I SA/Sz 804/16

. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 10 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty spłaty zaległości z tytułu zaliczek na podatek dochodowy za okresy od marca do lipca oraz od października do grudnia 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę, z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz z tytułu pobranego a niewpłaconego zryczałtowanego podatku dochodowego od wypłaconych w maju 2014 r. dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący A.P., wraz ze skargą na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wyjaśnił, że nie posiada środków finansowych na uiszczenie opłaty od skargi. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną B. Według oświadczenia Skarżącego źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza, z której dochód wynosi netto [...] zł oraz emerytura Skarżącego i jego żony w wysokościach odpowiednio: [...] zł, [...] zł. Stałe miesięczne zobowiązania i wydatki to: wpłaty [...] zł na rzecz ZUS na podstawie układu ratalnego, spłata kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł. Odnośnie do majątku Skarżącego i jego żony, wskazał na dom o powierzchni [...] zł. Innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności skarżący nie wykazał. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 września 2016 r. Skarżący nadesłał: - oświadczenie Skarżącego (bez daty) o tym, że wraz z małżonką nie posiada udziałów, akcji w spółkach prawa handlowego i nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów, - zeznanie podatkowe Skarżącego PIT-36L za 2015 rok z załącznikiem PIT/B, z zadeklarowanym przychodem [...] zł, kosztami [...] zł i dochodem [...] zł, - dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków tytułem opłat za energię, gaz, ochronę budynku, wodę i wywóz ścieków, - wydruk wiadomości internetowej wysłanej przez bank do M.P.dotyczącej terminu płatności i wysokości rat kredytowych, - wyciąg bankowy z rachunku Skarżącego związanego z działalnością gospodarczą P. za okres od 1 do 30 lipca do 2016 r. z saldem końcowym [...] zł, oraz za okres od 1 do 30 sierpnia 2016 r. z saldem [...] zł. Wbrew ww. wezwaniu Skarżący nie przedłożył zeznania podatkowego swojej żony za 2015 rok; wyciągów z rachunków bankowych żony; ze swoich rachunków osobistych za wymagany okres; ani decyzji właściwych organów podatkowych ustalających skarżącemu i jego żonie wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatków lokalnych, w szczególności z tytułu podatku od nieruchomości za 2015 i 2016 rok. Skarżący nie przedłożył też dokumentów potwierdzających wskazaną w uzasadnieniu wniosku spłatę jego zaległości pieniężnych w okresie ostatnich trzech miesięcy. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji) czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Skarżący jest aktualnie zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł. Wniosek złożony w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, Skarżący nie wykazał bowiem, że poniesienie przez niego kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. W formularzu Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, małżonkowie nie mają żadnych osób na utrzymaniu. Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza Skarżącego oraz emerytury Skarżącego i jego żony. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że łączne dochody małżonków wynoszą niemałą kwotę netto ok. [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. W związku z oświadczeniem Skarżącego o wysokości ponoszonych wydatków związanych ze spłatą zadłużenia (łącznie kwota [...] zł miesięcznie) oraz koniecznością ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem, referendarz sądowy zobowiązał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej małżonków, w celu wyjaśnienia wątpliwości związanych z oceną możliwości płatniczych Skarżącego w sprawie. Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał w sprawie należy stwierdzić, ze Skarżący nie potwierdził złożonego oświadczenia o wysokości ponoszonych wydatków tytułem spłaty zadłużenia w wysokości [...] zł miesięcznie. Należy zwrócić uwagę, że nadesłane wydruki dotyczą korespondencji pomiędzy bankiem i osoba trzecią (M.P.) w sprawie spłaty kredytu (k.52-54). W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających dokonaną przez Skarżącego spłatę jego zadłużenia w okresie ostatnich trzech miesięcy. Przedłożone zeznanie podatkowe Skarżącego za 2015 rok potwierdza, że zadeklarował on przychody z prowadzonej działalności gospodarczej - usługi edukacyjne w wysokości [...] zł (koszty [...] zł, dochód [...] zł), co daje kwotę dochodu brutto w wysokości [...] zł. Należy też zwrócić uwagę, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący zadeklarował w latach 2009-2014 dochód w wysokości łącznej wysokości przekraczającej [...] zł (zestawienie dochodów sporządzone przez Pierwszy Urząd Skarbowy w S. z dnia 13 listopada 2015 r.), natomiast w 2014 roku dochód brutto wyniósł niemałą kwotę [...] zł, co daje średnio miesięcznie kwotę przekraczającą [...]. zł. Powyższe okoliczności poddają pod wątpliwość prawdziwość oświadczenia skarżącego o braku oszczędności, tym bardziej, że nie przedstawił wymaganych wyciągów z rachunków osobistych. Rachunek firmowy wskazuje saldo dodatnie na dzień 30 sierpnia 2016 r. (k.63) w wysokości [...] zł (z uwagi na brakującą ostatnią stronę wydruku bankowego, tj. 5/5, rzeczywista wartość salda może być inna). Z kolei odnośnie do stanu majątkowego skarżący wskazał na dom o powierzchni [...] m²; nie przedstawił aktualnej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zakresie podatków lokalnych, w tym podatku od nieruchomości, zatem nie potwierdził, że podany we wniosku stan majątkowy małżonków P. jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika nie wyjaśnił przyczyny niewykonania wezwania w tym zakresie. Należy zwrócić uwagę, że dla oceny możliwości płatniczych Skarżącego wymagane jest ustalenie sytuacji finansowej i majątkowej jego żony. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. Braki dotyczą rozliczenia podatkowego małżonki za 2015 rok, wyciągów z rachunków bankowych, decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zakresie podatków lokalnych. Zatem nie sposób stwierdzić jednoznacznie jakie są źródła przychodów i wysokość jej dochodów, jaki jest stan ewentualnych oszczędności. Jedynie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się odcinek emerytury żony Skarżącego za lipiec i listopad 2015 r. w wysokości [...] zł. Dodać w tym miejscu należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Oceniając wniosek Skarżącego, należy zatem stwierdzić, że nie przedstawił on wszystkich wymaganych dokumentów, istotnych dla oceny rzeczywistych możliwości płatniczych swoich i swej żony. Analiza znajdujących się w aktach sprawy dokumentów pozwala jednak stwierdzić, że Skarżącego nie można zaliczyć do osób ubogich. Prowadzona działalność gospodarcza w zakresie usług edukacyjnych przynosi przychody, które w 2015 roku stanowiły kwotę przekraczającą [...] zł, miesięczne dochody wynosiły w 2015 r. kwotę średnio brutto [...] zł. Według oświadczenia skarżącego, miesięczne aktualne dochody z tego tytułu wynoszą 18 tys. zł netto. Biorąc pod uwagę wskazany we wniosku stan majątkowy skarżącego (dom jednorodzinny o powierzchni [...] m² zajmowany przez dwie osoby), wysokość bieżących dochodów Skarżącego i jego żony ([...] netto) oraz udokumentowane bieżąco opłacane wydatki związane z utrzymaniem (w tym m.in. z ochroną i utrzymaniem domu w wysokości około [...] zł), należy stwierdzić, że Skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swej żony. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.