I SA/Sz 782/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., po rozpatrzeniu wniosku M. K. z 27 marca 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), wydanej przez Kierownika Biura Powiatu P. i Miasta S. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. w dniu [...]r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S., decyzją nr [...] z dnia [...] r., ustalił M. K. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 13 stycznia 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (odbiór potwierdziła A. C.). W dniu 28 stycznia 2014 r. M. K. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji za pośrednictwem poczty. W związku z faktem, że odwołanie wpłynęło po terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji nr [...], organ wydał, w dniu [...]r., postanowienie nr [...] o uchybieniu terminu do wniesienia tego odwołania. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone w dniu 20 marca 2014 r. Następnie, organ odwoławczy wskazał, że 28 marca 2014 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. wpłynął wniosek M.K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...], do którego dołączono odwołanie. We wniosku tym producent wskazał, że w dniach od 27 grudnia 2013 r. do 19 stycznia 2014 r. przebywał we W. i nie miał możliwości osobistego odbioru decyzji organu pierwszej instancji, którą podczas jego nieobecności odebrała teściowa – A. C.. Teściowa przekazała przesyłkę zwierającą decyzję wnioskodawcy informując, że odebrała ją 14 stycznia 2014 r. Mając to na uwadze producent był przekonany, że składając odwołanie w dniu 28 stycznia 2014 r. dokonał tej czynności w ustawowym terminie. Dopiero z postanowienia nr [...] z dnia [...] r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dowiedział się, że odwołanie zostało złożone po terminie. W związku z tym producent udzielił A. C. upoważnienia do przejrzenia dokumentów w niniejszej sprawie. Po zapoznaniu się z dokumentami sprawy i po sprawdzeniu zwrotki odbioru decyzji nr [...] A. C. potwierdziła, że faktycznie odebrała przesyłkę dnia 13 stycznia 2014 r., a nie jak myślała dnia 14 stycznia 2014 r. Z tego względu we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podniesiono, że opóźnienie w nadaniu odwołania od decyzji nr [...] nastąpiło w wyniku nieświadomego wprowadzenia strony w błąd przez teściową, która była przekonana, że przesyłkę odebrała dnia 14 stycznia 2014 r. Powyższe, zdaniem wnioskodawcy, przesądza o tym, że choć uchybił on terminowi do wniesienia odwołania, to bez swojej winy. Następnie, po przytoczeniu i analizie stosownych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wskazał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, natomiast bezskuteczny upływ terminu do wniesienia odwołania prowadzi do ostateczności decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym, zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami prawa terminie. W art. 58 K.p.a. przewidziana jest wprawdzie możliwość przywrócenia terminu, do wniesienia odwołania, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obwiązany jest uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1) przy czym sama możliwość wniesienia takiej prośby uwarunkowana jest terminem, którego przywrócenie jest niedopuszczalne (§ 2 i 3). Z tego też względu, jak podkreślił następnie organ, niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do wniesienie odwołania jeśli wnioskodawca nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Zdaniem organu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca bowiem M. K. najpierw wniósł odwołanie w dniu 28 stycznia 2014 r. za pośrednictwem poczty, a więc z opóźnieniem jednego dnia, a następnie po otrzymaniu (w dniu 20 marca 2014 r.) postanowienia nr [...] o uchybieniu terminu do wniesienia tego odwołania z dnia 4 marca 2014 r., z którego dowiedział się o przekroczeniu ustawowego terminu na wniesienie odwołania od decyzji nr [...], 27 marca 2014 r. za pośrednictwem poczty złożył wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie przedmiotowego odwołania, do którego ponownie dołączył odwołanie z dnia 28 stycznia 2014 r. W tej sytuacji organ przyjął więc, że nie został uchybiony termin na wniesienie prośby o przywrócenie terminu na złożenia odwołania. Jednak, analizując wniosek producenta organ stanął na stanowisku, że M. K. przebywając poza miejscem zamieszkania do dnia 19 stycznia 2014 r. miał jeszcze czas (8 dni) na złożenie odwołania od decyzji nr [...], nie musiał zatem czekać aż do ostatniej chwili biegnącego terminu do złożenia odwołania. Nadto, organ wskazał, że wnioskodawca nie wyjaśnił i nie przedstawił żadnych dowodów na to, że w dniach od 19 stycznia 2014 r. do dnia 27 stycznia 2014 r. nie był w stanie złożyć odwołania od decyzji nr [...]. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, M. K. nie zadbał dostatecznie o swoje sprawy, a zatem nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Nie zgadzając się z takim stanowiskiem organu, M. K. wniósł skargę do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Stosownie do art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "K.p.a.") w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że przepis art. 58 K.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r. II FSK 616/2005 ONSAiWSA 2007/3 poz. 67, z dnia 21 grudnia 2006 r. I FSK 374/2006, z dnia 18 sierpnia 2000 r. III SA 1716/99 LexPolonica nr 349705, z dnia 11 kwietnia 1997 r. III SA 1581/95 LexPolonica nr 339016), jak i w doktrynie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2004, str. 586; H. Dzwonkowki (w:) C. Kosikowski, A. Huchla, H. Dzwonkowski, Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2004, str. 437). W przedmiotowej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji. Nie ulega wątpliwości, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ administracji. Organ dokonuje natomiast oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy i bierze pod uwagę, jak powyżej wskazano, wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności. Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lutego 2000 r., I SA 1072/2000, z dnia 13 października 1999 r., I SA 459/99, z dnia 20 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1609/ - dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem wstępnym wniosku o przywrócenie terminu jest zatem jego uchybienie, a kolejnym uprawdopodobnienie braku winy. Bezsporne w sprawie jest, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. o nr [...] z dnia [...] r., ustalająca M. K. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł, została prawidłowo doręczona w dniu 13 stycznia 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru dokonanego przez teściową producenta – A.C. W kontekście powyższego, zakreślony przepisem art. 129 § 2 K.p.a. czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie 27 stycznia 2014 r., czego również skarżący nie kwestionuje. W związku z powyższym rozstrzygnięcia wymaga, czy w sprawie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy. Jednakże wskazać należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając na uwadze powyższe, zgodzić należy się z organem odwoławczym, że każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji jego przywrócenia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu, jak wskazano powyżej, wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Biorąc pod uwagę przepis art. 58 § 1 K.p.a., niedopuszczalne jest przywrócenie terminu na wniesienie odwołania jeśli wnioskodawca nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W podaniu o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania oraz w odwołaniu wnioskodawca wyjaśnił, że opóźnienie w nadaniu odwołania od decyzji nr [...] nastąpiło w wyniku nieświadomego wprowadzenia w błąd przez teściową – A. C., która była przekonana, że przesyłkę odebrała 14 stycznia 2014 r., a nie 13 stycznia 2014 r., i taką informację przekazała wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie wskazane w art. 58 K.p.a. przesłanki nie zostały wyczerpane. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem braku winy w uchybieniu terminu. Powoływanie się na omyłkową informację przekazaną przez teściową, co do daty odebrania przesyłki zwierającej decyzję organu nie stanowi okoliczności usprawiedliwiających niedochowanie terminu określonego w art. 58 K.p.a. Wskazać bowiem należy, że M. K. przebywając poza miejscem zamieszkania do dnia 19 stycznia 2014 r. miał jeszcze czas (8 dni) na złożenie odwołania od decyzji nr [...], nie musiał zatem czekać aż do ostatniej chwili biegnącego terminu do złożenia odwołania. Zasadnie także organ podkreślił, że wnioskodawca nie wyjaśnił i nie przedstawił żadnych dowodów na to, że w dniach od 19 stycznia 2014 r. do dnia 27 stycznia 2014 r. nie był w stanie złożyć odwołania od decyzji nr [...], tym bardziej, że strona nie ma obowiązku w odwołaniu podnosić żadnych zarzutów, gdyż wystarczy, że podniesie, iż nie jest zadowolona z rozstrzygnięcia (art. 128 K.p.a.). W tym miejscu wskazać należy, że terminy w postępowaniu administracyjnym są terminami zawitymi, co oznacza, że ich niedotrzymanie powoduje dla strony ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia odwołania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, że skarżący nie zadbał dostatecznie o swoje sprawy, nie sprawdzając choćby na poczcie kiedy decyzja nr [...] została odebrana przez A. C., a zatem nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto, oceniając zaskarżone postanowienie, Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.