I SA/Sz 788/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędzia NSA Krystyna Zaremba Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie powstania długu celnego oraz określenia podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata - Kancelaria Adwokacka w S. kwotę [...] zł z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oraz kwotę [...] zł z tytułu poniesionych wydatków. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z [...] na podstawie art. 21 § 1 ust. 2, § 3 i art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), art. 13 § 1 i § 3, § 5 i § 6, art. 21, art. 29 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 39, art. 84, art. 85, art. 95, art. 211 § 1, § 2, art. 211 § 3 pkt 4, art. 222 § 2, art. 230 § 1, art. 242 § 3, art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz. U z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.), art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623),, art. 2 ust. 2 , art. 5 ust. 1 pkt 3a, art. 11 ust. 4, art. 11c, art. 15 ust. 4a , art. 18 ust. 1, art. 34 ust. 1, art. 35 ust. 1, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 ze zm.), § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 grudnia 2000 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 119, poz. 1259), § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253) oraz ust. 1 lit. b, ust. 3 lit. b części A i części drugiej taryfy celnej stanowiącej złącznik do rozporządzenia, § 128 pkt 2 rozporządzania Ministra Finansów z 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214 ze zm.), rozporządzenia Ministra Finansów z 21 lipca 1999 r. w sprawie sposobu stosowania kursów walut obcych, zgłaszanych przez Narodowy Bank Polski w celu ustalenia wartości celnej (Dz. U. Nr 63 poz. 719 ze zm.), określił M. W. dług celny w kwocie [...] zł, podatek akcyzowy w kwocie [...] zł oraz podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł, w związku z usunięciem spod dozoru celnego samochodu osobowego marki [...] nr nadwozia [...]. W uzasadnieniu organ ten wskazał, że 1 czerwca 2001 r. funkcjonariusze Komisariatu Policji w S., zatrzymali w miejscowości M. samochód osobowy marki [...] numer rejestracyjny [...], którym kierował M.W. i ustalili, że pojazd ten nie posiada dokumentów świadczących o zgłoszeniu pojazdu do odprawy celnej. Do protokołu z przesłuchania świadka, jakie odbyło się 1 czerwca 2001 r. na Komisariacie Policji, M.W. zeznał, iż właścicielem pojazdu jest jego kolega - B. W. zamieszkały w B. . Na prośbę kolegi M.W. zobowiązał się przyprowadzić auto z B. na giełdę do S., celem jego sprzedaży, za którą to przysługę miał otrzymać 10 % wartości samochodu, tj. [...]. Przeprowadzone badania mechanoskopowe pola numerowego silnika wykazały ślady po przeprowadzonych ingerencjach mechanicznych. Cyfry numeru zostały naniesione wtórnie, po uprzednim zlikwidowaniu pierwotnych znaków. Nie ma obecnie możliwości ustalenia pierwotnych numerów identyfikacyjnych tego pojazdu. Wobec tego, iż przesłuchany w charakterze świadka B. W. zeznał, iż nie zna M. W., nigdy nie był właścicielem wskazanego pojazdu, a podpis widniejący na polisie ubezpieczeniowej pojazdu nie jest jego podpisem, Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z [...] wszczął przeciwko M. W. dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe, polegające na wprowadzeniu na polski obszar celny pojazdu samochodowego, który nie został poddany odpowiednim procedurom celnym. Dochodzenie to zostało umorzone przez Prokuraturę Rejonową postanowieniem z 20 marca 2002 r. w sprawie 2Ds 1912/01, a sprawę samochodu przekazano do postępowania celnego. Ponieważ kierujący pojazdem M.W. nie przedstawił dokumentów świadczących o dokonaniu odprawy czasowej wwiezionego samochodu, Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z [...] wszczął wobec M. W. postępowanie celne uznając go za dłużnika długu celnego w rozumieniu art. 211 § 3 pkt 3 kodeksu celnego i określił kwotę długu celnego według metody ostatniej szansy określonej w art. 29 § 1 kodeksu celnego. W odwołaniu od tej decyzji M.W. wniósł o jej uchylenie wskazując, iż jako osoba nie będąca właścicielem zatrzymanego przez Policję pojazdu, nie powinien być uznany za dłużnika długu celnego. Skarżący zakwestionował również sposób prowadzenia postępowania dowodowego, poprzez pominięcie w nim osób, które zleciły mu sprzedaż samochodu i zaniechanie konfrontacji zeznań tych osób, ze złożonymi przez skarżącego wyjaśnieniami. Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.), art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustaw – prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623) w związku z art. 38, art. 145 § 1, art. 211 § 1 i § 3 pkt 3, art. 222 § 2 i art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż skoro zatrzymany przez funkcjonariuszy samochód osobowy marki [...] nosił znamiona pojazdu holenderskiego, tj. posiadał holenderską rejestrację o numerze o numerze [...], holenderski dowód rejestracyjny o numerze [...]