I SA/Sz 803/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego, po wznowieniu postępowania oddala skargę. W dniu [...]r., działający z upoważnienia J A - K A, zgłosił do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu towar w postaci samochodu osobowego marki [...] o nr nadwozia [...]. W zgłoszeniu celnym zadeklarował wartość celną tego towaru w wysokości [...]zł w oparciu o cenę transakcyjną wynikającą z rachunku (z 4 listopada 2005 r.) opiewającego na [...]dolarów amerykańskich ([...]zł) oraz uwzględniającą koszty transportu do miejsca wprowadzenia towaru na obszar celny Wspólnoty w wysokości [...] dolarów amerykańskich ([...]zł). Postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie kontroli wymienionego zgłoszenia celnego. Przesłanką wszczęcia postępowania były uzasadnione wątpliwości organu celnego, czy zadeklarowana przez stronę wartość stanowi rzeczywistą wartość transakcyjną przedmiotowego auta. W wyniku przeprowadzonego postępowania, Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...]r. decyzję, którą zaksięgował retrospektywnie kwotę długu celnego w wysokości [...]zł, stanowiącą różnicę pomiędzy należną kwotą długu celnego określonego w wysokości [...]zł, a kwotą należności celnych wynikającą ze zgłoszenia celnego w wysokości [...]zł. Określenie należnej wysokości długu celnego we wskazanej powyżej wysokości było wynikiem ustalenia wartości celnej auta na kwotę [...]zł. Na skutek wniesionego odwołania, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] r. uchylił opisaną wyżej decyzję w części dotyczącej wysokości retrospektywnie zaksięgowanej kwoty długu celnego i orzekł o zaksięgowaniu retrospektywnie z dniem [...]r. kwoty długu celnego w wysokości [...] zł, stanowiącej różnicę pomiędzy należną kwotą długu celnego wysokości [...]zł, a kwotą należności celnych wynikającą ze zgłoszenia celnego w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja nie została zaskarżona. W piśmie z 28 marca 2012 r. (data wpływu do organu), pełnomocnik J A na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej: O.p.) złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nowym dowodem w sprawie miałaby być dokumentacja fotograficzna importowanego pojazdu. Pełnomocnik strony dołączył do wniosku 7 zdjęć uszkodzonego pojazdu, które jego zdaniem, obrazują uszkodzenia pojazdu, które mogłyby mieć wpływ na wartość celną przedmiotowego samochodu osobowego. Pełnomocnik zwrócił uwagę w uzasadnieniu wniosku, że postępowanie w zakresie ustalenia nowej wartości celnej towaru odbyło się z naruszeniem zasady wynikającej z art. 122 O.p. gdyż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w trakcie postępowania w sprawie weryfikacji ww. zgłoszenia celnego nie pozyskano dokumentacji fotograficznej obrazującej stan uszkodzeń spornego samochodu. Już w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona wskazywała na fakt sporządzania dokumentacji fotograficznej przez upoważnioną firmę spedycyjną T.S. T. Pomimo tego, organ celny pozyskał tylko dwa zdjęcia obrazujące uszkodzenia samochodu. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...]r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wskazaną wyżej decyzją ostateczną z dnia [...]r. Następnie, w piśmie z 5 kwietnia 2012 r. (wpływ do organu w dniu 10 kwietnia 2012 r.) pełnomocnik strony podniósł również, że postępowanie celne w sprawie dotyczącej samochodu marki [...] nr nadwozia [...] nigdy nie zostało wszczęte, bowiem pomimo, że w sprawie znajduje się postanowienie z dnia [...]r., w którym powołano art. 165 § 1 i 2 O.p., to jednak z jego sentencji nie wynika, aby organ wszczął postępowanie celne lub podatkowe, a jedynie kontrolne. Nadto, w piśmie tym podniesiono, zakwestionowano doręczenie tego postanowienia J A i podpis na potwierdzeniu odbioru twierdząc, że nie jest to jego podpis. Dodatkowo pełnomocnik podniósł, że w aktach sprawy znajdują się 3 dowody sporządzone w języku obcym, które nie zostały przetłumaczone na język polski, co oznacza, że organ rozstrzygał sprawę na podstawie dokumentów sprzecznych z ustawą o języku polskim. Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że opinię w sprawie wydał biegły, który jest nieuprawniony do sporządzania takich dokumentów, gdyż jako biegły sądowy, może wydawać opinie wyłącznie na potrzeby sądów. Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]r. z uwagi na brak przesłanek wskazanych w treści art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, że ujawniony dowód w sprawie, tj. 7 zdjęć nie był wcześniej znany organowi, który wydał decyzję z dnia [...]r. Organ stwierdził też, że nie może zająć stanowiska co do tego, czy fotografie te istniały w dniu wydania ww. decyzji ostatecznej, gdyż nie sposób stwierdzić gdzie i kiedy zdjęcia te zostały wykonane. Dalej organ podniósł, że na podstawie przekazanych zdjęć nie można bezsprzecznie i jednoznacznie stwierdzić czy samochód uwidoczniony na zdjęciach jest rzeczywiście pojazdem zgłoszonym do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...]r. Powyższe spowodowało, iż Dyrektor Izby Celnej uznał, że w sprawie nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki wynikające art. 240 § 1 pkt 5 O.p., które skutkowałyby uchyleniem decyzji ostatecznej. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, pełnomocnik strony złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia, oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...]r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 245 § 1 pkt 5 O.p. podnosząc, że istnieją dowody potwierdzające zasadność uchylenia decyzji ostatecznej. Podniósł również zarzut naruszenia zasad zawartych w art. 122 O.p., przez odmowę uchylenia decyzji ostatecznej bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów, o które wnosiła strona, tj. pozyskania "licznych" zdjęć wykonanych na zlecenie S T.S.T i znajdujących się w aktach spedycyjnych. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...]z dnia [...]r., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] r. uznając, że organ pierwszej instancji, wobec braku zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., zasadnie odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. Organ odniósł się w uzasadnieniu decyzji do treści odwołania J A od decyzji z dnia [...]r., w którym stwierdził, że dokumentację celną samochodu marki [...] – dla Urzędu Celnego OC "Baza Kontenerowa" – sporządziła na jego zlecenie Firma S T.S. T Sp. z o. o. w G, która na jego prośbę zwróciła się do Urzędu Celnego o jej udostępnienie. Urząd Celny odmówił informując, że w takich przypadkach będzie kontaktował się z Urzędem Celnym. Na tej podstawie organ wywiódł, że zdjęcia nadesłane przez Urząd Celny (2 sztuki) wraz z dokumentacją załączoną do zgłoszenia tranzytowego stanowią całość dokumentacji jaką dysponował organ celny w dniu zgłoszenia przedmiotowego samochodu do procedury tranzytu. Organ uznał, że S T.S.T nie dysponuje żadnymi zdjęciami przedmiotowego samochodu. Powołując się na art. 187 O.p. nakazujący zebranie przez organ podatkowy wyczerpującego materiału dowodowego, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że nie oznacza to, że organ ma obowiązek zastąpić podatnika w pozyskiwaniu dowodów ze wskazanych przez niego źródeł. Organ zwrócił uwagę, że w toku postępowania zwykłego, pismem z 12 grudnia 2008 r. organ pierwszej instancji wezwał do przedłożenia dowodów odzwierciedlających stan techniczny pojazdu w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego oraz że do dnia wydania decyzji strona nie przedstawiła żadnych dokumentów. Dyrektor Izby Celnej wskazał następnie, że z przekazanych wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania zdjęć pojazdu nie wynika, kiedy i gdzie zostały one wykonane, jak również czy są to rzeczywiście zdjęcia spornego pojazdu zgłoszonego do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu w dniu [...]