I SA/Sz 80/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 r. p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego z kosztów sądowych. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Skarżący K. K., reprezentowany przez pełnomocnika, w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Z. Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący we wniosku podał, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych, nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi żadnej działalności zarobkowej, ani działalności rolniczej. Wskazał, że brakuje mu środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak wyżywienie i leki. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z nieregularnej pomocy rodziny w kwocie [...]- [...] zł miesięcznie, a także, że ma poważne problemy zdrowotne, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Z racji wieku (ma 63 lata) i dużych problemów zdrowotnych nie ma możliwości na otrzymanie pracy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka samotnie, w oświadczeniu majątkowym, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, ani wartościowych rzeczy ruchomych, ani także zgromadzonych zasobów pieniężnych. Miesięczne wydatki skarżącego to wyżywienie w kwocie [...]zł, lekarstwa w kwocie [...]zł, opłaty za prąd, wodę w kwocie [...]zł, inne wydatki w kwocie [...]zł. Skarżący, wykonując zobowiązanie referendarza sądowego, do nadesłania dodatkowych dokumentów przedłożył: 1. kopie rocznych zeznań podatkowych [...] za 2016 r. i 2017 r., w których zadeklarował przychody z działalności gospodarczej w zakresie produkcji pozostałych wyrobów z tworzyw sztucznych w kwocie [...]zł; 2. kopie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2018 r. oraz o stanie zaległości na dzień 15 stycznia 2018 r. ([...] zł); 3. oświadczenie skarżącego z dnia 21 lutego 2018 r., że mieszka w mieszkaniu należącym do zmarłej matki oraz że spadek po matce przyjął z dobrodziejstwem inwentarza; 4. kopie postanowienia Sądu Rejonowego [...] o nabyciu prawa do spadku po matce H. K.; 5. postanowienie Sądu Okręgowego w S. Wydział [...] Odwoławczy z dnia 22.12.2017 r., sygn. akt [...] w sprawie dotyczącej spisu inwentarza po zmarłej matce; 6. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 11 sierpnia 2017 r. o zaliczeniu skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz o niezdolności do pracy; 7. zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia skarżącego z dnia 10 kwietnia 2017 r.; 8. oświadczenie pełnomocnika skarżącego, z którego wynika, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje dopłat do rolnictwa, nie posiada rachunku bankowego, a także, że mieszka samotnie i nie pozostaje w związku małżeńskim. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r. o sygn. akt II CZ 104/84, Lex nr 8623). Skarżący ubiega się w tej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych, które na tym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu od skargi ustalonego w kwocie [...]zł. Analogiczny obowiązek ciąży na nim w sprawie I SA/Sz 81/18. Mając powyższe na uwadze oraz złożone oświadczenia w zakresie sytuacji rodzinnej i majątkowej, znajdujące potwierdzenie w przedłożonych dokumentach stwierdzić należało, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, gdyż wykazał on, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, dodatkowych oświadczeń skarżącego i jego pełnomocnika oraz przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący ma 63 lata, jest osobą samotną, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i w związku z tym niezdolność do pracy, utrzymuje się z pomocy rodziny i znajomych. Otrzymuje kwotę [...]zł – [...] zł miesięcznie, z której ponosi uzasadnione wydatki związane z koniecznym utrzymaniem. Skarżący ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, jednakże deklaruje zerowe przychody z tego tytułu za 2016 i 2017 r. Skarżący nie wykazywał przychodów z tytułu działalności gospodarczej również w latach wcześniejszych, co jest wiadome z urzędu (z innych spraw, w których przyznano stronie prawo pomocy przed tutejszym Sądem, np. sygn. akt I SA/Sz 840/16). Skarżący oświadczył, że nie prowadzi żadnej innej działalności, w tym rolnej, nie otrzymuje dopłat do rolnictwa, nie posiada oszczędności, ani rachunków bankowych. Posiadany majątek, w postaci nieruchomości (ujętych w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. na rok 2018, k.- 53), generuje zaległości z tytułu nieopłaconych podatków lokalnych. Należy nadmienić, że w toku rozpoznania poprzednich wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy ustalono, iż nieruchomości nie stanowiły źródła dochodu z uwagi na stan techniczny budynków oraz rodzaj gruntów, a nadto, że skarżący korzystał z pomocy społecznej (obecnie nie korzysta). Skarżący odziedziczył majątek po zmarłe matce, jednakże sprawa spisu inwentarza jest w toku. W wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.