I SA/Sz 797/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, postanowieniem z dnia 19.03.2013 r., , [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło zobowiązanemu W. T. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza z dnia 13 lutego 2013r., nr [...] , zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych. W uzasadnieniu zaskarżonego ww. postanowienia Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 4 marca 2013r. (data wpływu do Urzędu Miasta [...] ) W. T. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Burmistrza uzasadniając wniosek tym, że nie był w stanie dokonać czynności zakreślonej terminem, ponieważ stan jego zdrowia psychicznego mu to uniemożliwił; od dnia 21 lutego 2013 r. był zmuszony przyjmować leki antydepresyjne, co stanowi okoliczność przez niego niezawinioną. Na dowód tej okoliczności przedłożył zaświadczenie lekarskie. Jednocześnie z wnioskiem strona złożyła zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odnosząc się do tego wniosku, przywołało przepis art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), wskazując przy tym, że przepis ten reguluje kwestię terminu do wniesienia za zażalenia, po czym wskazano, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia środka odwoławczego, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda do wniesienia zażalenia była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, na co przywołano wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, niepubl. Taką przeszkodą – jak dalej wskazało Kolegium - może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Według Kolegium, w rozpatrywanym przypadku strona nie wykazała, by przeszkoda do wniesienia zażalenia w terminie miała charakter wyjątkowy i przejściowy. Wnioskodawca powołuje się na zdrowie psychiczne i fakt zażywania leków antydepresyjnych jako przeszkodę. Zdaniem Kolegium, nie jest to okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu. Choroba strony może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdy rzeczywiście uniemożliwia podjęcia czynności procesowej. Sam fakt występowania choroby nie może być potraktowany jako przyczyna usprawiedliwiająca bezczynność strony. Z załączonego zaświadczenia Poradni Zdrowia Psychicznego w [...] z 21 lutego 2013r. wynika, że leczy się on psychiatrycznie od 28 kwietnia 2008 r. i opieka lekarska trwa nadal. Niedotrzymanie terminu do wniesienia zażalenia – jak dalej wskazało Kolegium - nie było więc spowodowane nagłą przeszkodą w postaci choroby, która odizolowała stronę od czynności dnia codziennego w stopniu uniemożliwiającym napisanie i wysłanie zażalenia w terminie. Taka sytuacja zdrowotna, w jakiej znajduje się wnioskodawca trwa od kilku lat. Jeżeli zatem choroba przeszkadza wnioskodawcy w prawidłowym funkcjonowaniu, przejawem należytej staranności w zabezpieczeniu swego interesu byłoby ustanowienie pełnomocnika. Osoba zainteresowana musi bowiem uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność. W rozpatrywanej sprawie Kolegium nie znalazło dowodów uprawdopodabniających brak niezawinionej staranności po stronie wnioskodawcy. Nie wykazał on bowiem w sposób wiarygodny, że jego przewlekła i wciąż trwająca choroba mogła być przyczyną niedotrzymania terminu do wniesienia zażalenia, a tym samym w tych okolicznościach faktycznych i prawnych należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 19.03.2013 r. W. T. zarzucił organowi, że dokonał niewłaściwej oceny jego wniosku i powtórzył swoją argumentację przedstawioną w tymże wniosku o przywrócenie terminu, załączając przy tym m. in. dokumentację lekarską. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę, stwierdzając niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie może jej zmienić, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem, stwierdził, że wydano ją z naruszeniem prawa. Odnosząc się do istoty zarzutów skargi, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu brak właściwej oceny jego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Burmistrza, zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych. W myśl art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Burmistrza zawierające stanowisko wierzyciela doręczono stronie w dniu 21.02.1013 r. A zatem, termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 28.02.2013 r. Zażalenie na to postanowienie skarżąca strona złożyła w dniu 04.03.2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, przedstawiając zaświadczenie specjalisty psychiatry, że od 28.04.2008 r. strona skarżąca znajduje się pod opieką Poradni Zdrowia Psychicznego w [...] i przyjmuje leki przeciwdepresyjne, przy czym - jak wskazała dalej we wniosku i potwierdza załączoną receptą z dnia 21.02.2013 r. – od dnia 21.02.2013 r. była zmuszona przyjmować leki antydepresyjne według zaleceń lekarza. A zatem, organ w pierwszej kolejności powinien był ocenić, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 58 § 2 K.p.a., a mianowicie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem 7- dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi wraz z dokonaniem czynności, tj. złożeniem zażalenia. W niniejszej sprawie organ zaniechał tych ustaleń, koncentrując się w swojej ocenie jedynie na jednej z koniecznych do przywrócenia terminu przesłanek, a mianowicie, przesłance co do winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Kolegium, strona nie wykazała, by przeszkoda do wniesienia zażalenia w terminie miała charakter wyjątkowy i przejściowy. Wnioskodawca powołuje się na zdrowie psychiczne i fakt zażywania leków antydepresyjnych jako przeszkodę. Nie jest to według Kolegium okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu. Choroba strony może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdy rzeczywiście uniemożliwia podjęcia czynności procesowej. Sam fakt występowania