. wystawiony na [...] polisę ubezpieczenia granicznego numer [...]. i nie był poszukiwany przez policję państw Schengen, to należało przyjąć, że został wprowadzony na polski obszar celny legalnie pod procedurą odprawy czasowej, o której mowa w art. 145 Kodeksu celnego, przez nieustaloną osobę. Ponieważ w chwili zatrzymania pojazdu przez funkcjonariuszy Policji, osoba kierująca nim - M.W. nie był właścicielem pojazdu mającym miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym i nie przedstawił dokumentów potwierdzających fakt korzystania z odprawy czasowej, organ ten uznał, iż pojazd ten został usunięty z dozoru celnego w rozumieniu w art. 3 § 1 pkt 1 kodeksu celnego i z chwilą usunięcia tego pojazdu spod dozoru, powstał dług celny w przywozie (vide: art. 211 § 1 i § 2 kodeksu celnego). Za dłużnika długu celnego uznano więc M. W., odpowiednio do treści art. 211 § 3 pkt 3 kodeksu celnego, zgodnie z którym dłużnikiem długu celnego w przywozie jest osoba, która nabyła, posiadała lub jest w posiadaniu towaru, i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego. W ocenie tego organu, za zastosowaniem powołanego przepisu prawa, przemawiało to, że w chwili kontroli pojazdu w wyniku jego zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji na trasie S. – B., samochód ten znajdował się w posiadaniu M. W. Skarżący kierował tym pojazdem, posiadał dokumenty identyfikacyjne pojazdu, i jak wynika ze złożonych do protokółu z przesłuchania zeznań, zlecono mu przeprowadzenie transakcji sprzedaży z prawem przeniesienia własności pojazdu na inną osobę i wydaniem go nabywcy. Zdaniem organu odwoławczego skarżący winien więc wiedzieć lub mógł przypuszczać, a przy zachowaniu należytej staranności mógł nawet ustalić, iż pojazd skoro nie jest zarejestrowany w Polsce został usunięty spod dozoru celnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując na to, iż nie będąc właścicielem pojazdu, nie sprowadzając go z zagranicy, nie powinien być obciążany należnościami celnymi w zamian za osoby trzecie, na których spoczywał obowiązek dokonania czasowej odprawy celnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W sprawie tej jak prawidłowo przyjęły organy celne ze względu na treść art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające – Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623) zastosowanie mają przepisy ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.). Wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego, stosownie do treści art. 2 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny lub która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, zobowiązana jest do niezwłocznego ich dostarczenia do granicznego urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, w celu objęcia ich określoną procedurą celną (art. 39 w zw. z art. 36 § 1 kodeksu celnego i art. 60 § 1 tegoż kodeksu). Każdy towar objęty procedurą celną, powinien więc być zgłoszony do tej procedury. Przepis art. 3 § 3 kodeksu celnego wymienia procedury celne. Jedną z takich procedur jest odprawa czasowa (vide: art. 3 § 3 pkt 6), która to procedura zgodnie z art. 145 § 1 kodeksu celnego pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej. Zgodnie z art. 145 § 2 i 3 kodeksu celnego pozwolenie na dokonanie odprawy czasowej udzielane jest na wniosek osoby, która ma użytkować towary lub organizować ich użytkowanie. Z kolei odpowiednio do § 3 i § 4 powołanego przepisu, procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych mogą być objęte wyłącznie towary, o których mowa w art. 148 pkt 2 kodeksu celnego, natomiast procedurą odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych mogą być objęte towary, które spełniają następujące warunki: 1) są własnością osoby mającej siedzibę lub miejsce zamieszkania za granicą, 2) nie są towarami podlegającymi odprawie czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych lub które będąc takimi towarami nie spełniają warunków do objęcia ich procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych. Warunki jakie winien spełniać towar, by zostać poddany procedurze odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem, na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z treści art. 148 pkt 2 kodeksu celnego, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z 8 marca 2001 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz. U. Nr 18, poz. 214 ze zm.). W § 128 pkt 2 tego rozporządzenia ustawodawca przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła objął pojazdy samochodowe lub pojazdy samochodowe wraz z przyczepami