I SA/Sz 782/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] D. P. C. & T. Spółka Jawna z siedzibą w S. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. oddala skargę. W dniu [...] kwietnia 2020 r. C. spółka jawna z siedzibą w S. (dalej: "spółka" "strona", "skarżąca") złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, z późn. zm., dalej: "ustawa COVID-19") w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm., dalej: "u.s.u.s."), ZUS odmówił spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Organ przywołał treść przepisów, na których się oparł. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek spółki zawiera dane niezgodne ze stanem faktycznym i nie pozwala na ustalenie prawa do zwolnienia, gdyż na dzień 29 lutego 2020 r. na koncie strony w ZUS nie odnotowano osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy spółka wskazała, że istotnie w dniu 29 lutego 2020 r. nie zgłosiła żadnych osób do ubezpieczeń jednakże zatrudniła jedną osobę od kwietnia 2020 r. a kolejną od maja 2020 r. Wcześniej spółka miała zawarte z tymi osobami umowy zlecenia i zatrudniła je niezwłocznie po zakończeniu okresów wypowiedzeń u poprzednich pracodawców. Spółka wskazała, że spełnia kryteria z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, gdyż na dzień 29 lutego 2020 r. była zarejestrowana jako płatnik składek oraz na ten dzień zgłosiła do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. W decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że brak jest podstaw do zwolnienia z opłacania składek, gdyż na dzień 29 lutego 2020 r. była zarejestrowana jako płatnik składek oraz na ten dzień brak było osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych. Spółka złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID 19 poprzez jego błędną interpretację i wskutek tego błędne uznanie, że spółce nie przysługuje zwolnienie określone w tym przepisie, pomimo spełnienia przez spółkę wszystkich warunków uprawniających do przyznania zwolnienia. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Złożono także wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania wyjaśniającego oraz załączonych do odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta odpowiada prawu. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] sierpnia 2020 r. utrzymująca w mocy własną decyzję ZUS z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek, który na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, w brzmieniu nadanym nowelizacją z dnia 16 kwietnia 2020 r. (Dz. U. 2020 r. poz. 695), na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Zgodnie z art. 31zt. Obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Skarżąca we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. wskazała, że wnosi o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za osoby ubezpieczone. Brzmienie zarówno pierwotnej wersji art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, jak i znowelizowanej treści tego przepisu wskazuje, że od początku, zwolnienie miało przysługiwać tym płatników, którzy zgłosili mniej niż 10 ubezpieczonych. W ocenie sądu, by móc skorzystać z tego rozwiązania, koniecznym było zatem zgłoszenie osób do ubezpieczenia, przy czym ich liczba musiała być niższa niż 10. W związku z tym, płatnik powinien zgłosić do ubezpieczeń od 1 do 9 pracowników. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że spółka przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r. nie zgłosiła żadnych osób do ubezpieczeń społecznych bowiem nie zatrudniała pracowników. Spółka zatrudniła jedną osobę od kwietnia 2020 r. a kolejną od maja 2020 r. Wcześniej skarżąca miała zawarte z tymi osobami umowy zlecenia i zatrudniła je niezwłocznie po zakończeniu okresów wypowiedzeń u poprzednich pracodawców. Tak ustalony stan faktyczny był w sprawie bezsporny. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie spełniała ona wszystkich warunków do objęcia zwolnieniem skoro nie zatrudniała ona mniej niż 10 pracowników w okresie wskazanym w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19. Wskazać należy, że art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 dotyczy tych płatników, którzy opłacają składki za swoich pracowników. Ustawodawca przewidział w Art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 możliwość skorzystania ze zwolnienia przez płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Zgodnie z nim, na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Ta regulacja dotyczy przedsiębiorcy opłacającego składki wyłączne na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne. Sytuacja skarżącej była inna, w stosunku do niej to art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID-19 stanowi podstawę prawną zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych składek za okres marzec - maj 2020 r. obciążający płatnika składek, który zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Przez ubezpieczonych, zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 u.s.u.s, rozumie się osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1; tj. - ubezpieczenie emerytalne; - ubezpieczenia rentowe; - ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, zwane dalej "ubezpieczeniem chorobowym"; - ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwane dalej "ubezpieczeniem wypadkowym". Skarżąca we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek wskazała podstawę, w oparciu o którą ubiega się o udzielenie ulgi. Podstawą do udzielenia wsparcia jest w tym wypadku, zgodnie z treścią wniosku, zatrudnianie pracowników potwierdzone zgłoszeniem ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych w określonych ustawowo terminach. Jednakże, sama skarżąca przyznaje we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze, że "na dzień 29 lutego 2020 r. Spółka nie zgłosiła żadnych osób do ubezpieczeń społecznych", "jedna osoba została zatrudniona od kwietnia 2020 r., a druga od maja 2020 r." Zauważyć należy, że podniesiona przez skarżącą zmiana przepisów regulujących instytucję zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za marzec-maj 2020 r., nie wpływa w żaden sposób na jej sytuację. Jako płatnik zgłoszony przed dniem 1 lutego 2020 r. (23 stycznia 2019 r.) na dzień 29 lutego 2020 r. nie zgłosiła ona do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. W ocenie sądu, skarżąca, będąca płatnikiem składek zgłoszonym przed 1 lutego 2020 r., nie spełnia warunku udzielenia ulgi w postaci zwolnienia z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za okres marzec-maj 2020 r., polegającego na zgłoszeniu do ubezpieczeń mniej niż 10 ubezpieczonych, według stanu na dzień 29 lutego 2020 r. Tak ustalony stan faktyczny nie był przez skarżącą kwestionowany, zatem ZUS zasadnie odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi, w oparciu o przepis art. 31zo ustawy COVID-19. Gdyby ustawodawca chciał objąć zwolnieniem z obowiązku opłacania składek wszystkich przedsiębiorców, niezależnie od tego, czy opłacają oni składki jedynie za siebie czy za swoich pracowników, nie dokonywałby rozróżnienia tych podstaw. W ustawie COVID-19 jednak wyraźnie rozdzielono kategorie płatników, na tych zatrudniających mniej niż 10 pracowników i na tych, którzy pracowników nie zatrudniają, gdyż opłacają jedynie swoje składki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie, ZUS prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Należy podkreślić, że obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Skarżąca w toku postępowania nie podważyła prawidłowości ustaleń faktycznych, a wręcz sama wprost przyznała, że nie zatrudniała żadnych pracowników, którzy mogliby być zgłoszeni do ubezpieczeń. Skarga sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji oraz z treścią decyzji. W odniesieniu do złożonego przez organ wniosku dowodowego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania wyjaśniającego oraz załączonych do odpowiedzi na skargę sąd wskazuje, że sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych. Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy, sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.