms-owej ani też wiadomości mailowej. Ponadto wskazała, że z uwagi na ciężką sytuację finansową spółki, prezes zarządu spółki nie zatrudnia sekretarki, ani nie zatrudnia pracownika do spraw związanych z jej obsługą i wszystkie w tym zakresie czynności wykonuje samodzielnie i osobiście. W zakresie obsługi księgowej strona skarżąca korzysta z biura rachunkowego w innym mieście. Strona skarżąca wyjaśniła (w piśmie z dnia 30 stycznia 2016 r.), że datą ustania przeszkody dla realizacji zobowiązania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej jest dzień poprzedzający realizację przelewu na rachunek sądu i był związany z powrotem prezesa zarządu spółki z [...]. Obciążenie rachunku/wpłata zgodnie z danymi wynikającymi z polecenia przelewu wygenerowanego przez Oddział Finansowo – Budżetowy WSA w przypada na dzień 15 lipca 2015 r. W związku z powyższym uznać należało, że przyczyna uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu ustała 14 lipca 2015 r. Strona skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 13 lipca 2015 r. zachowała przewidziany na dokonanie tej czynności siedmiodniowy termin wskazany w art. 87 § 1 p.p.s.a., dopełniła również wymogu jednoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności, której termin został uchybiony, uiszczając brakujący wpis sądowy od skargi. W ocenie sądu strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Oceniając brak winy w uchybieniu terminu należy uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Z brakiem winy, mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, nadzwyczajnych i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia terminu wyznaczonego przepisami prawa. Z wniosku o przywrócenie terminu, w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że uchybienie terminu było następstwem niedołożenia przez stronę skarżącą należytej staranności w dbaniu o swoje interesy. Podkreślenia wymaga, iż wyjazd prezesa zarządu spółki (tj. piastuna funkcji organu, jedynej osoby uprawnionej do dokonywania czynności zlecenia przelewu bankowego) do [...] oraz wyjazd na urlop księgowej (tj. jedynej osoby upoważnionej do wykonania dyspozycji bankowych), które zbiegły się w czasie z upływem terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nie mogą być brane pod uwagę jako okoliczności wyłączające winę strony skarżącej. Na okoliczności te bowiem strona skarżąca miała wpływ. W odniesieniu do strony skarżącej, której organ oraz niezbędny dla wykonania czynności personel wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, aktualizuje się obowiązek takiego zorganizowania spraw, aby podczas tych nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Prezes zarządu spółki winien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. Jeżeli nie zostały podjęte takie czynności, to nie zachodzą również przesłanki wyłączające winę strony skarżącej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Przy ocenie winny lub jej braku w uchybieniu terminu, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie skarżącej dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Skoro przyczyną uchybienia terminu było zaniedbanie strony skarżącej, to świadczy to o wadliwej organizacji pracy i funkcjonowania spółki, co jest ściśle związane z pojęciem winy, o jakim mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Podsumowując, przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona skarżąca nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r. sygn. akt FZ 707/2004, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przyczyn takich w rozpoznawanej sprawie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził. Mając powyższe na względzie, Sąd odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 i 87 p.p.s.a.