lub naczepami, zarejestrowane za granicą. Pojazdy te, ze względu na treść § 129 powołanego rozporządzenia, muszą jednak: 1) stanowić własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym, 2) nie mogą być wykorzystywane w innych celach niż określone w § 128, 3) winny być użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej, chyba że osobą tą jest organizator użytkowania, o którym mowa w art. 145 § 2 Kodeksu celnego. Z treści powołanych powyżej przepisów wynika zatem, że podstawowym warunkiem poddania samochodu zarejestrowanego za granicą odprawie czasowej jest to, by pojazd ten stanowił własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym. Wobec tego, iż zatrzymany 1 czerwca 2005 r. w dniu kontroli pojazd marki [...] posiadał holenderskie tablice rejestracyjne, holenderski dowód rejestracyjny o numerze [...]. oraz polisę ubezpieczenia granicznego Nr [...]., i nie był poszukiwany na terenie państw Schengen jako auto skradzione, organy celne słusznie przyjęły, iż zatrzymany na terytorium Polski samochód osobowy został wprowadzony na polski obszar celny legalnie pod procedurą celną odprawy czasowej przez nieustaloną osobę. Ustalenia te z kolei stanowiły podstawę do przyjęcia, iż zatrzymany pojazd, którym kierowała osoba nie spełniająca warunków wskazanych w art. 145 § 4 kodeksu celnego ani też § 129 powolnego powyżej rozporządzenia, został usunięty spod dozoru celnego. Pozostawienie pojazdu w kraju bez zgody i wiedzy urzędu i zamiar jego zbycia bez zgłoszenia do odpowiedniej procedury jest bowiem równoznaczne z usunięciem pojazdu spod dozoru celnego. W myśl art. 35 § 1 kodeksu celnego towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu. Dozorem celnym są zaś wszelkie działania podejmowane przez organ celny w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów mających zastosowanie do towarów przywożonych na polski obszar celny lub z niego wywożonych (vide: art. 3 § 1 pkt 1 kodeksu celnego). W przypadku usunięcia towaru spod dozoru celnego, organ celny zobowiązany jest więc podjąć działania w celu uregulowania sytuacji tego towaru (art. 39 Kodeksu celnego). Konsekwencją usunięcia towaru spod dozoru celnego jest powstanie długu celnego w przywozie. Zgodnie bowiem z art. 211 § 1 pkt 1 kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dłużnikami zaś są w tym przypadku osoby wymienione w art. 211 § 3 kodeksu celnego. Jednym z takich dłużników jest osoba, która nabyła, posiadała lub jest w posiadaniu towaru i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego. W ocenie Sądu organy celne prawidłowo na podstawie art. 211 § 3 pkt 3 kodeksu celnego uznały M. W. za dłużnika długu celnego. W przedmiotowej sytuacji wystąpiły bowiem przesłanki wynikające z powołanego przepisu. Bezspornym jest, iż w dniu dokonanej przez funkcjonariuszy Policji kontroli pojazdu, tj. 1 czerwca 2005 r., M.W. był w posiadaniu ww. samochodu. Jak sam skarżący zeznał do protokołu z przesłuchania, dysponował tym pojazdem w związku z otrzymanym zleceniem sprzedaży pojazdu na giełdzie [...]. Wbrew temu co zarzuca skarżący, do zastosowania normy prawnej wynikającej z art. 211 § 3 pkt 3 kodeksu celnego nie był więc wymagany tytuł prawny w postaci prawa własności pojazdu, a jedynie sam fakt jego posiadania. To, że skarżący był w posiadaniu ww. pojazdu, zdaniem Sądu w sprawie tej nie budzi wątpliwości. Organy celne miały również podstawy do uznania, iż skarżący wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że ww. pojazd został usunięty spod dozoru celnego. Skarżący dysponował dokumentami identyfikacyjnymi pojazdu i wobec zleconego mu zbycia pojazdu wraz z prawem przeniesienia własności pojazdu na jego nabywcę i wydania go, powinien mieć świadomość, że pojazd ten usunięty został spod dozoru celnego. Jako osoba korzystająca z pojazdu, który posiada obce rejestracje i dokumenty indentyfikacyjne pojazdu z zamiarem jego zbycia, przy zachowaniu należytej staranności skarżący mógł ustalić sytuację pojazdu związaną z jego sprowadzeniem na polski obszar celny oraz obowiązki z tym się wiążące. Nieznajomość przepisów prawa nie zwalnia bowiem z konieczności przestrzegania określonych procedur, a tym bardziej nie może stanowić podstawy do odstąpienia od obciążenia osoby będącej w posiadaniu pojazdu usuniętego spod dozoru celnego z obowiązku uiszczenia należności celnych. Prawidłowo również organy celne wartość celną tego pojazdu ustaliły wg metody tzw. ostatniej szansy określonej w art. 29 ust. 1 kodeksu celnego w sposób przekonujący wskazując, dlaczego ta metoda powinna być w sprawie zastosowana. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi, skargę jako niezasadną należało oddalić (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w związku z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).