choroby nie może być potraktowany jako przyczyna usprawiedliwiająca bezczynność strony. Z załączonego zaświadczenia Poradni Zdrowia Psychicznego w [...] z 21 lutego 2013r. wynika, że leczy się on psychiatrycznie od 28 kwietnia 2008 r. i opieka lekarska trwa nadal. Niedotrzymanie terminu do wniesienia zażalenia – jak dalej wskazało Kolegium - nie było więc spowodowane nagłą przeszkodą w postaci choroby, która odizolowała stronę od czynności dnia codziennego w stopniu uniemożliwiającym napisanie i wysłanie zażalenia w terminie. Taka sytuacja zdrowotna, w jakiej znajduje się wnioskodawca trwa od kilku lat. Jeżeli zatem choroba przeszkadza wnioskodawcy w prawidłowym funkcjonowaniu, przejawem należytej staranności w zabezpieczeniu swego interesu byłoby ustanowienie pełnomocnika. Osoba zainteresowana musi bowiem uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność. W rozpatrywanej sprawie Kolegium nie znalazło dowodów uprawdopodabniających brak niezawinionej staranności po stronie wnioskodawcy. Nie wykazał on bowiem w sposób wiarygodny, że jego przewlekła i wciąż trwająca choroba mogła być przyczyną niedotrzymania terminu do wniesienia zażalenia. W świetle dowodów zgromadzonych w sprawie Sąd nie podziela oceny Kolegium, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy. Organ zobowiązany był dokonania oceny przedstawionej przez stronę skarżącą dokumentacji lekarskiej, w tym zaświadczenia lekarskiego pod kątem zbadania, czy choroba, na którą wskazuje Skarżący, stanowiła okoliczność uzasadniającą wyłączenie winy przy uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Organ ustalił, że z załączonego zaświadczenia Poradni Zdrowia Psychicznego w [...] z 21 lutego 2013 r. wynika, że leczy się on psychiatrycznie od 28 kwietnia 2008 r. i opieka lekarska trwa nadal. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Konieczna jest zatem ocena, czy w sytuacji, w jakiej Skarżący się znalazł (depresja i inne), przy dochowaniu najwyższej staranności, mógł dokonać czynności procesowej w terminie przepisanym prawem. Zdaniem Sądu, w przypadku zdiagnozowanej choroby (która trwa od 2008 r.) na tle zaburzeń depresyjnych, lekowych oraz nerwicowych, gdzie musi skarżący zażywać leki przeciwdepresyjne, potwierdzeniem braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu jest szczególny rodzaj choroby, na którą cierpi Skarżący, i która może skutkować brakiem koncentracji na ważnych dla Niego sprawach, a w związku z tym istnieje możliwość wystąpienia braku świadomego podejmowania decyzji w prowadzeniu swoich spraw, w kierowaniu swoim postępowaniem. Samo posiadanie zwolnienia lekarskiego nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej np. przy pomocy osób trzecich. Istotny jest zatem rodzaj choroby, dolegliwości z nią związane i wynikająca z tego niemożność działania strony zainteresowanej przywróceniem terminu (np. wyrok NSA z 12.02.2008 r., II FSK 1145/07, LEX nr 471091; wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.gov.pl). Wnoszący o przywrócenie terminu zobowiązany jest zgodnie z art. 58 K.p.a. do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia jest dokumentem podlegającym ocenie dla ustalenia, czy jego treść uzasadnia przyjęcie braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową, przewidzianą w przepisie art. 58 K.p.a., której zastosowanie uzależnione jest m.in. od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu, a zatem nie wymaga udowodnienia istnienia faktu. Prawdopodobieństwo inaczej niż udowodnienie jest środkiem dowodowym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakiejś okoliczności faktycznej. Jeżeli strona powołuje się na pogorszenie stanu zdrowia związane z przewlekłą chorobą, potwierdzoną zaświadczeniem wydanym przez lekarza specjalistę, to, w ocenie Sądu, można przyjąć, że uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu dla dokonania czynności procesowej. Zły stan zdrowia psychicznego Skarżącego może - w ocenie Sądu - wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W tym zakresie Kolegium powinno zatem dokonać ponownej oceny stanu faktycznego przy uwzględnieniu art. 80 K.p.a. Zbadanie, czy choroba na którą wskazuje Skarżący stanowiła okoliczność uzasadniającą wyłączenie winy przy uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, determinuje ustalenie w analizowanej sprawie znaczenia art. 58 § 2 K.p.a. Wskazania te są wiążące dla organu stosownie do art. 153 P.p.s.a., a brak zbadania tej istotnej okoliczności mającej wpływ na wynik sprawy stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia. Poza rozważaniami Kolegium, jak wyżej wskazano, pozostała także istotna okoliczność w kontekście art. 58 § 2 K.p.a., że w sytuacji kiedy strona dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, że robi to w terminie, datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 12.03.2009 r., II FSK 1659/07 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.gov.pl). Dzień ten byłby, zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi. Oceniając możliwość pozostawania Skarżącego w takim subiektywnym przeświadczeniu, Kolegium powinno wziąć pod uwagę stan Jego zdrowia. Bez analizy dokumentów obrazujących stan faktyczny w powyższym zakresie oznacza dokonanie oceny materiału dowodowego z naruszeniem zasad określonych art. 80 K.p.a. Zdaniem Sądu, skarga jest zatem uzasadniona, zaskarżone bowiem postanowienie narusza prawo procesowe, uzasadnienie zaś tego postanowienia nie spełnia kryteriów, o jakich mowa w art.107 § 4 K.p.a. Z analizy akt sprawy wynika, że organ dopuścił się uchybienia zasadom prowadzenia postępowania administracyjnego przewidzianym przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności określonym w art. 7, 8,11 oraz art. 80. Mając na uwadze powyższe, Sąd dostrzegając naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.