I SA/Sz 812/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2009 r. wniosku A. K.reprezentującej małoletnią E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie odmowy rozpatrzenia podania o umorzenie podatku od nieruchomości p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych A. K. reprezentująca małoletnią E. K., w związku ze skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] . w przedmiocie odmowy rozpatrzenia podania o umorzenie podatku od nieruchomości złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach, a także załączonych dokumentów wynika, co następuje. Małoletnia E. K. ma lat, pozostaje na utrzymaniu matki A.K., która jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od dnia 29 kwietnia 2009 r. bez prawa do zasiłku (zaświadczenie PUP w Sosnowcu z dnia 13 listopada 2009 r. – k. 17), nie pobiera także żadnego świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (kopia zaświadczenia ZUS z 16 listopada 2009 r. – k. 18). A. K. otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie [...] zł. W utrzymaniu A.K.j i jej dziecku pomagają rodzice. W oświadczeniu majątkowym A. K. wykazała, iż posiada na współwłasność z córką gospodarstwo rolne: użytki zielone [...] ha fizycznych ([...] ha przeliczeniowych) oraz nieruchomość budynkową o pow. ok. [...] m kw, w stanie ruiny, jest to majątek odziedziczony po zmarłym mężu (postanowienie Sądu Rejonowego w Sosnowcu z dnia 6 września 2005 r. o stwierdzeniu nabycia spadku sygn. akt II Ns 1860/04 – w aktach administracyjnych sprawy – k. 5). Skarżąca nie wykazała posiadania zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie – p.p.s.a) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Po przeanalizowaniu złożonego przez A. K. oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym, znajdującego potwierdzenie w złożonych dokumentach, należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności takie jak bezrobocie, brak oszczędności, utrzymywanie się z kwoty ok. [...] zł miesięcznie, pochodzącej z zasiłków z pomocy społecznej, stałe korzystanie z pomocy finansowej rodziców, status osoby samotnie wychowującej dziecko (A. K. jest wdową), jednoznacznie bowiem wskazują na wyjątkowość sytuacji wnioskodawczyni i pozwalają uznać, że jest ona w niedostatku i nie będzie w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojego dziecka. Wprawdzie wnioskodawczyni posiada majątek w postaci nieruchomości – dom o pow. [...] m kw. oraz użytki rolne o pow. [...] ha, ale wobec tego, że wykazała, iż jest bezrobotna, utrzymuje się z pomocy społecznej, nie dysponuje środkami pieniężnymi i ma na utrzymaniu małoletnią córkę, fakt posiadania nieruchomości nie przesądza o zdolności skarżącej do pokrycia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Należało bowiem uznać, że dla A. K., która wykazała, że jest osobą ubogą, majątek ten (odziedziczony po zmarłym mężu) stanowi jedyne zabezpieczenie egzystencji rodziny, a zatem wskazywanie na możliwość obciążenia tego majątku w celu pokrycia kosztów sądowych kłóciłoby się z zasadami współżycia społecznego. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.