. Z ujętego na zdjęciach samochodu nie można odczytać danych go identyfikujących (marki, typu, numeru nadwozia). Niemniej jednak, organ odwoławczy dokonując porównania uszkodzeń samochodu zaprezentowanych na niektórych zdjęciach z uszkodzeniami pojazdu uwidocznionymi na fotografiach, którymi dysponował wcześniej organ, uznał za możliwe, iż jest to ten sam pojazd. Organ odwoławczy podniósł nadto w uzasadnieniu, że kwestia istnienia tych zdjęć podczas wydawania decyzji jest kwestią nieustaloną i wobec braku jakichkolwiek informacji wynikających z dowodu jak i ze strony pełnomocnika, niemożliwa do przesądzenia przez organ celny. Odnosząc się do zarzutów dotyczących rzetelności opinii rzeczoznawcy oraz jego uprawnień do sporządzenia opinii, organ wyjaśnił, że wykraczają one poza granice sprawy wznowienia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej, zarzucając naruszenie art. 122 O.p., poprzez niepozyskanie dodatkowych zdjęć pojazdu pomimo wskazywania przez stronę źródła pozyskania tych dowodów. Z okoliczności określenia przez organ celny wartości celnej towaru na podstawie opinii biegłego sporządzonej na podstawie 2 zdjęć fotograficznych, pełnomocnik strony wywodził w skardze, że prowadzi to do wniosku, że organ celny jest "w ciągłym posiadaniu materiału dowodowego, na podstawie którego mógłby dokonać porównania nadesłanych przez stronę zdjęć obrazujących uszkodzenia samochodu, a które to zdjęcia dokonane były w procesie zgłaszania towaru do odprawy celnej." Zdaniem pełnomocnika skarżącego, bezpodstawne jest stwierdzenie organu, że brak numerów indentyfikacyjnych pojazdu na nadesłanych zdjęciach dyskwalifikuje je jako możliwe do stwierdzenia, iż dotyczą one tego samego samochodu. Strona skarżąca podniosła nadto, że powszechnie jest wiadomo, że podczas dokonywania odpraw celnych w Oddziale Celnym "Baza kontenerowa" na zlecenie spedycji T.S. T wykonywane były liczne zdjęcia każdego importowanego samochodu. Podniosła nadto, że wskazywała na udział ww. spedycji w czynnościach przygotowywania dokumentacji, w tym wykonywania licznych zdjęć oraz zachowywania tego materiału dowodowego w aktach spedycyjnych, oraz że pomimo wskazywania przez stronę możliwego źródła pozyskania dowodów, organ celny nie podjął takich czynności, czym uchybił normie art. 122 O.p. W skardze powtórzono też zarzut odwołania dotyczący błędnego ustalenia ostatecznej wartości pojazdu, tj. z pominięciem tzw. współczynnika zbywalności oraz zarzut naruszenia art. 180 § 1 O.p. w związku z wykorzystaniem opinii sporządzonej przez biegłego sądowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego, a także celnego, jest, wyrażona w art. 128 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej: O.p.), zasada trwałości decyzji ostatecznych, stanowiąca, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej lub w ustawach podatkowych. Powołana powyżej zasada pełni bardzo ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. W konsekwencji, wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Odstępstwem od powyższej zasady są tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości tego postępowania oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w jego wyniku. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest bowiem kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną niezależnie od stopnia tej wadliwości. Omawiana instytucja ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, tylko wówczas, gdy postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, enumeratywnie wskazanymi w art. 240 O.p. W zależności zatem od poczynionych ustaleń, zgodnie z art. 245 § 1 pkt 1 O.p., organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania, określonego w art. 243 § 2 O.p., wydaje decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy jedynie wówczas, gdy stwierdzi istnienie jednej z przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. Oceniając decyzje organów podatkowych w niniejszej sprawie, w świetle przedstawionych kryteriów, Sąd stwierdził, że akty te odpowiadają prawu. Prowadząc postępowanie wznowieniowe, w trybie art. 240 O.p. i następnych, organy były związane ogólnymi zasadami postępowania wynikającymi