I SA/Sz 799/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I Sz na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi H.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dot. powstania długu celnego, określenia podatku akcyzowego i podatku VAT 1.oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. S. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej oraz kwotę [...] złotych tytułem poniesionych wydatków. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 249 § 1 w związku z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623), Dyrektor Izby Celnej w Sz. orzekł o odmowie wszczęcia na wniosek H. W. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Sz. z dnia [...], Nr [...]. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż adresowaną m.in. do H. W. decyzją z dnia [...], Nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w Sz. stwierdził w pkt. I, że w dniu 27.03.1999 r. powstał dług celny w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny towaru w postaci 286 hl spirytusu - 96% oraz określił kwotę podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług z tytułu importu tego towaru. Nadto w pkt. II wymienionej decyzji organ ten określił kwotę odsetek wynikających z art. 242 §3 Kodeksu celnego, zaś pkt. III umorzył postępowanie w stosunku do E.T.S. H. D.B. GmbH. Pismami z dnia 16.06.2004 r., 14.06.2004 r., 08.06.2004 r., 12.06.2004 r. i 28.06.2004 r. odwołanie od powyższej decyzji wnieśli - odpowiednio - adw. D. J. B. w imieniu M. D., T. M., T. S., adw. W. M. w imieniu M. S. K. oraz H.W. Pismem z dnia 27.06.2005 r. H. W. wniósł także o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Sz. na podstawie art. 247 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do tego wniosku Dyrektor Izby Celnej w Sz. wskazał przede wszystkim na to, że z dniem wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, tj. z dniem 1.05.2004 r., przestała wprawdzie obowiązywać ustawa z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny, jednakże zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, stosować należy dotychczasowe przepisy, tzn. przepisy sprzed 1.05.2004 r. I tak, art. 262 Kodeksu celnego stanowi, iż do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa (a nie przywoływane we wniosku przepisy Kodeksu postępo-wania administracyjnego). W myśl art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej organ podat-kowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej wówczas, gdy zachodzi jedna z wy-mienionych w tym przepisie przesłanek. Zgodnie zaś z art. 249 § 1 tejże Ordynacji odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej następuje w drodze decyzji, jeżeli w szczególności zaistnieje któraś z wymienionych w tym przepisie sytuacji. Jakkolwiek przepis ten wymienia expressis verbis tylko dwie przesłanki negatywne, to użycie w nim sformułowania "w szcze-gólności" wskazuje na to, zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Sz., że nie wyczerpują one wszystkich przypadków, w których organ celny odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. I tak, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje także wów-czas, gdy kwestionowana przez stronę decyzja nie posiada przymiotu ostateczności. Z zapisu art. 247 Ordynacji podatkowej wynika bowiem jednoznacznie, że stwier-dzenie nieważności decyzji jest możliwe, gdy decyzja ta ma przymiot ostateczności, czyli taka, wobec której nie służy odwołanie, gdyż w terminie właściwym go nie wniesiono lub wniesiono i już rozpatrzono. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Sz. z dnia [...]., której dotyczy wniosek o stwierdzenie jej nieważności, przez H. W. wniesione w terminie zostało odwołanie i wywołane nim postępowanie odwoławcze nie zostało dotychczas zakończone. Oznacza to, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym, co uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania stosownie do zapisu art. 249 §1 Ordynacji podatkowej, stwierdził Dyrektor Izby Celnej w Sz. na zakończenie uzasadnienia swej decyzji Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego przez H. W. odwołania od wymienionej na wstępie decyzji, w którym to odwołaniu stwierdził on, że nie był w żaden sposób związany z podmiotami, które dopuściły się wprowadzenia spirytusu na polski obszar celny oraz nie był już w tym czasie współwłaścicielem spółki wykonującej usługi transportowe, co oznacza, że wydana wobec niego decyzja dotknięta jest wadą nieważności skoro skierowana została do osoby nie będącej stroną w sprawie, Dyrektor Izby Celnej w Sz. decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 247 § 1 oraz art. 249 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623), orzekł o utrzymaniu swej decyzji w mocy. Z uzasadnienia ostatnio wskazanej decyzji wynika, że rozpatrując ponownie sprawę Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska w kwestii braku przesłanek do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Sz. z dnia [...], Nr [...] Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie organ ten ponownie szeroko przedstawił stan prawny dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, podkreślając, że z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, iż stwierdzenie nieważności możliwe jest jedynie w odniesieniu do decyzji ostatecznej oraz że art. 249 § 1 tejże Ordynacji nakazuje wydanie decyzji odmawiającej wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej, a wiec m.in. takiej, która stanowi przedmiot postępowania odwoławczego. Powyższa decyzja ostateczna Dyrektora Izby Celnej w Sz. zaskarżona została przez H. W. do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się jej uchylenia w całości skarżący zarzucił, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa w wyniku błędnych ustaleń faktycznych. Z uzasadnienia skargi wynika, iż w istocie skierowana ona jest przeciwko decyzji uznającej skarżącego za odpowiedzialnego za dług celny, a więc decyzji, która z jed-nej strony stanowiła przedmiot wniesionego przezeń odwołania, a równocześnie objęta została wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Uważa on, że zachodzą pod-stawy do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji uznającej go za dłuż-nika celnego, bowiem skierowana ona została do niego jako osoby nie będącej stroną w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Sz. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga okazała się w zupełności nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prze-pisom prawa. W związku z istotą zarzutów skargi, sprowadzających się w rzeczywistości do kwestionowania ustaleń dotyczących odpowiedzialności skarżącego za dług celny, powstały w dniu 27.03.1999 r. w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny towaru w postaci 286 hl spirytusu, zauważyć na wstępie należy, iż będąc powołanym do kontroli działalności administracji publicznej - a więc także administracji celnej - pod względem jej zgodności z prawem, stosownie do posta-nowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed są-dami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnios-kami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Jakkolwiek też - w myśl art. 135 w/w ustawy - sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, gdy jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, ale odnosi się to wyłącznie do postępowań prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Reguły powyższe oznaczają, że zakres sądowej kontroli określają nie tyle zarzuty i wnioski skargi, którymi sąd nie jest związany i z urzędu bada czy doszło do naruszenia prawa materialnego lub pro-cesowego, lecz przede wszystkim przedmiot, którego dotyczy zaskarżony akt lub czynność, tym zaś w rozpatrywanej jest możliwość stwierdzenia nieważności decyzji organu celnego nie mającej przymiotu decyzji ostatecznej. Jak to wynika z regulacji zawartej w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, mającym - jak to zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - odpo-wiednie zastosowanie także w postępowaniu celnym stosownie do art. 262 Kodeksu celnego, możliwość stwierdzenia ich nieważności dotyczy wyłącznie decyzji osta-tecznych, a więc takich, które bądź to nie zostały zaskarżone w drodze odwołania do organu wyższego rzędu, bądź to wydane zostały w wyniku rozpatrzeniu odwołania. Instytucja stwierdzenia nieważności jest bowiem - podobnie jak wznowienie postę-powania - instytucją procesową umożliwiająca korygowanie określonych wadliwości decyzji ostatecznej, a więc takiej, od której wniesienie odwołania nie jest już możliwe. Jest w rozpatrywanej sprawie okolicznością w istocie przez skarżącego nie kwestionowaną, że składając w dniu 27.06.2005 r. wniosek o stwierdzenie nieważ-ności decyzji organu celnego pierwszej instancji uczynił on to w czasie, gdy decyzja ta była w odniesieniu do skarżącego nieostateczną, została ona bowiem równo-cześnie zaskarżona do organu wyższego rzędu w drodze wniesionego w terminie odwołania. W tych warunkach, wobec niedopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej, jako zaskarżonej odwołaniem, wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w Sz. decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji znajduje swoją podstawę prawną w art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydana została z naruszeniem przepisów prawa, sto-sownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.