I SA/Sz 8/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w S postanowieniem z dnia [...] . nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] z dnia [...] r. nr [...] W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu [...] r. na podstawie zgłoszenia celnego [...] objęto wspólną procedurą tranzytową samochód ciężarowy marki [...] o nr podwozia [...] Towar ten został w dniu [...] r. przedstawiony w Oddziale Celnym w K. W związku z brakiem potwierdzenia zakończenia wspólnej procedury tranzytowej realizowanej na podstawie ww. zgłoszenia celnego [...] nr [...] pismem nr [...] z [...] r. zwrócono się m.in. do[...] – będącego przewoźnikiem towaru - o udzielenie informacji, co dzieje się z towarem i dlaczego nie został on przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia. Pismo skierowane na adres wskazany w polu [...] zgłoszenia celnego (ul.[...] ) zostało odebrane przez adresata w dniu [...] r., co zostało potwierdzone jego podpisem na karcie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki listowej nr[..] , jednak nie udzielił on żadnej odpowiedzi na pismo. Postanowieniem z [...] r. wszczęto postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji towaru usuniętego spod dozoru celnego. Egzemplarz postanowienia skierowany do skarżącego został zwrócony przez urząd pocztowy z adnotacją "adresat wyprowadził się" i wskazaniem nowego adresu. W związku z faktem, że podany na zwróconej korespondencji adres był niepełny (zawierał zapis o treści:[...] ) podjęte zostały czynności sprawdzające, w wyniku których ustalono, iż J C jest zameldowany na terytorium Polski pod innym adresem (ul.[...] ) - pod ten adres kierowana była dalsza korespondencja w sprawie (w tym kserokopia postanowienia o wszczęciu postępowania) i była ona zwracana przez urząd pocztowy jako niepodjęta w terminie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik [...] stwierdził, że w dniu [..] r. powstał dług celny oraz obowiązek zapłaty należnego podatku od towarów i usług w związku z usunięciem spod dozoru celnego towaru w postaci samochodu ciężarowego marki R K o numerze nadwozia [...] który był objęty wspólną procedurą tranzytową w niemieckim urzędzie celnym na podstawie zgłoszenia celnego [...] nr [...] z dnia [...] r. Towar ten, wprowadzony na polski obszar celny przez przejście graniczne w K, został zarejestrowany w ewidencji pod pozycją [...] z dnia [..] r. i nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia. Za osoby zobowiązane do zapłaty należności celnych i podatkowych uznano: firmę [...] - głównego zobowiązanego, firmę [...] - odbiorcę towaru oraz J C - przewoźnika towaru. Powyższą decyzję doręczono J C w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu [...] Wnioskiem z [...] r. J C zwrócił się do Dyrektora [...] o przesłanie mu kopii ww. decyzji z dnia [...] r. wraz z tytułem egzekucyjnym, w celu podjęcia stosownych kroków prawnych. Kopię powyższej decyzji doręczono skarżącemu [...] . Pismem z [...] r. (nadanym [...] r.) J C wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...]r., której zarzucił naruszenie art. 211 § 3 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędne ustalenie, że jest osobą odpowiedzialną za powstałe zobowiązanie - wskazał, iż był tylko przewoźnikiem odpowiedzialnym za dostarczenie towaru do odbiorcy, z którym nie wiązała go żadna współpraca i nie był w niej zatrudniony. Ponadto zarzucił niewłaściwie określenie wartości rynkowej samochodu. Jego zdaniem liczne uszkodzenia pojazdu stwierdzone w załączonym przez niego dokumencie (opisie braków i uszkodzeń oraz stanu technicznego pojazdu samochodowego zgłoszonego do procedury tranzytu) czyniły przyjęcie wartości wskazanej na fakturze na uzasadnioną. Ponadto skarżący wskazał, iż nie ustosunkował się w żaden sposób do wcześniejszych wezwań, wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, ponieważ nie miał wiedzy o kierowanych do niego zapytaniach. Wraz z odwołaniem skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, którego podstawą jest decyzja z dnia [...]r., dowiedział się w dniu[...]., w którym to dniu odebrał decyzję i zapoznał się z jej treścią. W dalszej części pisma skarżący oświadczył, iż od blisko trzech lat przebywa na stałe w N, posiada n obywatelstwo, w N ma dom i jest tam na stałe zameldowany. O toczącym się postępowaniu nie wiedział, gdyż nie odebrał jakichkolwiek pism w tej sprawie, co wskazuje, iż nie został prawidłowo zawiadomiony o jego prowadzeniu. Dyrektor Izby Celnej w S rozpatrując przedmiotowy wniosek wymienionym na wstępie postanowieniem odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że w myśl art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Paragraf 3 tego przepisu stanowi natomiast, iż przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. W związku z tym organ wyjaśnił, że do przywrócenia terminu konieczne jest więc łączne spełnienie czterech przesłanek: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, tzn. w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, dokonanie czynności, dla której termin był przewidziany – przy czym niespełnienie jednej z powyższych przesłanek, powoduje odmowę przywrócenia terminu. Według organu, z przesłanką uchybienia terminowi wiąże się pewność co do faktu, czy termin ten w ogóle rozpoczął bieg - z tym zaś wiąże się konieczność ustalenia, czy decyzja z dnia [...]r. została prawidłowo doręczona. Powołując się na treść art. 220 § 1 O.p., organ wyjaśnił, że od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie do art. 223 § 1 