z przepisów tej ustawy. W ocenie Sądu, badanie podstaw wznowieniowych zostało dokonane z uwzględnieniem regulacji zawartych w Dziale IV O.p., zgodnie z którymi organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 240 § 1 pkt 5 O.p., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak trafnie podniósł w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, w świetle powołanego przepisu wznowienie postępowania wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto, dowody te musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. W niniejszej sprawie, o ile można mówić, że przedmiotowe zdjęcia są nowym dowodem, nie znanym wcześniej organowi, to nie można ustalić czy dowód ten istniał w dniu wydania decyzji. Nie wiadomo kiedy i gdzie zostały wykonane ww. zdjęcia, jak również czy są to rzeczywiście zdjęcia spornego pojazdu zgłoszonego do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu w dniu [...]r. Z ujętego na zdjęciach samochodu nie można odczytać danych go identyfikujących (marki, typu, numeru nadwozia), choć organ odwoławczy, dokonując porównania uszkodzeń samochodu zaprezentowanych na niektórych zdjęciach z uszkodzeniami pojazdu uwidocznionymi na fotografiach, którymi dysponował wcześniej organ, uznał za możliwe, iż jest to ten sam pojazd. W ocenie Sądu, organ celny słusznie stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji w trybie wznowieniowym, albowiem, wbrew stanowisku skarżącego, nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody w rozumieniu art. 240 1 pkt 5 O.p Skarżący wywodził też w skardze, że organy prowadzące postępowanie w sprawie z naruszeniem art. 122 nie pozyskały dowodów – dodatkowych fotografii samochodu, przy wskazanym przez stronę źródle takich fotografii (dokumentacja firmy spedycyjnej T.S. T). Sąd uznał zarzut skargi naruszenia art. 122 O.p. -zobowiązującego organy podatkowe do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, przez niepozyskanie zdjęć od S T spółka z o.o. w G za bezzasadny. Nietrafne jest stanowisko strony, że w postępowaniu nadzwyczajnym wystarczy w sposób ogólny powołać się na przesłanki wymienione w tym przepisie, nie precyzując o jaki konkretnie nową dowód chodzi, gdyż to na organie ciąży obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Strona nie uwzględnia bowiem, że inny jest przedmiot (sprawa) w postępowaniu nadzwyczajnym. Tym przedmiotem przestaje być, tak jak w postępowaniu zwykłym kwoty długu celnego, a stają się nim kwalifikowane wady decyzji, które z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznej, muszą być w sposób ścisły ustalane, aby możliwe było odstąpienie od tej zasady. Dlatego też zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego przy badaniu możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. odnosi się do przesłanek wymienionych w tym przepisie. Samo ogólne wskazanie dokumentacji będącej w posiadaniu firmy spedycyjnej stanowi potwierdzenie, że strona nie potrafiła przedstawić dowodów, które spełniałyby wszystkie wymogi z art. 240 § 1 pkt 5 O. p. Należy podkreślić, że postępowanie wznowieniowe nie jest kolejną, trzecią instancją postępowania zwykłego, natomiast samo wskazanie dokumentacji firmy spedycyjnej nie stanowi nowego dowodu, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty, dotyczące naruszenia przez organy celne art. 180 § 1 O.p. odnoszący się do uwzględnienia opinii biegłego przy ustalaniu wartości celnej pojazdu. Należy w całości podzielić stwierdzenia organu co do tego, że zarzuty takie strona mogłaby podnosić w postępowaniu dotyczącym ustalenia tej wartości i wymiaru cła, a nie na etapie oceny legalności decyzji wydanej w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania Reasumując powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że organy obu instancji wydały decyzje w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wznowionego, które pozwoliło na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, jak i jego ocenę. W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.