O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). W myśl art. 144 O.p. organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do art. 148 O.p., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być również doręczane w siedzibie organu podatkowego, w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji lub na wskazany adres poczty elektronicznej, a w razie niemożności doręczenia pisma zgodnie z którymś z ww. sposobów - pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W razie niemożności doręczenia pisma w ww. sposób poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, a adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1 pkt 1 oraz art. 150 § 1a O.p.). Jak wskazał organ, w przedmiotowej sprawie decyzja z dnia [...] r. została uznana za doręczoną w trybie art. 150 O.p. w dniu [...]r., tymczasem odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone w dniu [...]r., a więc po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W związku z powyższym, została spełniona pierwsza z ww. przesłanek. Zgodnie z treścią wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, J C dowiedział się o wydanej decyzji w dniu [...]r. Data ta jest dniem następnym po dniu odebrania przez pełnoletniego domownika kopii decyzji. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...]r. Tym samym, jak stwierdził organ, nie została spełniona druga z ww. przesłanek - odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostały nadane w urzędzie pocztowym po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, który to termin upłynął w dniu [...] Badając kwestię występowania trzeciej przesłanki organ wyjaśnił, iż w myśl orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 162 O.p. przewiduje możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowany przedstawi wiarygodne okoliczności, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy. Jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się powszechnie obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Jednym z przejawów jest bieżące interesowanie się sprawą, branie czynnego udziału w toku postępowania. Jak wskazał organ, kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...]r., korespondencja kierowana do J C była wysyłana na adres zameldowania wskazany przez [....]tj. ul. [...]została uznana za doręczoną w trybie art. 150 O.p. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że skarżący wykazał, iż uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. Podstawą do takiego stwierdzenia był - zdaniem organu - fakt, że cała korespondencja wysyłana do strony w związku z postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji nr [...](łącznie z postanowieniem o wszczęciu postępowania), została jej doręczona w sposób zastępczy, przez co nie wiedziała ona, kiedy faktycznie decyzja została wydana, kiedy organ celny I instancji uznał ją za doręczoną i od jakiej daty rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Tym samym organ stwierdził, że została spełniona trzecia z ww. przesłanek, tzn. został uprawdopodobniony brak winy wnioskującego w uchybieniu terminowi. Badając wystąpienie czwartej przesłanki organ wskazał, iż wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało również złożone odwołanie. Tym samym organ uznał, iż przesłanka ta została spełniona. Reasumując, Dyrektor Izby Celnej w S stwierdził, iż rozpatrując wniosek J C o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy stwierdzić, że zostały spełnione trzy z czterech przesłanek umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z wolą wnioskodawcy, co – wobec niespełnienia jednej z ww. przesłanek - oznacza w konsekwencji konieczność odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S J C wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] , w celu złożenia stosownych wyjaśnień. Zdaniem skarżącego, zarzut niespełnienia przesłanki z art. 162 § 1 O.p., tj. złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi jest niesłuszny, bowiem organ I instancji przesyłając mu kserokopię decyzji nie poinformował go o nakazie złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni (w tym przypadku od dnia otrzymania pisma). Ponadto skarżący wskazał, iż rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pominięto fakt, że na karcie zwrotnego potwierdzenia obioru przesyłki listowej nr [...] (zawierającej pismo o udzielenie informacji na temat towaru oraz braku przestawienia go w urzędzie celnym przeznaczenia, skierowane przed wszczęciem postępowania w sprawie uregulowania sytuacji towaru) jego podpis został sfałszowany. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w S wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z [...] r. skarżący wskazał, iż uprawdopodobnił fakt uchybienia terminowi bez swojej winy, ponieważ o wydanej decyzji z [..] r. dowiedział się faktycznie w dniu[...] ., przy czym treść pisma nie zawierała stosownego, jego zdaniem, pouczenia, co do terminu i możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wskazał także, iż od [...] r. zamieszkuje na stałe w N, przez co uzależniony jest od czynności prawnych matki, zamieszkującej pod wskazanym adresem do korespondencji. Z uwagi na powyższe nie miał możliwości złożenia przed dniem [...] r. odwołania w p urzędzie pocztowym. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Izby Celnej w S wskazał, iż przepisy prawa nie nakładają na organy celne obowiązku zawierania pouczeń w pismach kierowanych do stron w wykonaniu ich żądań, przedstawionych organowi celnemu po zakończeniu postępowania. Ponadto organ podkreślił, iż skarżący występując z wnioskiem o przesłanie mu kopii decyzji z [..] r. nie wskazał o jakie kroki prawne mu chodzi, co ewentualnie mogłoby stanowić podstawę do udzielenia mu stosownych informacji w tym zakresie. Odnośnie kwestii braku możliwości wcześniejszego nadania pisma w polskiej placówce pocztowej korespondencji zawierającej odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia w związku z zamieszkaniem skarżącego na terytorium N organ wskazał, iż w toku postępowania skarżący nie wskazał pełnomocnika, zaś pełnoletni domownik, który podjął się oddania pisma adresatowi nie może zostać uznany za pełnomocnika uprawnionego do podejmowania czynności prawnych. Osoba taka bowiem dokonuje wyłącznie czynności technicznych, do której nie jest konieczne umocowanie, takie jak do podejmowania w zastępstwie strony czynności procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa. Na wstępie należy wskazać, że wyznaczenie przez ustawodawcę ram czasowych do wniesienia odwołania od decyzji poprzez wskazanie w ustawie terminów, których uchybienie powoduje bezskuteczność czynności, ma na celu usunięcie stanu niepewności w stosunkach procesowych - co do dalszego biegu, czy też zakończenia postępowania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji w rozumieniu art. 128 Ordynacji podatkowej, wykluczająca merytoryczne badanie kwestionowanej decyzji przez organ odwoławczy. Stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie. Wniesienie odwołania po upływie tego terminu nakłada na organ odwoławczy, jak to wynika z przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p, obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie jest ostateczne. W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym, w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 1 i 2 O.p.). Przywrócenie terminu uzależnione jest więc od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że skarżący nie spełnił wszystkich wskazanych powyżej przesłanek, co zasadnie skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzję Naczelnika [...] z dnia [...] r., stwierdzającą powstanie długu celnego i obowiązek zapłaty należnego podatku od towarów i usług oraz określającą wysokość tego zobowiązania w podatku akcyzowym, doręczono skarżącemu zastępczo w dniu [...] ., z zachowaniem wymogu dwukrotnego awizowania - zgodnie z treścią art. 150 O.p. Jak to już wskazano, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie. Strona nie wniosła odwołania od przedmiotowej decyzji w konsekwencji czego stała się ona ostateczna. W związku z wnioskiem skarżącego z dnia [...] r. o przesłanie mu kopii ostatecznej decyzji z [...] r., organ przesłał mu przedmiotową decyzję, zaś jej doręczenie nastąpiło w dniu [...] r. Z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wynika wprost, że skarżący dowiedział się o tej decyzji w dniu[...] . (czyli w dniu następnym po dniu odebrania kopii decyzji przez dorosłego domownika – matkę skarżącego), bowiem "wtedy odebrał decyzję" i zapoznał się z jej treścią. Oznacza to zatem, że 7-dniowy termin od dnia ustania przyczyny uchybienia do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu upłynął w dniu [...] r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania został nadany w dniu [...] r. czyli z uchybieniem 7-dniowego terminu do wniesienia stosownego wniosku, określonego w art. 162 § 2 O.p. W rozpatrywanej sprawie zatem nie ulega wątpliwości, że po stronie skarżącego nastąpiło uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i było to następstwem zaniechania terminowego wykonania tej czynności procesowej przez skarżącego. Dodatkowo Sąd zauważa, iż rację ma organ wskazując, że przepisy Ordynacji podatkowej, na podstawie których działają organy celne, nie nakładają na organy celne obowiązku zawierania pouczeń strony w pismach przesyłanych na jej żądanie. Obowiązek taki istnieje natomiast w przypadku wydawanych w toku postępowania administracyjnego decyzji i postanowień. Zdaniem Sądu, nie można przypisać organom podatkowym (celnym) obowiązku informowania podatnika o możliwości przywrócenia terminu tylko z uwagi na fakt, że organ ma wiedzę o tym, iż dany termin upłynął, a podatnik nie dokonał czynności, dla której był on ustanowiony lub w przypadku gdy podatnik dokonuje czynności z uchybieniem terminu. Żaden przepis nie nakłada na organ obowiązku w tym zakresie. Z kolei wyrażony w art. 121 § 2 O.p. obowiązek udzielania podatnikowi niezbędnych informacji ogranicza się do informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania. W przypadku przepisów o charakterze procesowym obowiązek ten realizuje się poprzez np. wyjaśnienie zawiłości proceduralnych, konsekwencji podjętych czynności, czy wskazanie trybu właściwego dla załatwienia wniosku podatnika. Obowiązku tego nie można jednak utożsamiać z koniecznością formułowania za podatnika wniosków w sposób dla niego korzystny albo przedstawianiem podatnikowi możliwych strategii postępowania - ten obszar działalności jest bowiem właściwy dla doradztwa prawnego. Co do zasady zatem brak jest podstaw, by organ, w każdej sytuacji uchybienia terminowi do dopełnienia określonej czynności, informował stronę o możliwości jego przywrócenia (lub braku takiej możliwości, gdy jest to termin nieprzywracalny) – por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 11 września 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 916/09, LEX nr 532447. Z tych względów uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, skargę jako niezasadną Sąd oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).